Hein Verbruggen: 'Het WADA heeft al lang zijn geloofwaardigheid verloren'

Opnieuw is de Russische sport in verlegenheid gebracht door een rapport van dopingwaakhond WADA. De Russische Sportminister Vitaly Mutko belooft alle medewerking. Maar de timing, vlak voor de stemming over wel of geen Rusische atleten in Rio, is pijnlijk. Genoeg stof tot gesprek met Hein Verbruggen, erelid van het Internationaal Olympisch Comité en ooit lid van WADA. 'Bij WADA ontbreekt een goede strategie tegen doping.'

Iñaki Oñorbe Genovesi
Hein Verbruggen Beeld anp
Hein VerbruggenBeeld anp

Het Wereldantidopingagentschap WADA heeft opnieuw een opmerkelijk rapport over de Russische dopingpraktijken gepubliceerd. De Russische geheime dienst heeft dopingcontroleurs gedreigd Rusland uit te zetten. Ook zouden geheime agenten hebben geprobeerd dopingcontroles bij Russische sporters tegen te houden.

'Als het waar is voorspelt het weinig goeds. Ik zeg er met nadruk bij, als het waar is. Ik ben een beetje wantrouwig geworden over het WADA en zijn rapporten. Het hoeveelste rapport is dit al dat het WADA afgelopen maanden uitbrengt. Het lijkt wel alsof ze alles wat ze in het verleden hebben laten liggen nu proberen in te halen. Het WADA heeft allang zijn geloofwaardigheid verloren.'

Waar blijkt dat uit?

'Dat blijkt uit alles wat afgelopen tijd is gepubliceerd door de Duitse televisiezender ARD, de Amerikaanse kranten Washington Post en The New York Times. Daarin wordt vermeld dat een medewerker van het WADA het dopingschandaal aan het rollen heeft gebracht. Dat hij wanhopig zelf de klokkenluiders naar de ARD heeft gestuurd, omdat het WADA niks deed met alle beschuldigingen en tips. Elke keer als het WADA dus met nieuwe feiten komt, heb ik dan ook mijn bedenkingen. Hoe nieuw zijn deze nieuwe feiten eigenlijk? Mijn geloof in WADA is weg.'

Terwijl u in 2000 bij de oprichting van het WADA hoge verwachtingen had.

'Ik had hele hoge verwachtingen. Ik nam plaats in het executive committee van het WADA. Enthousiast heb ik daar twee jaar lang gewerkt. Ik werd daarin gevraagd, omdat ze bij het WADA letterlijk zeiden: "Jullie bij het wielrennen hebben het lang zo slecht niet gedaan". Maar in 2002, 2003 ben ik eruit gestapt. Ik zag toen al dat het helemaal verkeerd liep. Dat het WADA als organisatie failliet zou gaan. Het WADA is namelijk een politiek apparaat en niet onafhankelijk. In deze organisatie worden mensen benoemd die politiek bedreven zijn en niet vanwege hun capaciteiten. Bovendien ontbreekt bij het WADA een goede strategie tegen doping.'

'Laat ik dat even uitleggen; Er mist een degelijke research. En dan bedoel ik niet een wetenschappelijk onderzoek naar doping, maar ook de vraag waarom doping wordt gebruikt. Kijk naar het huidige Russische dopingschandaal. Alle klokkenluiders vertellen dat ze werden gedwongen vanuit het systeem. Dan ga je als WADA toch niet alleen controleren op doping? Dan ga je ook het systeem aanpakken. Nu werden klokkenluiders gewoon doorgestuurd naar de nationale dopingorganisatie.'

WADA haalt anders wel de headlines.

'Ja, door repressie en het hard straffen van sporters kom je in de krant. Maar pak je daarmee ook het dopingprobleem aan? Vandaag stond nog een artikel in The New York Times waaruit bleek dat ze vier jaar geleden al heel goed van de Russische praktijken wisten. Toen had het WADA al moeten ingrijpen. Niet door met alleen de Russische sportbonden te praten, maar het ook hogerop te zoeken met de Russische regering, desnoods met Poetin.'

Dat is niet gebeurd, wie valt dat te verwijten?

'Eén belangrijke man kan ik aanwijzen, dat is WADA-baas Dick Pound. Jarenlang heeft hij gescholden op mij en de UCI, de internationale wielerunie. Lance Armstrong werd als dopingzondaar aangepakt om te bewijzen hoe goed het WADA functioneerde en hoe streng het wel niet optrad. Laat ik u vertellen, in tien jaar tijd heeft het WADA Lance Armstrong drie keer gecontroleerd. Het UCI heeft hem een paar honderd keer gecontroleerd. Al die tijd had de wielersport te maken met het gelazer van het WADA, terwijl het echte probleem bij de atletieksport zat.'

Bij de Internationale Atletiekfederatie IAAF is ook een grote beerput open gegaan. Onder meer voorzitter Lamine Diack moest opstappen wegens corruptie. Is het toeval dat het WADA zich juist daarom zo nadrukkelijk op de atletiek heeft gericht?

'Het WADA kan niet anders. Na alles wat er uitgelekt is, moesten ze wel reageren. Dat betreft niet alleen Rusland, maar ook de maatregelen die ze bijvoorbeeld nemen tegen Kenia of Marokko. Alsof de dopingproblemen in die landen ineens worden aangepakt. Ook dat wist het WADA al jaren.

Laat ik u iets vertellen: door alle aandacht voor de atletiek verliezen we een belangrijk aspect uit het oog. De passieve houding van de nationale dopingagentschappen als het op doping aankomt. Waarom controleren bepaalde bonden meer dan anderen? Is het u opgevallen dat er in Nederland veel te weinig dopingcontroles plaatsvinden? Hoe komt het dat er nauwelijks positieve gevallen zijn in bijvoorbeeld de Champions League.'

'Vaak wordt er geroepen dat het een gebrek aan geld is. Alleen het WADA geeft ruim een half miljard per jaar uit tegen doping. Dus een gebrek aan geld kan het niet zijn.'

Het zijn teksten die u ongetwijfeld niet populair maken bij het WADA. U ligt al een tijdje met het agentschap overhoop.

'Dat komt door de hele hetze die het WADA tegen de UCI en mij als persoon heeft gevoerd. Met name Dick Pound is daar verantwoordelijk voor geweest. Hij heeft ervoor gezorgd dat mijn naam in verband werd gebracht met Armstrong en doping. Dat ik hem zou hebben geholpen om de boel toe te dekken. Ik ben hopeloos genaaid. Uit allerlei rapporten is naar voren gekomen dat ik niks verkeerd heb gedaan, dat ik geen dictator was bij de wielerunie.'

'Twee jaar geleden kwam een WADA official naar mij toe, hij zei: 'Hein, er zijn eigenlijk nog maar twee bonden die het goed doen in de strijd tegen doping: de atletiekfederatie en de wielerunie.' Na alle berichtgeving kan je wel stellen dat er nog maar één over is. En dat is doodzonde voor de sport.'

Intussen moet de IAAF morgen beslissen of Russische atleten naar de Olympische Spelen mogen. Wat vindt u? Moeten de Russen wel naar Rio gaan, of moeten ze worden uitgesloten?

'Het is een lastige vraag. Het is een spagaat waar we terecht zijn gekomen door het WADA. Als ze destijds hadden opgetreden dan zaten we nu niet met dit probleem. Als ze direct bij de eerste signalen het Russisch laboratorium hadden gesloten zat het IOC niet met 15 olympischemedaillewinnaars in Sotchi waar het mee in zijn maag zit. Men kan bijna niet anders dan maatregelen nemen tegen Rusland.

'Aan de andere kant: hoe eerlijk is het om sporters te straffen die altijd keurig hebben kunnen aantonen dat ze geen doping hebben gebruikt? Het is hetzelfde dilemma dat je hebt bij een estafetteploeg waarvan een van de atleten betrapt is. Of een wielerploeg waarvan een van de renners heeft gepakt. Daar kom je lastig uit. Ik voorzie dat het IOC en IAAF iets gaan bedenken waardoor sommige Russische atleten alsnog in Rio kunnen meedoen.'

Dit is aflevering 734 van de Nieuwsbreak, het nieuwsinterview van de Volkskrant, elke dag om 16.00 uur online.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden