Heerlijk fris en rustig

De moderne naturist wil naakt zijn, recreëren en verder niets. Op bezoek in het park Flevo-Natuur in Zeewolde ter gelegenheid van de Wereldnaturistendag, zondag....

Door de ingang van het zwembad staat een man zich af te drogen. Het is een naturist van een jaar of 40, een vriendelijke blik in de ogen. Hij gaat te werk met lange, trage halen; alle lichaamsdelen krijgen uitgebreid de aandacht. Naturisten zijn goed in afdrogen. Op dit recreatiepark in Zeewolde kun je op elk moment van de dag wel iemand zo bedachtzaam bezig zien.

Dan, als ook tussen de benen alles goed is drooggewreven, gaat het kalmpjes over de geasfalteerde weggetjes langs de midgetgolfbanen, het eiland waar het 's zomers zo prettig zonnen is, achter de stacaravans langs naar één van de chaletten van de vaste bewoners. Hij legt zijn handdoek op een tuinstoel en gaat eens lekker in het zonnetje zitten.

Voor zijn neus gebeurt niet veel. Ja, af en toe komt Willem van Riet voorbij gefietst. Hij is onderweg naar een klusje en houdt ondertussen scherp in de gaten of er geen rare snuiters op het park rondstruinen, een gewoonte die hij heeft overgehouden aan zijn tijd als kampbeheerder. Als bewoners hem zien, zeggen ze: 'Daar gaat Van Riet weer met zijn klompen.'

De vaste bewoners van Flevo-Natuur hebben het maar lekker. Ze wonen op een mooi park in de polder, rustig ingeklemd tussen de Hulkesteinse bossen. De omgeving is helemaal op recreatie ingesteld. Walibi World is in de buurt, net als het Dolfinarium. Er zijn overal strandjes en watertjes en in Harders Plaza in Harderwijk vinden op zaterdagavond leuke evenementen plaats.

Hier doen ze aan modern naturisme: naakt zijn, recreëren en verder niets. De tijd van het bevlogen naturisme van de hoger opgeleiden, met zijn filosofie van reinheid en zijn hang naar gezamenlijk volleyballen, lijkt wel zo'n beetje voorbij. Er bestaan nog wel kleine drank- en sigarettenvrije terreinen waar de leden zelf de bomen moeten snoeien en de toiletten schoonmaken. Maar volgens een beetje beteuterd onderzoek van de Naturistenfederatie heeft bijna niemand daar nog belangstelling voor.

Er woont hier van alles door elkaar: timmermannen, militairen en psychiaters. Allemaal vinden ze het heerlijk fris en rustig. Nooit valt er een onvertogen woord. Zelfs als ze in de zomer gezelschap krijgen van de toeristen en er soms wel vijfduizend mensen op de camping staan, worden ze 's ochtends niet gewekt door Koos Alberts, zoals op textielcampings zo vaak gebeurt.

Er zijn maar twee soorten mensen die de vrede kunnen verstoren. De fotograaf die stiekem plaatjes komt schieten. Maar vooral: de viezerik. Hij probeert langs de receptie het terrein op te glippen, staat naar de kleintjes te kijken en masturbeert in het zwembad. Gelukkig is er dan de sociale controle. Iedereen kent elkaar. En het beleid is streng: één verkeerde beweging onder de douche en je ligt met tent en al van het terrein.

Cv-naturist

De grens ligt zo'n beetje bij de 20 graden - 's ochtends vroeg is het nog te koud om de broek uit te trekken. Een enkeling probeert het al wel, achter coniferen of in de beschutting van een caravan. En er wordt wel gefluisterd over doorzetters, 'hardcore'-naturisten, mensen die het hele jaar door de verwarming op 25 graden zetten. Maar de 'cv-naturist' laat zich moeilijk betrappen. De mensen verraden elkaar niet en als je door de ramen naar binnen probeert te kijken, word je weggestuurd en regent het klachten bij de receptie.

Dit is de tijd voor de dagelijkse dingetjes. De tuinen hebben genoeg vijvertjes en tierelantijntjes om uitgebreid aan te plukken en te knippen. Ook de permanente naturist heeft natuurlijk gewoon een huishouden. Dien Middelkoop doet de afwas, haar man Aart geeft de veranda een likje verf, Anton Obdeijn brengt wat papierwerk naar de receptie. Hij is een vrolijke en behulpzame zestiger. Als mensen hier een lapje grond willen kopen, helpt hij ze met de contracten. 'Ik sta heel dicht op het park', zegt hij. 'Ik weet heel veel van het park.'

Naaktstrand

Meneer Obdeijn heeft een gevarieerd leven achter de rug. Hij was betrokken bij de oprichting van Wimpy, de voorloper van McDonald's, had twee cafés in Monnickendam, werkte bij een keten toko's en beheerde een Zwolse koffieshop waar ze wel 27 verschillende stokbroodjes serveerden. Nu is hij verzeild geraakt in de contractenwereld. 'Als je een chalet koopt, koop je geen broodje kaas', zegt hij. 'Daarom sta ik altijd positief tegenover de mensen. Als je naar me informeert, zullen ze dat beamen.'

Nederland is al bijna honderd jaar bekend met de naaktloper. Meneer Obdeijn begon ermee als schooljongen, in een tijd dat het bergopwaarts ging met het naturisme. In de jaren vijftig en zestig kwamen de eerste terreinen, in 1973 werd het eerste officiële naaktstrand op Callantsoog geopend, en sinds een wet uit 1986 mag het overal waar het niet aanstootgevend is. Volgens de federatie heeft het naturisme eigenlijk alleen tijdens de bezetting even in een dip gezeten.

Obdeijn woont al acht jaar met groot plezier op Flevo-Natuur. Het komt: met 40 hectare is het niet alleen het grootste, maar ook het mooiste park van de Benelux. Direct naast de ingang begint het al, wijst hij: een gloednieuw aangelegd subparkje met een stuk of twintig glimmend witte huisjes erop. Kopers moeten daar ongeveer 170.000 euro voor betalen, maar mogen zich van de gemeente sinds 2003 niet langer officieel als inwoner inschrijven. 'Maar als je wilt', zegt hij, 'zijn er altijd wegen.'

Dan loopt hij met enthousiaste stappen het terrein op. Bij een tuin met een vijver zegt hij: 'Mooi, hè?' Bij een bruinhouten chalet met veranda: 'Dit mag gezien worden, toch?' En bij een rijtje caravans met uitzicht op het zwembad in de verte: 'Die mensen hebben echt alles, dat is toch schitterend?' Pas bij zijn eigen huis, twee aan elkaar vastgemaakte stacaravans, onlangs uitgebouwd met een serre, kijkt hij achterom: 'Je hebt toch wel een positieve instelling over het park?'

Vastgebonden

In de loop van de dag wordt het lekker warm en houden de meeste bewoners alleen hun schoeisel aan - slippers, sloffen en vaak ook rubberen laarsjes die bij de enkels zijn afgeknipt. Ze laten honden uit, worden streeploos bruin of staan voorovergebogen naar de plantjes te kijken. Bloot zijn geeft een vrijheidsgevoel, zeggen ze, en maakt iedereen gelijk. In de buitenwereld willen mensen nog wel eens met een competitieve blik naar elkaars lichaamsdelen kijken, hier vergelijken ze het lichaam met een schooluniform en leggen ze met de kleren ook de maatschappelijke positie in de kast.

Bij de jeu de boulesbanen op het eiland kan het nog verraderlijk waaien; de spelers die zich hier dagelijks om twee uur verzamelen, hebben toch maar even iets aangetrokken. Marijke van Riet (54) is hier iedere dag. Ze leidt een zorgeloos bestaan, zegt ze als ze toekijkt hoe haar bal wordt weggestoten. Ze rommelt wat in huis, speelt een partijtje bridge of gaat naar een verjaardag. 'Nou', zegt ze als ze haar plaats inneemt om het opnieuw te proberen, 'en dan is het zo weer vrijdag en gaan we weer boodschappen doen.'

Maar als ze twee uur later helemaal uitgejeudebould bij haar Willem in het chalet is teruggekeerd - een mooie bruine met een erker - blijkt dat ze zich over één ding toch wel zorgen maakt: het imago van het naturisme. Van alles hebben ze hier al aan televisieploegen gehad. Menno Buch bijvoorbeeld, en Ton van Rooyen van dat Sbs-programma. En altijd weten ze weer precies die ene man te vinden die vanwege een prothese rondloopt met een permanente erectie.

'Dat houd je toch niet tegen', zegt Willem, en leunt ontspannen achterover in zijn stoel. Trouwens: zelf ziet hij ook vaak genoeg rare dingen. Gluurders bijvoorbeeld. Mannen die fotootjes nemen met een mobiele telefoon. Twee bejaarde mensen zelfs, zoals vorige weekend: eerst dronken ze een fles wijn leeg, daarna begonnen ze te flikflooien. Toen hij dat zag, zei hij: 'Bewaar dat toch voor thuis.'

'Dit is niet positief, Willem', zegt Marijke. 'Met naturisme heeft dit ook niets te maken.'

Maar Willem is een man met een nuchtere levenshouding, uitgerust met stevige onderarmen. Zijn vrouw kan zuchten wat ze wil, hij laat zich er niet door van de wijs brengen. Laatst nog, vertelt hij: drie mannen in het zwembad. Toen hij hoorde dat ze weer bezig waren, is hij gaan rennen en heeft hij er eentje hardhandig te grazen genomen. De agenten schudden met hun hoofden toen ze zagen hoe hij die met een telefoonsnoer aan een bank had vastgebonden. 'Moest dat nou, Van Riet?', vroegen ze. 'Misschien niet', antwoordde Willem. 'Maar die zien we hier tenminste niet meer terug.'

Dan grijpt Marijke naar haar sigaretten - in Benidorm voor de halve prijs gekocht - en wendt ze haar gezicht af. Ze hoeft even niet te zien hoe haar man zich opmaakt voor een nieuw rondje: opstaat en zijn klompen aantrekt. 'Dit is niet goed voor het park, Willem', komt het nog, afgemeten. Maar hij stapt rustig over de drempel naar buiten en zegt: 'Ach, op ieder park gebeurt wel wat.'

Vertrouwen

'Ik ben iemand voor wie het links- of rechtsaf is', zegt Han Hokke van een paar straten verderop, terwijl hij naar de keuken loopt om zich een flinke rum-cola in te schenken. Het is vijf uur, borreltijd op Adelaar 31. Binnen is het nog behaaglijk, toch draagt hij een blauwe wikkeldoek om zijn heupen. Zijn collega's vinden het heel gewoon dat hij hier woont, maar in de rest van 'het conservatieve bolwerk dat Defensie heet' hebben ze vermoedelijk geen behoefte aan een beschrijving van wat er onder zijn wikkeldoekje zit.

Han is een slanke man van 50 met twee gouden kettingen om zijn nek en een snor die aan de zijkanten licht opkrult. Soms loopt hij luchtig door zijn woning, langs een computerscherm waarop een screensaver blote vrouwenbillen laat bewegen, of langs een bruinleren bank met een teddybeer in Ajax-shirt in de hoek. Soms komt hij even bij zijn borrel zitten, klemt zijn kaken op elkaar en moet hij moeite doen om zijn handen niet tot vuisten te ballen. Dan denkt hij aan iets irritants.

Het kan van alles zijn waarover hij zich opwindt, maar meestal betreft het de mentaliteit van de jongere generaties. In 1975 trad hij in dienst. Terwijl hij gedisciplineerd zijn best deed en langzaam opklom tot 'majoor in de functie hoofd klantbeheer schuine streep regelgeving', zag hij de nieuwe aanwas jaarlijks egoòstischer worden. 'Toen ik begon was het: life-time commitment. Nu is het: we zien wel of we morgen nog zin hebben.'

Het is de maatschappij, hij weet het ook wel: 'Ik zie het overal.' De criminaliteit, het vandalisme. De jongeren gooien blikjes op de stoep en kijken ongeònteresseerd als je daar iets van zegt. In zijn tijd heetten de voetballers van Ajax nog gewoon Sjaak Swart. Tegenwoordig heetten ze Oebiedoebie en klagen ze over gebrek aan motivatie als ze eens twee wedstrijdjes in de week moeten spelen. Hij zegt: 'Het ligt nu eenmaal in mijn aard dat ik daar niet tegen kan.'

Vroeger ging de irritatie in zijn hoofd zitten, ging het malen en vreten. Maar sinds hij na twee hartaanvallen vier jaar geleden van Soesterberg naar hier verhuisde, is dat gelukkig veranderd. Hier is het namelijk net de jaren vijftig, zegt hij. 'Hier hebben de mensen nog vertrouwen in elkaar. Hier staan de deuren altijd open en gaan de gordijnen pas dicht als we gaan slapen.' Om dan stil te vallen, even naar links en rechts te kijken, en te zeggen: 'Ja, waarom eigenlijk dan wel?' Hij schudt zijn hoofd. 'Dat zal de traditie wezen. Een habit.'

Alleen heel soms, bij hoge uitzondering, wil de ergernis nog wel eens venijnig opflakkeren. Vanavond heeft hij bijvoorbeeld gehoord dat hij niet de enige geònterviewde is, terwijl hij dat wel had gehoopt. Dan belt hij woedend op om te zeggen dat geen van zijn woorden nog gepubliceerd mag worden. Het duurt gelukkig maar even. Als je uitlegt dat het daar misschien een beetje laat voor is, zegt hij: 'Oké!'

Normaal zijn de avonduren rustig en stil, nu rijdt een autootje met twee kampmedewerkers paniekerig in het rond. Ze zijn bang voor een vechtpartij. Een paar naturisten hebben vernomen dat de fotograaf, tegen alle afspraken in, toch even aan haar begeleider is ontsnapt en een tijdlang vrij heeft rondgelopen. Dat mag helemaal niet. Sommige bewoners zijn namelijk naturist in het geheim, die willen het niet weten voor vrienden en werkgevers. 'Als we ze nog eens zien', hebben ze gezegd, 'gaan we matten.'

Kaasplankje

De begeleider was even met zijn eigen dingen bezig. Tussen bank en tafel heeft de voormalig psychiater Rudy Steuer (74) zijn nieuwe uitvinding uitgestald. Het is een met lucht gevuld ontspanningsbed, dat de ademhaling van gebruikers vertraagt door op rughoogte steeds langzamer op en neer te bewegen. Meneer Steuer wil graag dat de hoofdredacteur van de Volkskrant eens op zijn bed komt liggen. Als die er zijn officiële goedkeuring aan geeft, maakt hij meer kans dat hij het aan bondscoach Marco van Basten mag komen aanbieden. Hij zegt: 'De Rabobank sponsort toch ook een wielerploeg?'

Misschien moeten de boze bewoners het bed ook eens uitproberen, want al die opwinding, vindt hij, is nergens goed voor. Zelf doen hij en zijn vrouw de laatste jaren bijna niets anders dan ontspannen. Ireen maakt mooie aquarellen van bloemen - de muren hangen vol met ingelijste resultaten. Rudy wandelt graag en zit veel in de zon. En iedere avond komt er een kaasplankje op tafel. Dan gaat Rudy even naast zijn vrouw zitten en geeft hij haar het dagelijkse kusje in haar nek. 'Als je weet dat ze dat prettig vindt', zegt hij, 'moet je dat ook gewoon doen.'

De huid is namelijk een onderschat zintuig; dat weet je als je lang in de psychiatrie hebt gewerkt. Mensen met wie geen enkel contact meer mogelijk is, gaan lekker bellen blazen zodra je ze in een warm bad hebt gelegd. Vandaar dat er zoiets als naturisme bestaat. De huid heeft een enorme oppervlakte en als de zon daarop schijnt, wordt een mens daar gelukkig van. De tegenwerping dat een zwembroek maar een heel klein stukje aan de zon onttrekt, wuift hij weg, terwijl hij de stekker uit zijn uitvinding trekt: 'Klein misschien, maar kardinaal.'

Morgen zal Rudy nog wel wat te horen krijgen; misschien geven ze hem te verstaan dat hij nooit meer fotografen mag begeleiden. Nu is het nog even heerlijk zitten. Ireen snijdt nog wat kaas af, Rudy steekt zijn rosétje in de lucht. 'Ik wil alleen niet de indruk wekken', zegt hij, en hij kijkt nog even naar het prototype dat nu als een leeggelopen luchtbed op de vloerbedekking ligt, 'dat ik naturisten met patiënten heb vergeleken.'

Veilig

Tegen elven kijkt iedereen televisie en is het weer veilig op het park. In het zwembad trekt een bejaard echtpaar nog een laatste baantje. In het hoogseizoen kan het flink gezellig worden in de kantine, nu zit er twee mannen aan de bar.

Buiten is de straatverlichting aangesprongen. Aan de dakrand van het zwembad brandt een lampjeslint. Je hoort alleen maar vogels fluiten en heel even nog de fiets van Van Riet. De naturist is moe. De gordijnen kunnen eindelijk dicht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden