Heerlijk helder Hauer

Dertig jaar na Spetters speelt Rutger Hauer weer een Nederlandstalige rol, in De Heinekenontvoering.

We zien, ietwat wazig, het interieur van een hotelkamer te Milaan; een beslapen bed, wat kleren. Buiten beeld klinkt gerommel, en dan stapt de acteur binnen het bereik van de in zijn laptop verwerkte camera. Helblauwe ogen uitvergroot door een bril met ronde glazen, daaronder een brede grijns: 'Hallo.'


Skype. Rutger Hauer zou niet zonder kunnen. Wanneer je zoals hij van filmset naar filmset reist en contacten met de media een beetje schuwt, is beeldbellen via de computer een praktische uitkomst. Hem zul je niet aantreffen op de persdag die voorafgaat aan de première van De Heinekenontvoering, maar Hauer is meer dan tevreden over de verfilming van de ontvoeringszaak uit 1983. 'Mannen jagen op man, en dan jaagt de man op mannen', zo vat hij de film samen, waarin de door hem vertolkte biermagnaat Freddy Heineken, eenmaal bevrijd, een team beveiligers inzet om de gevluchte misdadigers het leven zuur te maken. 'Ik hoop dat ik een beetje in de richting van Heineken zit, met mijn spel. Ik heb hem nooit ontmoet, dus ik moest het doen met gesprekken met mensen die hem goed kenden en wat oude beelden, die ik als een mantra een keer of honderd afspeelde. Een interview van Ivo Niehe zat erbij, keek ik voor elke scène even naar. Heineken spreekt kort en beweegt kort, wat stijf. Hij poseert een beetje, lijkt het. Of hij dat in het gewone leven of gevangenschap ook deed, weet ik natuurlijk niet.'


Ruim dertig jaar geleden speelde Hauer (67) voor het laatst een Nederlandstalige rol, als motorcoureur in Verhoevens schandaalfilm Spetters (1980). 'Het leuke is dat dit ook weer een ontzettend Nederlandse film is, met veel kleur. Volgens mij maken ze die helemaal niet zo vaak. Ik vroeg zelf ook eerst: waarom niet in het Engels, waarom die beperking? Ze zeiden: nee, we willen een échte Hollandse film maken. En hoe de jongens praten, de ontvoerders, dat is ook niet te vertalen.'


Hoe speel je iemand die wekenlang in een hok zit?

'Gewoon, rits open en rits dicht. Ik stel me het voor, ik hoef niet eerst zelf een week in een afgesloten ruimte door te brengen. Heineken had veel tijd om na te denken, in mijn hoofd stelde ik me voor dat hij in gevangenschap muziek componeerde, en op het idee voor vierkante flessen kwam. (Heineken hoopte dat inwoners van arme landen er na het lessen van de dorst hutjes van zouden bouwen, red.). Dat klopt niet helemaal met hoe het werkelijk ging, maar het had gekund.'


Tijdens de opnames sprak ik regisseur Maarten Treurniet. Die zei: Rutger heeft zo z'n eigen ideeën over de rol, en dat moet je hem ook toestaan.

'Ha, natuurlijk heb je eigen ideeën. Wat verwacht hij nou van iemand die 140 films achter zich heeft? In het script zat Heineken helemaal aan het einde te wenen in zijn auto. Zo'n man moet op dat moment niet huilen, vind ik. Dat is te veel. Daar sta ik dan op. Maarten had het dus moeilijk met me, maar hij had het ook héél leuk met me. Hij wilde dingen precies zoals hij dacht dat ze moesten, maar daar moet je bij mij niet mee aankomen. Ik moet iets kunnen inbrengen. Daar heb ik recht op, vind ik. Vond hij ook wel, maar hij kon moeilijk loslaten. Dat zie je vaker bij schrijvende regisseurs.


'Het script, met de vorm van een jachtfilm, zat goed in elkaar, maar Heineken zelf kwam voor mij niet echt tot leven. Een beetje plat, was het. Het cliché van de rijke baas. Net zoals bij Turks fruit en Soldaat van Oranje stond er geen karakter op papier. Dat moet op de set ontstaan.'


Heinekens gevoel voor humor komt goed over.

'Er zit veel leuks in de film, maar voor mij had dat nog wel iets meer gemogen. Ook in gevangenschap reageerde Heineken met humor. Dat die jongens hem niet om zeep wilden helpen, heeft hij op een gegeven moment wel doorgehad. Tegelijk heb ik van verschillende mensen gehoord dat hij daarna altijd bang is gebleven. Dat is toch de uitkomst, het blijft een vorm van terrorisme.'


Tegenover Heineken staat de jongste ontvoerder Rem, een rol van de 22-jarige Reinout Scholten van Aschat. Gaf u hem op de set nog advies?

'We zijn een keer samen uit eten geweest in Zuid-Afrika, waar de film werd opgenomen. Een van de moeilijkste scènes was die aan het einde van de film, waarin Heineken en hij tegenover elkaar staan. Maarten stond op iets bepaalds uit het script, en ik kon zien dat Reinout het niet voelde. Ik zei: nou niet omgaan, jij weet het beter! Het was tegen het einde van de opnames, wanneer je gewoon je poot er op moet zetten: afplassen. Later is het van de regisseur, nu is het van jou. Reinout heeft het ontzettend goed gedaan.'


Peter R. de Vries is druk met een Amerikaanse verfilming van zijn Heinekenboek. Stel: die film komt van de grond en men vraagt u weer als Heineken, nu in het Engels. Zou u de rol overwegen?

'Ik overweeg alles, tot ik denk: nee, moet ik niet doen. Maar dit is mosterd vóór de maaltijd, en niet de leukste mosterd. Peter R. de Vries die en public dreigt dat hij misschien genaaid is door deze film - dat slaat toch nergens op? Bij de NOS werd gesuggereerd dat een deel van de opbrengst van die Amerikaanse verfilming zou terugvloeien naar het criminele circuit, net als bij dat boek. Als dat zo is, denk ik niet dat de Amerikanen nog een poot zullen verroeren. Maar we zullen zien. Het blijft een wonderlijke zaak. Het is een speelfilm, geen documentaire. Bij Soldaat van Oranje hebben we ook een paar figuren tot één personage gevoegd. Die vrijheid moet je kunnen nemen.'


De Heinekenontvoering is al uw tiende speelfilm, dit jaar.

'O ja? Bingo. Komt toevallig zo uit. Het is wel vol, dat merk ik wel.'


Het is een eclectische lijst aan producties: Zuid-Afrikaans, Canadees, Pools, Amerikaans, Vlaams, Italiaans, Deens...

'En Duits. Ik heb net een Duitse komedie gedaan waarin ik een soort Hollandse Hitler speel. Kan ik lekker mee stoeien, dacht ik. Agent Ranjid rettet die Welt heet de film. Als een script me bevalt, ben ik erbij. Ik was nooit eerder op het Sundance festival geweest en dit jaar was ik daar met twee films: The Mill and the Cross en Hobo with a Shotgun. Als de filmwereld zich in een identiteitscrisis bevindt, dan ontsnap ik daaraan, op een of andere manier.'


Paul Verhoeven zei onlangs in De Wereld Draait Door dat het hem niet lukt een speelfilm van de grond te tillen.

'Wat ik zo mooi vind van Paul is dat hij daar niet bitter over is. Amerikanen willen uiteindelijk toch een film zoals ze 'm zelf bedacht hebben. Als regisseur word je daar gek van alle controleurs op de set. Maar Paul zit nog steeds vol plannen hoor. En hij heeft dat internetspel, waarvoor hij binnenkort gaat filmen (Entertainment Experience, red).'


Zijn er nog plannen voor een hereniging?

'Ik heb me ingeschreven voor dat project van hem, via de website. Dat ik acteur ben en wil meedoen. Wil ik ook echt. Ik had eigenlijk gehoopt dat iemand dat zou oppakken, maar dat is nog niet gebeurd. Mijn specialiteiten: rijdt paard, vecht zwaard, kan goed met Floris overweg. Misschien bellen ze nog.'


Ontvoerders in de media

Boek: De ontvoering van Alfred Heineken

'Al 25 jaar het bestverkochte misdaadboek van Nederland!' schreeuwt de omslag van de jongste, herziene editie (23ste druk), en zo is het. De ontvoering van Heineken bezien door de ogen van wijlen Cor van Hout, zelfverklaard brein van de ontvoerders, zoals opgetekend door Peter R. de Vries. Hoeksteen in de Heinekenkidnapliteratuur. Spectaculair en van binnenuit beschreven, waarbij Van Hout - niet ongeestig - zichzelf en zijn kornuiten presenteert als diep in hun hart bloedgoeie gabbers, die gewoon wat moeite hebben met het keurslijf van de burgermaatschappij.


Boek: De Heinekenontvoering - het ware verhaal

Tot vlot leesbaar boek herschreven reeks artikelen uit Panorama, dat destijds maar meteen een beloning (50.000 gulden) uitloofde voor wie tips had, en samen met De Vries (Telegraaf) voorop liep in de berichtgeving. Overzichtelijk én feitelijk, vol leuke foto's en knipsels, van de originele ontvoeringsbrieven tot de overlijdensadvertenties voor gabber Cor. Tevens voorzien van de commentaren van de schoolvriendinnetjes en docenten van de ontvoerders; 'ik vond Wimpie een rustige, aardige en sociale jongen'.


Dvd: De Heinekenontvoering - van voorbereiding tot ontknoping

Speciale KRO reporter-aflevering, uitgezonden rond het 25-jarig jubileum van de ontvoeringszaak. Aardig, voor wie Peter R. de Vries en Sven Kockelmann samen aan tafel wil zien in betere tijden. Veel leuker: de extra's met tv-beeld van de ontvoerders, die net vrij uit de Franse gevangenis de vaderlandse pers bijpraten over het gefnuikte uitleveringsverzoek. Van Hout, die zich beklaagt over het Hollandse justitiële apparaat: waar moet het heen? Holleeder, die zijn priemende blik oefent, en met elke lichaamsvezel uitstraalt dat hij vooral die zuigende verslaggeefster van Tros Aktua door de kamer wil meppen. En raadsman Max Moszkowicz natuurlijk, die zijn cliënten met prachtige dictie de juiste juridische termen souffleert. Grootse televisie, die doet afvragen: waarom geven criminelen niet vaker persconferenties?


Nederlandstalige Hauer

Nederlands spreken in een film - Rutger Hauer deed het voor het laatst in de schandaalfilm Spetters (1980, Paul Verhoeven), maar keerde vóór De heinekenontvoering al wel twee keer terug in Nederlandse producties. In Bride Flight (2008, Ben Sombogaart) was hij kort (of beter: één sterfscène) te zien als gelooide wijnboer te Nieuw-Zeeland. In het Engelstalige Black Butterflies(2010, Paula van der Oest) speelde hij de norse vader van de Zuid-Afrikaanse dichteres Ingrid Jonker (Carice van Houten). Hauer noemde het een van de 'naarste bad guys' die hij ooit speelde.


De Heinekenontvoering draait vanaf 27 oktober in de bioscoop

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden