Heilige graal voor allemaal

Origineel Afrikaans vinyl is amper nog te vinden. Gelukkig zijn de releases van K. Frimpong eindelijk op cd én vinyl verschenen.

Het was jarenlang een bekend Afrikaans fenomeen, op de markten van Accra, Dakar en Lagos: de scharrelende westerse jongens en meisjes in afritsbare kakibroek, fanatieke verzamelaarsblik in de ogen. Op zoek naar platen, het schaarse vinyl van de muziekkraam, verstopt tussen de kistjes volop beschikbare, maar natuurlijk zeer minderwaardige muziekcassettes.


Toen we hier in het Westen eind jaren tachtig zoiets als 'wereldmuziek' ontdekten, werd al snel daarna de jacht geopend op Afrikaans vinyl. Afrikaanse rumba-, jazz- en popplaten van illustere orkesten als het Orchestre Baobab, de Super Djata Band de Bamako, of gitaarvirtuozen als de Congolees Franco en zijn band OK Jazz.


Die jacht is nu wel zo'n beetje afgeblazen, al schijnen hardcore verzamelaars, zoals de Duitse professional Frank Gossner, nog steeds wanhopig dorpsmarkten en vergeten platenzaakjes af te stropen. Want de platen zijn zo goed als op. De voorraad is herverdeeld en vooral naar Europa, Japan en de Verenigde Staten getransporteerd.


Nieuw vinyl wordt in Afrika niet meer geperst. De Afrikaanse markten en veel muziekwinkels zijn nu vergeven van cd's, niet zelden illegaal gekopieerd spul met vlekkerige hoesjes, en - onuitroeibaar - de cassettes. De voortrazende muziektechnologie gaat in Afrika gelukkig altijd nog een tandje trager.


Origineel Afrikaans vinyl is in Afrika natuurlijk nog te vinden in speciaalzaken, die hun gepeperde prijs kennen. Maar de echte handel wordt nu - heel onromantisch - online gedreven. Op veilingsites en gespecialiseerde sites voor handel in zeldzaam vinyl, zoals superflyrecords.com of popsike.com. Leuk om daar eens wat rond te hangen en de waarde van je eigen collectie in te schatten. Zie hebberig makende schijven in prachtige hoezen voorbijkomen, zogenaamd allemaal in mint condition. En een hyperzeldzame plaat van Orchestre Baobab, nog wel in Franse persing, aangeboden worden voor een dollar of 700. Kassa voor de jongens met de afritsbroeken.


Uiteraard bestond in de Afrikaanse verzamelaarscultus ook een heilige graal, een plaat waar iedereen ooit tegenaan hoopte te lopen, ergens in een achterafsteeg, een schuurtje achter een fout café, in een verstofte kartonnen doos. De debuutplaat van de Ghanees K. Frimpong was zo'n magische release, een plaat die wel werd genoemd in stoere jagersverhalen, maar vrijwel nooit daadwerkelijk gesignaleerd.


K. Frimpong, voornaam Alhaji, was een afrofunk- en highlifezanger die in 1976 bij het Afrikaanse label Ofori Brothers een eerste plaat uitbracht, met zijn band His Cubano Fiestas, die later zou doorgaan voor de legendarische highlifeband Vis-A-Vis. Een stomende funkplaat vol knallende blazers en Afrikaans jankende gitaartjes, en bezwerende trance als die in de Ghanese hit Kyenkyen Bi Adi M'awu. Dankzij de hitstatus van dat nummer raakte K. Frimpong, die in 2005 overleed, niet in de vergetelheid. Het nummer verscheen nog weleens op Afrikaanse popcompilaties (zoals Ghana Soundz of Ghana Special) en is nu zelfs wel ergens op Spotify te vinden.


Maar naar de rest van het naamloze eerste album, dat voor het gemak en vanwege de steunkleur van de hoes The Blue Album werd gedoopt, bleef het gissen, tenzij je het ding natuurlijk had weten te bemachtigen.


Voor de minder gelukkigen van destijds is er goed nieuws. Het blauwe album is beschikbaar, op zowel cd als glorieus vinyl. Het Amerikaanse label Secret Stash Records heeft de hand gelegd op de rechten en de mastertapes en met veel gevoel voor authenticiteit een heruitgave op de markt gebracht. De originele vormgeving is aangehouden: zelfde blauwe foto op hard karton, summiere bandinformatie in de binnenhoes, en daarmee basta. Geen leuk gedocumenteerd boekje met nostalgische foto's, geen extra's of terugblikkende essays van deskundigen. De liefhebber heeft graag iets in handen dat het meest doet denken aan het zo onbereikbare ideaal, moeten de uitgevers hebben gedacht, en daar konden ze wel eens gelijk in hebben.


Om het feest compleet te maken: Secret Stash opent meer Afrikaanse archieven, met onder andere de tweede titelloze plaat van Frimpong, met begeleidingsband Vis-A-Vis, en een album van de Nigeriaanse afrobeat- en jazzmuzikant Peter King. Zijn plaat African Dialects, een mix van enigszins foute reggae, maar verder oprechte jazz en funk, verscheen in 1979 en werd ook al zo'n prijsplaat voor verzamelaars.


De freakerigheid rond de heruitgave van dit kleinood gaat ver, bij de uitbaters van Secret Stash. 'Het artwork en de liner notes bij de originele plaat waren zoekgeraakt, en bij de originele release in 1979 werd dus een andere vormgeving gemaakt', adverteert Secret Stash. 'Deze heruitgave is gebaseerd op de recentelijk herontdekte, originele layout en fotografie en liner notes.'


Pure, maar heerlijke waanzin, voor iedereen binnen handbereik. Op veilingsite popsike.com lijkt de prijs voor de originele blauwe Frimpong inmiddels al wat aan het matigen. Die doet nog een luttele 350 dollar.


Credit: Cassettejacht

Geen (betaalbaar) vinyl meer te ontdekken in Afrika? Geen nood. De aandacht kan nog altijd worden verlegd naar de omnipresente en eindeloos kopieerbare cassette. De Amerikaan Brian Shimkovitz, alias blogger en dj Awesome Tapes From Africa, heeft de jacht geopend en brengt vinyl en cd's uit, getrokken van inderdaad ontzaglijk fijne Afrikaanse cassettes, uit bijvoorbeeld Somalië. Laatste vijfsterrenrelease: de hypnotiserende muziek van de Dur-Dur Band, afkomstig uit Mogadishu in betere tijden.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden