Hein Janssen

'Het is voorbij.' Met die simpele woorden richtte Mirjam Koen zich pas geleden tot de krant met de persoonlijke boodschap dat haar Onafhankelijk Toneel in Rotterdam wordt opgeheven. Geen subsidie meer, niet van Rotterdam, niet van het Fonds voor de Podiumkunsten.

Even later volgden soortgelijke berichten van Theater De Engelenbak in Amsterdam en Productiehuis Brabant. Ook bij die laatste wordt binnenkort begonnen met het indienen van ontslagaanvragen voor de medewerkers. Daarna gaan de deuren dicht. Dat prachtige OT Theater in Rotterdam, wat zal ervan worden? Een gokhal? Een restaurant met loungebar? En van De Engelenbak? Een hoerenkast?

Het is voorbij. 'Pas nu ga je het merken', zei Frans Lommerse, directeur van De Toneelschuur afgelopen week in de wandelgangen van zijn Haarlemse theater. Hij doelde niet eens op het feit dat ook hij als producent minder voorstellingen kan maken, maar vooral dat het moeilijk zal worden voor het seizoen 2013-2014 (dat nu wordt voorbereid) een interessante programmering te realiseren. Theaters als De Toneelschuur, en veel andere in het middencircuit, zijn voor een belangrijk deel afhankelijk van het aanbod van groepen als OT, Nieuw West, Carver, 't Barre Land, Keesen & Co en de productiehuizen. En juist die staan nu allemaal op het punt te verdwijnen - althans geen van alle krijgt nog subsidie. Misschien brengen ze af en toe nog een voorstelling uit, met bijeengeschraapt geld, maar de continuïteit is weg.

Het is voorbij. Eerlijk gezegd is het in sommige gevallen misschien ook wel mooi geweest - letterlijk: mooi. Want als de rek eruit is, als er ieder jaar maar weer automatisch voorstellingen worden gemaakt, in een klimaat waarin er een overaanbod en te weinig publiek is, dan is plaatsmaken voor iets nieuws misschien zo gek nog niet. Mits dat nieuwe er ook komt, en dat is nog maar de vraag. Want juist die beginnende theatermakers treffen momenteel een bar landschap aan.

Het is voorbij. Marlies Heuer, de actrice die vorige maand de Theo d'Or ontving, zei het al: moet ik blij zijn met deze prijs of juist niet? In haar veelzijdige carrière heeft ze bij uiteenlopende groepen als OT, Carver en Toneelschuur Producties gespeeld. Op het moment dat zij een prijs kreeg, werden anderen overbodig verklaard. Voor de betrokkenen uitermate pijnlijk, een klap in het gezicht, een dolkstoot.

Het is voorbij. Al bijna twee jaar wordt er bijna dagelijks gepraat over de gevolgen van de bezuinigingen in de kunst. Maar nu de rookwolken en mistgordijnen optrekken, wordt duidelijk wat het in de praktijk betekent. Het Onafhankelijk Toneel neemt afscheid met de voorstelling Zeezicht (Seascape) van Edward Albee, die half november in première gaat. Over een ouder echtpaar dat terugkijkt op een leven waarin de vlammen zijn gedoofd en de as is neergedaald. Ze kijken uit over zee, doen nog een laatste poging het vuur op te stoken, en berusten ten slotte in hun isolement. Ze mijmeren alleen nog maar.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden