Heerlijk wonen, niet lekker leven

Nederlands grootste vinexlocatie, Leidsche Rijn bij Utrecht, heeft ten onrechte een slechte naam, vinden de bewoners. Maar de grotestadsproblemen hebben de wijk bereikt.

UTRECHT - De gemeente Utrecht moet meer aandacht besteden aan de grote vinexlocatie Leidsche Rijn, vinden de bewoners. De problemen in het buurtje in de wijk Terwijde, waar voor de tweede keer in korte tijd bewoners werden weggepest door probleemjongeren, geven de hele vinexlocatie een slechte naam.


Ten onrechte, vinden veel bewoners. Wie je ook aanspreekt in Leidsche Rijn, ze wonen er graag, vertellen ze. Maar de klachten zijn ook eenduidig: te weinig te doen voor de oudere jeugd en veel te weinig voorzieningen, horeca en winkels. En, wordt gezegd: in sommige buurten met veel sociale woningbouw heeft de gemeente een concentratie van problemen laten ontstaan, die niet daadkrachtig wordt aangepakt.


In Terwijde nemen gemeente en woningcorporatie nu stappen. Corporatie Mitros probeert vandaag met een kort geding de familie uit de woning te zetten, waarvan de twee zoons worden verdacht van het wegpesten van hun buren. Hun aanwezigheid in de buurt veroorzaakt volgens een woordvoerder 'ontoelaatbare en ernstige overlast'. De burgemeester kondigt aan de groep overlastgevende jongeren in Terwijde harder aan te pakken en de bewoners meer te betrekken bij de veiligheid in de buurt. 'Het is er nu weer rustig', zegt een woordvoerder. 'Naar de telefoonnummers die we aan bewoners hebben gegeven om situaties te melden, wordt nauwelijks gebeld.'


Het probleembuurtje in Terwijde beslaat maar een klein deel van de grootste vinexlocatie van Nederland. Op dit uitgestrekte gebied, ten opzichte van het 'oude' Utrecht aan de overkant van het Amsterdam-Rijnkanaal, wordt nog steeds gebouwd. Tussen de zandvlaktes zijn veelsoortige wijken verrezen met nieuwbouw in alle maten, kleuren en vormen.


Veel koopwoningen, voor de spreekwoordelijke vinexbewoners, de gemiddeld anderhalf inkomen verdienende jonge gezinnen met kinderen. Maar ook sociale huurwoningen, voor bewoners met lagere inkomens. Hoewel de meeste straten er ook op een stralende middag uitgestorven zijn - iedereen is aan het werk, zeggen de bewoners - hebben de grotestadsproblemen Leidsche Rijn bereikt.


Op een piepklein speelplaatsje voor jonge kinderen in Parkwijk voetballen een paar pubers tussen een wipkip en een miniglijbaan. Op een bankje voor het jongerencentrum Multipower zitten vier jongens van rond de 13 jaar. Ze wonen hun halve leven in Leidsche Rijn, en vervelen zich. 'Het is een dooie buurt hier. Het enige dat ze hier doen, is huizen bouwen', bromt Jordy (13). Denzel (12): 'Er is hier geen winkel waar je vette schoenen kunt kopen.'


De Korianderstraat in Parkwijk was in 2006 de eerste straat in de vinexwijk die negatief in het nieuws kwam door jongerenoverlast. Nu is het weer rustig. 'Die jongens zijn inmiddels ouder geworden en getrouwd', zegt Fouad (18), die ruim tien jaar in de wijk woont. 'Maar mijn broertje verveelt zich. Er is hier geen bioscoop, geen poolcentrum, niets. Ze bouwen het helemaal vol met huizen. Dan kunnen jongeren kattekwaad gaan uithalen.'


Om de hoek van een blok sociale woningbouw parkeert een 27-jarige vrouw met een chique sjaal haar auto voor haar appartement, waaraan een te-koop-bord hangt. Ze gaat Leidsche Rijn niet verlaten, zegt ze. 'Mijn vriend en ik gaan een paar honderd meter verderop wonen, wat groter. Waar kun je nog als tweeverdieners twee auto's voor je deur zetten?' Natuurlijk is er wel wat aan te merken op de opzet van de vinexwijk. 'Met het plaatsen van sociale woningbouw vlak op villa's' zijn de planologen op sommige plekken wel wat 'doorgeslagen'. Hoewel ze de mix van culturen leuk vindt, plaatst ze net als veel andere wijkbewoners vraagtekens bij de komst van grote groepen bewoners uit achterstandswijken uit de 'oude' stad, als Kanaleneiland en Overvecht.


Het mengen van buurten - voor Leidsche Rijn: 30 procent sociale woningbouw - is een van de uitgangspunten van de bouw van de vinexwijk, waar nu ruim 40 duizend mensen wonen. In de stad worden in probleemwijken flats neergehaald ten faveure van koopwoningen om die wijken minder homogeen te maken. Veel voormalige flatbewoners verhuizen naar een huurwoning in Leidsche Rijn. Een 16-jarige Turkse die met haar buurvrouw de honden uitlaat, zegt: 'Als een Hollander vertrekt, komt er een buitenlander voor in de plaats.'


Volgens Xander Coolen, voorzitter van de Wijkraad, staart de gemeente zich blind op de gemiddelde cijfers in het grote stadsdeel. 'Gemiddeld valt het mee met bijvoorbeeld de criminaliteit en overlast, maar je moet onderkennen dat in bepaalde buurten problemen zich concentreren. Zo is het aantal inbraken en de overlast in bijvoorbeeld Terwijde echt gestegen, en zijn er buurten waar meerdere probleemgezinnen naast elkaar worden geplaatst.'


Coolen wil benadrukken dat veel bewoners uit bijvoorbeeld Kanaleneiland goed aarden in Leidsche Rijn. 'Die wilden eens wat anders. Maar je moet wel wat organiseren voor pubers die naar een wijk zijn verhuisd waar niets te doen is.'


En ook voor de volwassenen is het behelpen. In bijvoorbeeld Parkwijk, een van de oudste wijken van het stadsdeel, is niet veel meer te vinden dan een basaal winkelcentrumpje, een tweedehandswinkel en een eetcafé dat om 10 uur 's avonds sluit. De ondernemers staan volgens Coolen te trappelen, maar er is geen plek in het bestemmingsplan voor bijvoorbeeld een Turkse bakker. De bouw van het grote winkelcentrum is weer met enkele jaren uitgesteld. En een bloemenman die het waagde om op het terrein bij de nood-Albert Heijn in Terwijde zijn marktwagen een nacht te laten staan, kreeg, tot woede van de bewoners, een gemeentelijke boete. Coolen: 'Het is hier heerlijk wonen in mooie, ruime huizen, maar het is hier niet lekker leven.'


Het stoort Coolen dat de gemeente in zijn ogen te krampachtig vasthoudt aan de bestemmingsplannen waardoor er volgens hem geen 'sociale infrastructuur' in de wijk kan ontstaan. Hij noemt als voorbeeld de komst van een poffertjeskraam, die de bewoners graag in het Amaliapark hadden gezien, maar die een winderige, afgelegen plek kreeg toegewezen. Coolen: 'De gemeente moet meer luisteren naar de wensen van de bewoners. Dat is cruciaal voor het welzijn in de wijk. We moeten niet op het gezelligheidsniveau van Zeewolde blijven hangen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden