Heer en meester

Javier Bardem speelt in Skyfall, de nieuwste James Bond, een wufte slechterik. Daniel Craig vertolkt een tobbende 007, die kampt met een alcohol-en een richtprobleem.

'Mijn haar is camp? Wat is dat dan precies, camp?' Javier Bardem (43), Spanje's succesvolste acteur, heeft zich er al bij neergelegd: de komende maanden beantwoordt hij vragen over zijn filmhaar. Geduldig en vriendelijk: 'het blonde haar komt uit dat ene woord waaruit heel mijn personage is geconstrueerd: ongemak. Dat heeft Sam bedacht (Mendes, de regisseur). Silva's verschijning moet je ongemakkelijk maken. Als ik in de spiegel keek, ervoer ik dat in elk geval zelf.' In Skyfall vertolkt Bardem cyberterrorist Raoul Silva, die nu eens niet uit is op wereldheerschappij, maar zeer persoonlijke motieven kent om de Britse geheime dienst in diepe problemen te brengen. Wuft en wreed is hij, met mal haar. Het maakt de vergelijking met Bardems Oscar-winnende rol als Anton Chigurgh in No Country For Old Men, een van de indringendste personificaties van het kwaad ooit en eveneens met mal haar, een voor de hand liggende. Hij heeft wel even geaarzeld, toen ze hem vroegen als Bond-schurk, al was het maar omdat hij na zijn Oscar bakken vol psychopatenrollen kreeg aangeboden. 'Scripts waarvan ze dan meteen al zeiden: ja, het is slecht, maar jij doet gewoon je ding en dan werkt het.' Maar tegen Bond zeg je geen nee.


Meesterlijk

Daniel Craig (44), voor de derde maal in 007-rol, en al bijgetekend voor nog twee exercities, roemt Bardem omdat die het kwaad 'meesterlijk belichaamd', maar tegelijk 'nooit vergat' dat hij in een Bond-film acteerde, en niet met de rol en het genre op de loop ging. 'Dat klinkt simplistisch, maar het is heel belangrijk.'


Echt diep tasten was niet nodig, zegt Bardem. 'Dit was vermaak, lol. Heb je Biutiful gezien? (2010 - Oscarnominatie voor Bardem, die een terminaal zieke man speelt) Dát is pas een echt zware rol. Het spel op zich is nooit zo uitputtend, maar wel de moeite die het kost om 5 maanden lang, 6 dagen per week, 12 uur per dag in een diepe emotionele staat te raken.' Een bonafide actieheld, type James Bond, ziet hij zichzelf nog niet spelen. 'Dat ligt mij denk ik niet. Maar begrippen als goed of slecht doen er voor mij nooit zo toe. Acteurs die zeggen dat ze graag bad guys spelen, begrijp ik niet. Dat is net zoiets als zeggen dat je graag lange, kleine of kale personages acteert - te simpel. Het gaat om wat er achter zit.'


Bond zelf ligt in Skyfall, behalve met al het geblondeerde kwaad, overigens ook behoorlijk met zichzelf in de clinch: alcoholprobleem, medicijnmisbruik, ouderdom, spionnenkwaaltjes, niet meer kunnen richten. 'Bond is gewoon boos', zegt Craig. 'Pissed off, en dat gaat allemaal terug naar de boeken en de schrijver. Ian Fleming deed aan zelf-anesthesie middels alcohol en pijnstillers. Maar het gaat erom hoe Bond weer overeind krabbelt.'


Over het vooraf door Bond-fans veelbesproken en met enige vrees aangekondigde Heinekenmoment - ja, 007 nuttigt dit maal een koud pijpje, liggend in bed met een donkere schone - maakt hij zich niet druk. 'Bond bewoog zich altijd al op de rand van alcoholisme. Heineken was ongelofelijk genereus, gaf ons miljoenen en miljoenen dollars aan reclamebudget. Het staat de film niet in de weg. Bond drinkt een biertje, en Martini, en whisky, véél whisky. Ik moedig dat niet aan, maar het is deel van wie hij is. Die zwakheden maken het ook aangenaam om hem te acteren.'


Nerveus

De vorige Bond Quantum of Solace (2008) was ook volgens Craig zelf geen hoogtepunt in de dynastie. 'We hadden te maken met de schrijversstaking, dat was niet makkelijk'. Voor Skyfall heeft hij zich meer dan ooit tevoren bemoeid met de totstandkoming.


'Ik was nerveus, zo veel kansen krijg je niet om iets echt goeds te maken.' Het was de hoofdrolspeler zelf die Sam Mendes vroeg voor de regie, op een feestje in New York. 'Dat is zo'n showbizzverhaal dat ik er misselijk van wordt. Op feestje van Hugh Jackman sprak ik Sam, voor het eerst sinds lange tijd. Ja, ik had wat drankjes op, maar ik was niet dronken. Hij complimenteerde me met Casino Royale, en ik zei: waarom doe jij het niet eens? De volgende ochtend heb ik Barbara gebeld (producent Barbara Broccoli, dochter van Albert R. Broccoli, die de Bond-franchise beheerde) met de mededeling: ik geloof dat ik Sam Mendes heb aangenomen. Dat behoor ik niet zo te doen, natuurlijk. En als Skyfall waardeloos was, zou ik nu ook zeggen dat ik die avond volkomen lam was, en me helemaal geen gesprek met Mendes kan herinneren.' Craig, die erom bekend staat buiten de film om liever niet te veel als Bond te poseren, blikt schichtig het gezelschap rond, om te zien of zijn grapjes en relativerende opmerkingen wel aankomen bij het handjevol journalisten aan zijn tafel. Zo fit is hij helemaal niet hoor, de stuntmannen deden het echte werk, en trouwens: 'over het dak van zo'n rijdende trein rennen is ook weer niet zo heel moeilijk'. Over zijn ontblote torso, ook dit maal weer te zien: 'we plannen zo'n opname zo dat ik op mijn best ben als ik mijn shirt uittrek.'


Lyrisch


De Britse pers zag Skyfall een week eerder dan de rest van de wereld en is lyrisch over de film. Op de site rottentomatoes.com, die wereldwijd de filmrecensies van films bijhoudt, staat de film op een gemiddelde van 97 procent. Skyfall staat daarmee voorlopig bovenaan met een van de hoogste waarderingen ooit voor een Bond-film.


Recencie


Skyfall, de 23ste Bond, is na de vorige, over twee delen uitgesmeerde afleveringen, weer een volledig op zichzelf staand 007-avontuur. We treffen de geheim agent ergens in exotische oorden, vertrouwd rennend, schietend, knokkend en achtervolgend (auto, motor, trein, hoge brug), tot zijn charmante MI6 secondante hem per ongeluk omver schiet en Bond de diepte in lazert.


M - het laatste optreden van de immer uitstekende Judy Dench - tikt zijn postuum al, maar dan meldt haar favoriete agent zich weer, vol wrok en in deplorabele staat.


Bond voelt zich afgeschreven, maar moet flink aan de bak: het voortbestaan van de geheime dienst staat op het spel, nu de gewetenloze Raoul Silva (Javier Bardem) het computerprogramma heeft gekraakt, en lukraak identiteiten van agenten vrijgeeft.


Sam Mendes' kijk op Bond is er een vol nostalgie, en haakt in bij het 50-jarige jubileum in de filmzaal. Zelfs de originele Austin Martin DB5 komt weer van pas, met ingebouwd machinegeweer. Een soort meta-Bond dus: van de klassieke Chinese casino-scène met volwaardig en níet ironisch Martini-moment, tot de verbluffend mooi gefilmde derde retro-acte, waarin Bond zijn eigen familieverleden bezoekt, ergens op zijn familiekasteel te Schotland.


Skyfall is wonderschoon gefilmd door camera-veteraan Roger Deakins (negen Oscar-nominaties, nooit gewonnen), in kalme, serene stijl. Ook is naar Bond-begrip in gelaagd drama voorzien: in de kern draait Skyfall om de moeizame doch liefdevolle relatie tussen Bond en M, die ook voor schurk Silva ooit van grote betekenis was.


Mendes heeft laten weten in principe in te zijn voor een volgend deel. Het is te hopen dat iemand hem daar aan houdt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden