'Heksenbrouwsel' verkocht als brandstof

De directeuren en drie medewerkers van het Groningse North Refinery worden vervolgd voor het mengen van olie met chemisch afval.

Milieuwetgeving, daar moet handelaar in hergebruikte olie Harry H. niet veel van hebben. De directeur van Koeweit Oliehandel en oud-topman van afvaloliebedrijf North Refinery in het Groningse Farmsum is nu eenmaal een vrije ondernemer, een man van de VOC-mentaliteit.

Sinds afgelopen week zit H. (58) in voorarrest, evenals een andere oud-directeur van North Refinery en drie medewerkers van het bedrijf. De vijf verdachten zouden vanaf 2006 tot juli van dit jaar olie hebben vermengd met gevaarlijk chemisch afval. Mogelijk werden begeleidende papieren vervalst om de autoriteiten te misleiden. De giftige brandstof verkochten ze vervolgens aan rederijen of energiecentrales, stelt het Openbaar Ministerie.

In Groningen beheerst de raffinaderij vlak onder de Waddenkust al maanden de gemoederen. Ambtenaren van de provincie keken namelijk de andere kant op terwijl H. en de zijnen blijkbaar het ondernemersbelang boven de milieuwet stelden. Het toezicht op North Refinery faalde de afgelopen 25 jaar ernstig, concludeerde een onderzoekscommissie onder leiding van de Groningse hoogleraar bestuurskunde Ko de Ridder afgelopen zomer.

North Refinery, dat zichzelf omschrijft als een 'waar milieubedrijf', werkt nauw samen met dochterbedrijf Koeweit Oliehandel, dat afvalolie verzamelt bij bedrijven in binnen- en buitenland. In Farmsum wordt dat zoveel mogelijk gerecycled tot tot bruikbare stookolie. Het zeer giftige slib dat overblijft, moet naar Duitsland worden afgevoerd, want in Nederland mag geen enkele organisatie dit ontmantelen.

Justitie startte haar onderzoek naar de tweedehands oliehandel in Noord-Groningen begin 2009. Datzelfde jaar zegt hoogleraar milieukunde Lucas Reijnders in het actualiteitenprogramma Zembla dat stookolie zoals North Refinery die aan de scheepvaart verkoopt geen veilige brandstof is, maar 'een heksenbrouwsel' vol kwik, benzeen en andere gevaarlijke metalen.

Bij de raffinaderij oogde het rommelig, dat was de toezichthouders van de provincie wel opgevallen. Hoge silo's waarop een schraal verflaagje de roestplekken moest verhullen, gammele leidingen, zulk werk. Omwonenden uit dorpen als Weiwerd en Borgsweer klaagden over stankoverlast. Maar in dit vergeten land voorbij Delfzijl stinkt het wel vaker. Reden voor paniek was er niet.

Als de stank te gortig werd, kwam er een standje van de provincie, die de uitstoot van giftige stoffen controleerde. Maar de inspecteur vertrok gerustgesteld als Harry H. en zijn mannen 'doeltreffende maatregelen' beloofden. Zo'n beroep op eigen verantwoordelijkheid is niet handig bij een bedrijf waarvan de directie de reputatie heeft dat ze zich weinig van toezichthouders aantrekken, schrijft de commissie-De Ridder.

Bij North Refinery waait inmiddels een frisse wind. Deze zomer trad een nieuwe directie aan onder leiding van Johannes Bos, afkomstig van de gevestigde afvalgigant Van Gansewinkel. Hij erkent dat het bedrijf op 23 punten de milieuwetgeving overtreedt en wil schoon schip maken. De installaties van het bedrijf zullen voor 3 miljoen euro worden vernieuwd, belooft hij ook.

De provincie houdt de vinger nu aan de pols. Zij dreigt North Refinery met een dwangsom van een miljoen euro. Als verbeteringen te lang op zich laten wachten, moet de raffinaderij sluiten. Toch krijgt Bos nog tot eind 2012 de tijd om orde op zaken te stellen. Veel te lang, stelde de provinciale PvdA-fractie onlangs. Blijkbaar durft het provinciebestuur nog steeds geen vuist te maken.

Het valt de provincie niet geheel aan te rekenen dat het toezicht jarenlang zo'n slappe bedoening was, stelt de commissie-De Ridder. Tweedehands oliehandel behelst ingewikkelde milieurisico's, waar zelfs specialisten een dagtaak aan zouden hebben. Voor een provincieambtenaar die op jaarbasis slechts dertig uur aan het toezicht mag besteden, is dit een kansloze missie.

De gedoogcultuur waarin North Refinery gedurende een kwart eeuw kon gedijen, vormt volgens het OM geen belemmering om de oud-directeuren en de drie medewerkers nu alsnog te gaan vervolgen. 'Toezicht is belangrijk, maar uiteindelijk is het bedrijf zelf verantwoordelijk', zegt een woordvoerder. 'Bij winkeldiefstal kan de dief zichzelf ook niet vrijpleiten door de schuld te geven aan een beveiliger die niet oplet.'

Het OM en North Refinery maken niet bekend wie de advocaten zijn van de vijf aangehouden verdachten. De Volkskrant kon hen daarom niet om commentaar vragen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden