Heimwee naar Fleet Street

De kranten zijn weg uit Fleet Street. Maar in de driehonderd jaar oude Britse dagbladjournalistiek waart de geest van de roemruchte straat nog steeds rond....

THE Old Bell is in naam nog een van de fameuze journalistencafés aan Fleet Street. Maandagavond zitten hier vier licht beschonken hoofdredacteuren die de genuttige champagne op de receptie rondom het driehonderdjarig bestaan van de Britse dagbladjournalistiek aanvullen met grote hoeveelheden bier.

Eigenaar/hoofdredacteur Toni Carver van The St. Yves Times & Echo is er trots op dat hij net op de foto is gegaan met mediatycoon Rupert Murdoch. 'De grootste en de kleinste persbaron van dit land bij elkaar', zegt Carver, wiens krant een oplage heeft van 3500 exemplaren, tegenover de meer dan acht miljoen van Murdochs Newscorp-bladen News of the World, The Sun, The Times en The Sunday Times.

Alleen nog tijdens festiviteiten, jubilea en begrafenissen mengen journalisten en persbaronnen zich tussen de bankiers en advocaten in The Old Bell of andere beroemde Fleet Street-pubs als de Chesher Cheese, El Vino of Mucky Duck.

'De verslaggevers van tegenwoordig drinken alleen nog maar water en willen om vijf uur naar huis', verzucht een van de hoofdredacteuren. Bovendien zijn de kranten al enige tijd geleden van Fleet Street verhuisd naar Londense uithoeken als Wapping, Kesington en Canary Wharf.

De geest van Fleet Street blijft echter rondwaren in de Britse journalistiek. In St. Bride's Church worden nog geregeld herdenkingsdiensten gehouden voor overleden journalisten. En Fleet Street zelf is in de Engelse taal een verzamelnaam geworden voor de Britse dagbladjournalistiek, die nog altijd als lichtend voorbeeld geldt voor de kranten elders in de wereld.

Het allereerste Engelse dagblad dat op Fleet Street werd uitgegeven, was echter niet meer dan een overschrijfsel. De Daily Courant van 11 maart 1702 telde negen paragrafen: daarvan waren er vijf overgenomen uit de 'Haarlemse Courant', drie uit de 'Paris Gazette' en een uit de 'Amsterdamse Courant'. De allereerste krant is niet bewaard gebleven. Op een speciale expositie in het St. Bride's Institute van de London Press Club is maar één exemplaar van 30 september 1717 te zien, waarin de inname van Belgrado als belangrijkste nieuws wordt vermeld. In dat jaar is de dagbladindustrie al geëxpandeerd.

Vier jaar nadat Edward en Elizabeth Mallet de Daily Courant hebben opgericht, verschijnt de Evening Post. In 1710 begint The Examiner met Jonathan Swift en in 1719 de Daily Post met Daniel Dafoe. De overheid heeft de kranten dan al als nieuwe melkkoe ontdekt en het dagbladzegel geïntroduceerd.

De Britse kranten beschouwen nieuws bijna twee eeuwen lang vooral als een dorre opsomming van slechts met een loep leesbare samenvattingen van politieke speeches. De revolutie begint in de tweede helft van de negentiende eeuw. Charles Dickens schrijft zijn sociale reportages voor de Daily News, en Howard Russell maakt voor The Times fameuze oorlogsreportages. De Pall Mall Gazette introduceert in 1887 de new journalism. Voor het eerst worden interviews gehouden en drukt de grootte van koppen het belang van nieuwsfeiten uit. Advertenties worden ook groter. De voorpagina van de Daily Mirror van 2 november 1903 bestaat uitsluitend uit advertenties met daaronder de vermelding: 'Lees eerst pagina 3'.

De vernieuwing gaat de hele twintigste eeuw door. In 1969 brengt Rupert Murdoch het tabloid The Sun op de markt, nu de populairste Britse krant. En in 1986 verschijnt voor het eerst The Independent.

Ter gelegenheid van het driehonderdjarig bestaan is iedereen weer naar Fleet Street gekomen om nostalgische herinneringen op te halen uit de zogenoemde 'zilveren periode', toen journalisten in de woorden van een Mirror-journalist 'olympische drinkers' waren, de dagbladen het onthullen van grote schandalen afwisselden met veelvoorkomende stakingen - het aftreden van Churchill als premier op 6 april 1955 bleef daardoor onvermeld - en de kranten nog allemaal op eigen benen stonden.

Dagbladfusies waren in de achttiende en negentiende eeuw al aan de orde van de dag - de Daily Courant fuseerde al in 1735 - en journalisten golden in 1900 als 'sobere en vooral keurige lieden'. Drie eeuwen lang is Fleet Street een pleisterplaats geweest voor achtereenvolgens monarchen, criminelen, intellectuelen, huisvaders en bohémiens. Nu is het vooral een plek voor nostalgie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden