Hele politiek wil Operatie Kafka

Met welke grote problemen krijgt het volgende kabinet te maken?..

‘Wouters Angels’, drie vrouwelijke Kamerkandidaten van de PvdA, reikten vorige week in Rotterdam de ‘PvdA Papieren Tijger Award’ uit voor de onzinnigste regel. Ze gooiden 1500 kilo papier door Europa’s snelste papiervernietiger.

De vaderlandse politiek heeft de frontale aanval op bureaucratie en regelzucht geopend. De leus ‘minder voeten onder het bureau en meer handen aan het bed’, duikt in verschillende vorm overal op.

In de verkiezingsprogramma’s worden miljarden bezuinigd op de openbare dienst. Ook door de linkse partijen. De PvdA bezuinigt net als de VVD 1,25 miljard euro, het CDA 1,5 miljard. Overigens betekent dat slechts een mindering van de automatische kostenstijging. Als niets zou worden ondernomen, zou volgens het CPB door loonsverhogingen van de ambtenaren de komende vier jaar 2,25 miljard meer worden uitgegeven aan het openbaar bestuur.

Snijden in de bureaucratie is zoiets als mooi weer: iedereen is ervoor. De partijen halen er geld mee weg zonder iemand pijn te doen.

Of het ook uitvoerbaar is, is een tweede. Het huidige kabinet heeft een reusachtig hervormingsprogramma, Andere Overheid, opgetuigd, maar strandde op de gemeentelijke autonomie en de ambtelijke verkokering in Den Haag. Terwijl sommige diensten beter werden, leidden nieuwe wetten tot nieuwe rompslomp. Controleorgaan Actal oordeelde dat de burger weinig heeft gemerkt van administratieve lastenverlichting.

Het antwoord van de partijen is meer ambitie en concrete, harde voornemens: zo wil het CDA nog maar een op de vier vacatures bij overheid vervullen. Het CPB kent het CDA in zijn doorrekening een vermindering van het ambtenarenbestand met 22 procent toe.

Maar tegelijkertijd waarschuwt het CPB dat overheidsdiensten niet efficiënter gaan werken door simpelweg op het budget te korten. Het planbureau voorspelt een vermindering van de dienstverlening, omdat taken moeten worden afgestoten. Oud-CDA-minister Ruding was in NRC Handelsblad sceptisch: ‘Je moet zeggen waar je dat aantal haalt. Wil je een ministerie opheffen? Dat kan, maar dan moet je er bij zeggen: we willen die en die taken afschaffen.’

Dat doen slechts enkele programma’s concreet: de PvdA heft de waterschappen op, de SP laat wijkverplegers het werk van de indicatie-instellingen doen. D66 is de enige die op aanbeveling van de Nationale Conventie een speciale ‘minister X’ aanstelt die in een ‘Operatie Kafka’ de regels met 25 procent moet gaan verminderen.

Ondernemingen lijken het makkelijker te krijgen. Vrijwel alle partijen vinden dat ze bij één loket terecht moeten kunnen en minder vergunningen hoeven aan te vragen.

Zorg en onderwijs van managers ontdoen klinkt ook goed, maar is moeilijker. Het CPB gelooft weinig van de miljarden aan efficiëntieverbetering die het CDA in de gezondheidszorg plant.

Het probleem is volgens experts dat de politiek wel minder regels wil, maar tevens schreeuwt om kwaliteits- en veiligheidscontroles. Als geen cent gemeenschapsgeld onrechtmatig uitgegeven mag worden, betekent dat formulieren en ambtenaren. De PvdA schrijft in haar programma dat zorgverleners minder gecontroleerd moeten worden. In dezelfde paragraaf staat dat ‘door streng toezicht op de kwaliteit van de zorg het vertrouwen verder kan toenemen’.

\N
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden