NieuwsRussische klimaatactivist

Helemaal in zijn eentje voert Arsjak Makitsjan actie tegen het opwarmende Rusland

Het is in Moskou zeldzaam zacht voor de tijd van het jaar: 6 graden bóven 0 in plaats van eronder. En geen Rus die zich zorgen maakt. Op ééntje na.

Arsjak Makitsjan (24) wordt geboeid afgevoerd naar een Moskous detentiecentrum wegens het organiseren van een klimaatdemonstratie.Beeld Arthur Bondar

Het is abnormaal warm op straat als de enige klimaatactivist van Moskou zich moet melden in de rechtbank. Zo warm dat de sneeuwklokjes in de botanische tuinen van de staatsuniversiteit pardoes zijn gaan bloeien, vier maanden vroeger dan normaal. Meteorologen spreken van de hoogste decembertemperaturen ooit gemeten in Moskou.

Arsjak Makitsjan staat terecht wegens het organiseren van een klimaatdemonstratie. In oktober hing hij in een afgelegen park een spandoek op met de tekst ‘climate emergency’. Hij was ernaast gaan staan met twee vrienden. Daar had de gemeente geen toestemming voor gegeven. Dus rekenden politieagenten Makitsjan in en wordt hij deze vrijdag vervolgd voor het houden van een illegale demonstratie.

Makitsjan heeft maar vast een rugzakje meegenomen met een tandenborstel en wat kleren. Hij kan immers zo de gevangenis indraaien. ‘Die kans is groot’, zegt Makitsjan als hij plaatsneemt naast zijn advocaat.

De 24-jarige violist is de enige klimaatdemonstrant van Moskou. In maart sloot hij zich aan bij Fridays for Future, een klimaatbeweging opgericht door Greta Thunberg. Makitsjan begon met wekelijkse demonstraties in z’n eentje – de enige vorm van demonstreren waarvoor je in Rusland geen vergunning nodig hebt. Veertig weken lang stond hij iedere vrijdag zwijgend op het drukke Poesjkinplein met een bordje in zijn hand. Doel: ervoor zorgen dat Russen iets gaan doen tegen de klimaatopwarming.

Dat is niet zo gemakkelijk. Russen zijn vooral bezig zich te verwonderen over de almaar stijgende temperaturen. Dat ze daar zelf de oorzaak van zijn, lijkt geen Rus zich te realiseren.

Nietige mens

Zelfs Russische klimaatonderzoekers achten het onwaarschijnlijk dat CO2-uitstoot invloed heeft op de temperatuur op aarde. ‘De mens is te nietig om zoiets groots als het klimaat te kunnen veranderen’, vertelde een klimaatonderzoeker van de Noordelijke Federale Universiteit in poolcirkelstad Archangelsk eerder dit jaar aan de Volkskrant. Dat past in de kijk van president Poetin. ‘Niemand kent de bron van de wereldwijde klimaatverandering’, zei hij donderdag nog maar eens.

De rechter neemt plaats onder Ruslands gouden tweekoppige adelaar en geeft Makitsjan de kans zich te verdedigen. ‘Ik heb niemand lastiggevallen tijdens mijn protest’, zegt hij, zichtbaar vermoeid van de drie dagen lange treinreis terug van de klimaatconferentie in Madrid – hij arriveerde pas drie uur voor de rechtszaak in Moskou. Ook vindt hij dat de autoriteiten hem een alternatieve demonstratieplek hadden moeten aanbieden nadat ze het afgelegen park hadden afgewezen.

Achterin de zaal luisteren twee jonge vrouwen mee. In linnen tassen hebben ze kartonnen bordjes opgevouwen met het opschrift: ‘Winter is niet dichtbij.’ Makitsjans demonstraties hebben er in elk geval toe geleid dat hij niet meer helemaal alleen is. De autoriteiten hebben hem zelfs toestemming gegeven voor een demonstratie met maximaal zeven mensen voor later deze middag. Dan moet de rechter hem niet in de gevangenis laten opsluiten.

De rechter lijkt niet onder de indruk van Makitsjans verdediging en trekt zich terug in haar kamer om een oordeel op te stellen. Door de lamellen in de rechtszaal zijn groene grasvelden te zien. Die horen wit te zijn. En door de straten hoort het leger van antisneeuwmachines te marcheren, met metalen tentakels, slurven en rupsbanden. Maar vrijdag staat er naast de rechtbank een betonmolen te draaien– er valt nog prima met cement te werken nu het geen min 6 graden maar plus 6 graden is.

‘Russen zien alleen maar voordelen in hogere temperaturen, echt hoor’, zegt Veronika, een van twee activisten achterin de rechtszaal. Kou is immers niet altijd fijn. Wat minder zout en chemicaliën op de weg is ook een voordeel. Ook mooi meegenomen: deze winter is er nog geen enkele Moskoviet doorkliefd door een vallende ijspegel – de pegels groeien iedere winter aan de dakranden tot ze te zwaar worden en tientallen meters naar beneden suizen richting nietsvermoedende voetgangers op de trottoirs.

Permafrost smelt

Maar ook voor Rusland loert er gevaar door de stijgende temperaturen, die deze maand in Moskou aangewakkerd worden door een warme luchtstroom vanaf de Atlantische Oceaan. Zo rust meer dan de helft van het land op permafrost, bevroren grond. Die dooit zo snel dat er in het noorden van Rusland hele gebouwen instorten.

Als de rechter terugkomt om haar oordeel voor te lezen, hebben de twee medeactivisten van Arsjak de rechtszaal al verlaten. De steun voor Makitsjan bestaat nog uit zijn broer en een overgebleven medestander.

Makitsjans rugzakje blijkt goed van pas te komen, want de rechter stuurt hem inderdaad de gevangenis in. Zes dagen opsluiting in detentiecentrum 2. De deur gaat open, vijf agenten slaan Makitsjan in de boeien en weg is Moskous eenzame klimaatactivist.

‘Dit had ik al verwacht’, zegt Artjom Makitsjan (29) als zijn broer afgevoerd is. ‘Een zware straf, maar zo is de wet bij ons nou eenmaal.’ Hij pakt de telefoon om zijn ouders te informeren. De 41ste klimaatdemonstratie van Arsjak Makitsjan gaat niet door.

Lees ook

Twee Russische wetenschappers geloven wel in de invloed van de mens op klimaatopwarming en werken diep in Siberië aan een reusachtig experiment om de permafrost te redden. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden