‘Heil Hitler’, roept de man en hij steekt om zich heen

Een jongetje van een jaar of 9, de pijpenkrullen wapperen vanonder zijn keppeltje, komt uit de synagoge rennen. Met wijd opengesperde ogen achter kleine brillenglazen duikt hij weg in de lange bontmantel van zijn moeder, die nerveus op de stoep een sigaret rookt...

De jongen was in de synagoge in het centrum van Moskou toen een kaalgeschoren 20-jarige Rus in zwart leren jas de gebedsruimte binnen kwam rennen. ‘Wij waren net aan het avondgebed begonnen’, vertelt de orthodoxe jood Boroech Gorin. ‘De man riep: ‘Heil Hitler! Ik ben hier gekomen om jullie te vermoorden.’ Vervolgens begon hij met een groot mes om zich heen te steken. Acht van ons raakten gewond. Daarna slaagde rabbi Kogan er samen met zijn zoon in om de man te overmeesteren.’

Een uur na de aanslag is de fel verlichte Tsjabad Bronnaja-synagoge, een historisch gebouw achter een moderne glazen pui, afgezet met roodwitte linten. Politieagenten met kalasjnikovs versperren de ingangen. Ziekenwagens rijden met loeiende sirenes af en aan. Vier mensen raakten zwaargewond, maar zijn buiten levensgevaar.

‘Het is triest dat deze hoogstwaarschijnlijk antisemitische aanslag ons nu overkomt’, zegt net buiten de afzetting Avraham Berkowitz, directeur van de Federatie van Joodse Gemeenschappen in Rusland. ‘We zien juist een enorme opleving van het jodendom in Rusland. De president en de regering geven ons alle steun. We hebben net in alle openheid Chanoeka gevierd, de sfeer was zo blij. Dat was vijftien jaar geleden onvoorstelbaar.’

De steekpartij in de Moskouse synagoge lijkt het werk van een gestoorde man die op eigen initiatief handelde. De dader, de 20-jarige Aleksander Koptsev uit Moskou, heeft geen strafblad. Sinds een tragedie in zijn familie zou hij een geïsoleerd leven leiden, zo meldde persbureau Interfax.

‘Wij zullen na deze aanslag niet terug in onze schulp kruipen’, bezwoer de joodse leider Avraham Berkowitz op de stoep van de synagoge. ‘Wij laten ons niet langer intimideren.’ De hoogste procureur van Rusland, Vladimir Oestinov, heeft persoonlijk de leiding over het onderzoek op zich genomen. Onder de slachtoffers van de steekpartij zijn een Amerikaan, een Israëliër en een Tadzjiek. Ook de schoonzoon van de rabbi raakte zwaar gewond.

Mensenrechtenorganisaties beschouwen de aanslag niet als een incident. ‘Er is de laatste tijd in Rusland een dramatische groei zichtbaar van xenofobie, waaronder ook antisemitisme’, verklaarde gisteravond Loedmila Aleksejevna van het Helsinki Comité. Het aantal extreem-nationalistische jongeren in Rusland groeit. Vooral Afrikanen, Aziaten en Kaukasiërs zijn vaak het doelwit van deze groepen. Daarbij vallen ook geregeld doden. Het racistische karakter van deze aanslagen wordt door politie en justitie echter meestal ontkend.

De belangrijkste Russische rabbi Berel Lazar, op bezoek in Israël, sprak van ‘een fascistische plaag’ in Rusland. ‘Op plaatsen waar propaganda wordt gemaakt voor fascisme, loopt het uiteindelijk altijd uit de hand. Dat hebben we vandaag gezien in Moskou.’ In een recent rapport van de Israëlische regering staat Rusland derde op de lijst van plaatsen waar gewelddadig antisemitisme voorkomt, achter Frankrijk en Groot-Brittannië.

Alle synagogen in Rusland zijn na de aanslag extra beveiligd. De synagoge aan de Bolsjaja Bronnaja was bij de ingang voorzien van een metaaldetectorpoort. Deze sloeg alarm toen Koptsev binnenkwam. Maar die schudde de bewaker van zich af en rende direct door naar de gebedsruimte, tegenover de ingang.De orthodoxe leider Boroech Gorin zei te hopen dat de aanslag in de synagoge een les voor de Russische regering zal zijn. ‘Dit is het laatste resultaat van de vrijwel onbestrafte fascistische propaganda in dit land. Als deze aanslag geen alarm doet afgaan, dan is onze maatschappij in groot gevaar.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden