Heimwee naar de bakelieten jaren van Droitw., Sundsv. en Beromunster

- 'Dat begriep te toch nie, voor dah geld had-ie 't kunnen wegwerken. Of polijsten.'..

JAAP HUISMAN

- 'Ik wist nie dat ie 'ne kunstgebit hah.'

- 'Het die ouwe Frits ook nie. Volgens mijn.'

- 'Dat tandje steekt toch raar uut, wah gij?'

Geen mens kan er op de beurs Wonen en Leven in Stijl in het Beursgebouw in Eindhoven omheen - om die levensgrote Frits Philips. Negentig jaar is hij geworden en daar staat hij dan, als fonteinwand bij de ingang van de beursexpositie 90 jaar Philips-design. Hartelijk Gefeliciteerd, staat eronder. Het water stroomt over zijn lijf en, ja, ook over die voortand die moeite heeft binnen de lippen te blijven. Het portret wordt verveelvoudigd door een dozijn spiegels dat een antiquair ervoor heeft geplaatst. Zelfs een topindustrieel heeft niet alles in de hand.

Vanwege diens negentigste verjaardag brengt de beurs de hommage aan Philips-produkten van de afgelopen negentig jaar. Daar is geen enkele gloeilamp bij. Wel de compacte Philishave, een vroege staafmixer, een koffiemolen en een handvol transistorradio's.

Er zijn wel meer ongerijmdheden op deze expositie. Waarom bijvoorbeeld wordt er niet gepronkt met het LARC C/N röntgenapparaat waarmee Philips de Rotterdamse designprijs won en bovendien werd bekroond met het predikaat 'Goed Industrieel Ontwerp'? Waarschijnlijk omdat het geen consumentenprodukt is. Daarom is wel aanwezig de Philips-Alessi-collectie van citruspers, waterkoker, toaster en koffiezetter, waarmee gepoogd is het ontwerp een 'menselijk gezicht te geven'; of in Philips-taal: het ontwerp te rehumaniseren.

Een overzicht van negentig jaar Philips-produkten? Dat moet met een korrel zout genomen worden. Hoewel de jaartallen bij de apparaten ontbreken, staat vast dat de laatste twintig jaar zijn overgeslagen, evenals de periode tussen de oorlogen. De nadruk ligt op de (bakelieten) radio uit de jaren vijftig, op de eerste televisies en op de draagbare radio van de jaren zestig. Daarop kwam die magische wereld binnen, aangeduid met namen als Beromunster, Sottens, Sundsv., Droitw. en Luxembourg. Wat heeft de digitale stationsvermelding toch een hoop romantiek verdreven.

Hoe onvolledig dit Philips-retrospectief ook mag zijn - wat een gemiste kans, overigens - het laat in een notedop wel weer zien dat er lange tijd nauwelijks aandacht werd besteed aan de kwaliteit van de vormgeving. Hoeveel polsen zijn niet ontwricht door de dubbele draaischijven van de televisie - een voor contrast, de ander voor brillianz? En dan die hoogtezon in een verkeerde kleur en met een lelijk, rond handvat - die associeer je vooral met ziekelijk en der-dagen-zat. Dat goedkope gele plastic ook, waarin de tafelradio werd gestoken. Niet voor niets lopen er op de beurs ettelijke (ex-)Philips-werknemers gauw aan voorbij met een blik van 'Dat we dat gemaakt hebben'.

Het aardigst zijn nog de affiches en het tijdsbeeld dat ze oproepen. Er hangen bijvoorbeeld nog posters van Audrey Hepburn- en Julie Christie-achtig meisjes die in een hangmat luieren, terwijl Erroll Garner op de pickup ligt.

Voor het publiek dat zich, nippend van de Moët & Chandon, uitleeft tussen de bonbons van Huize van Wely, de antieke tuinkabouters en de gouden spiegels, moet het even wennen zijn, zo veel goedkopige Philips-apparaten bij elkaar. Tegelijk kan de hoogbejaarde Frits, die de expositie zelf heeft geopend, het water met een gerust hart over zich heen laten stromen. Het gaat zowel commercieel als vormtechnisch beter met Philips. Die Alessi-combi is daar het bewijs van.

Jaap Huisman

Wonen & Leven in Stijl, Beursgebouw Eindhoven tot en met 17 april.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden