Helaas houden de euroleiders vast aan hun rampzalige koers

Dat de eurocrisis weer dreigt op te laaien, zou niet mogen verrassen, gezien de nog altijd ongekend hoge schuldenlast. Deze zet een permanente rem op de economische ontwikkeling van de eurozone.

Dankzij extra overheidsbestedingen en ruim monetair beleid herstelde de wereldeconomie snel na de crash van 2008, de eurozone incluis. Beleidsmakers haalden echter te vroeg hun voet van het gaspedaal. Zij achtten in 2010 de tijd rijp om de opgelopen overheidsschulden af te bouwen.

De daaropvolgende bezuinigingen en de renteverhoging van de ECB knakten het economisch herstel. De overheidstekorten liepen weliswaar terug, maar de economie kromp waardoor de schuld ten opzichte van het nationaal inkomen versneld toenam. Hierdoor gaat steeds meer geld naar de betaling van rente en aflossing. Geld dat niet kan worden geïnvesteerd of besteed, wat de economie verder verzwakt, waardoor het risico op wanbetaling toeneemt en daarmee de rente, wat de schuldenlast weer verder verhoogt en zo verder. Zie hier de schuldenval die veel eurolanden gevangen houdt.

Helaas houden de euroleiders vast aan hun rampzalige koers en stapelen ze nu al vier jaar bezuiniging op bezuiniging. In de zomer van 2012 stond de euro dankzij deze falende aanpak op springen, de rentes voor Zuid-Europa werden onhoudbaar hoog. De ECB kocht tijd door met verregaande beloftes de markten te kalmeren.

Die tijd is verspild, moeten we nu vaststellen. Door zuidelijke landen, Italië en Frankrijk voorop, die hun economie onvoldoende hebben versterkt. Maar ook door Noord-Europese landen die zijn blijven hangen in hun vruchteloze mantra van bezuinigen en hervormen, en verzuimd hebben een alternatieve aanpak te ontwikkelen. Juist de politici die het hardst roepen dat de Nederland- se staatsschuld al gevaarlijk hoog is, sluiten de ogen voor de onmogelijke positie waarin hun Zuid-Europese collega's verkeren. Landen waar de staatsschuld tot twee keer zo hoog is, net als de rente die daarover betaald moet worden. Landen waar de werkloosheid tot driemaal zo hoog is en die geen topuniversiteiten hebben maar wel veel corruptie en bureaucratie. Een paar procent extra groei door structurele hervormingen bieden in zo'n situatie geen uitkomst.

Door aan te kondigen in 2015 wederom het maximale overheidstekort van 3 procent niet te respecteren heeft Frankrijk nu de lont gestoken in het kruitvat dat de eurozone nog steeds is. Dit kan een blessing in disguise blijken als het de noordelijke en zuidelijke kampen dwingt hun stellingen te verlaten en zo de dreigende economische stagnatie te voorkomen. Daarvoor is een deal nodig waarbij Frankrijk en Italië eindelijk de kracht van hun economie gaan versterken, maar de ruimte krijgen dit te doen zonder hun sputterende economieën nog verder af te remmen.

Neem de pensioenen. Bevries je deze nu, zoals de Europese Commissie Frankrijk aanraadt, dan zal dat de bestedingen verder doen dalen en zo de economie doen krimpen. Het overheidstekort wordt kleiner, maar de schuldenlast, en daarmee het echte probleem, niet.

Precies omgekeerd is dat als je de pensioenleeftijd verhoogt. Dat zal het overheidstekort volgend jaar niet verkleinen, maar verbetert wel het groeipotentieel van de economie en de langetermijnhoudbaarheid van de Franse overheidsfinanciën.

Ook administratieve lastenverlichting, verlaging van toetredingsbelemmeringen en tegengaan van de onderwijsongelijkheid zullen het overheidstekort volgend jaar niet verminderen, maar versterken uiteindelijk wel de economie en verminderen zo de schuldenlast. Het omgekeerde geldt voor de ook door Brussel bepleite bezuinigingen op pensioen, zorg en uitkeringen. Die moeten daarom de ijskast in.

Part of the deal is ook dat de noordelijke eurolanden meer gaan investeren en toestaan dat ook de ECB dat doet. Goed renderende investeringsmogelijkheden te over: huizen isoleren, (spoor)wegen verbeteren, dijken versterken, onderwijs en onderzoek.

Dat is het 'Crisis en Herstelpact' dat de euro nodig heeft. Het huidige 'Stabiliteits- en Groeipact' heeft zijn naam nooit kunnen waarmaken. Met zijn eenzijdige focus op de overheidsfinanciën heeft het voor 2008 de veel schadelijker opbouw van private schulden gemist. Nu is het blind voor de onderliggende kracht van een economie en hoe bezuinigingen de schuldenlast juist kunnen vergroten. Het voortwoekeren van de eurocrisis komt juist door het te fanatiek naleven van de letter van dit pact. Uitvoering daarvan met de Franse slag is daarom het beste dat de euro nu kan overkomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden