Heel wat ziekten en een hele hoop pillen

Bewering: 'Multivitamine verlaagt de kans op kanker.'

Halverwege de jaren negentig stond het wetenschappelijk vast: dagelijks een forse portie vitamine voorkwam kanker. De ene studie was nog overtuigender dan de andere, en gezondheidsbewuste types gingen allemaal aan de vitamine - liefst in de vorm van multivitaminepreparaten. Dat ze daarin geen ongelijk hebben, leek vorige week maar weer eens bevestigd te worden: mannen die dergelijke multivitamines slikken, verlagen hun kans op kanker met maar liefst 8 procent.


Het goede nieuws kwam van de 'Physicians' Health Study II', begonnen in 1997 en afgerond in 2011, waarin 7.317 mannelijke artsen van rond de 65 jaar werden gezet op een kuur van vitamine C plus E, bètacaroteen dan wel een multivitaminepreparaat, om te kijken of ze meer of minder kanker (en dan vooral prostaat- en darmkanker), hartziekten, oogziekten en geheugenproblemen kregen dan 7.324 collega's die een neppil kregen. Dat is wel een waslijst, maar er was weinig twijfel dat die vitamines er wel goed voor zouden zijn.


Helaas, het wordt zo langzamerhand afstrepen. Bètacaroteen werd al in 2003 uit het onderzoek gehaald omdat er niets uitkwam en niets uit zou komen. Ook de resultaten voor vitamine C plus E zijn inmiddels binnen: ze schelen niet tegen welke vorm van kanker dan ook, niet tegen hartinfarcten en beroerten, en al evenmin tegen maculadegeneratie en staar. Over cognitieve achteruitgang bij de dokters is zo te zien niet gepubliceerd.


Vandaar dat alle hoop inmiddels is gevestigd op de multivitamine-arm van onderzoek. En verdraaid, daar kwam dus wat uit. Multivitamines schelen niet in de kans op prostaat- of darmkanker, maar wel in alle vormen van kanker gezamenlijk: in de groep dokters die multivitamines slikten, kwam zoals gezegd 8 procent minder kanker voor dan in de groep die een placebo slikte. Meteen maar even voor de goede orde: na elf jaar hadden 1.379 mannen in de placebogroep kanker gekregen, en 1.290 in de vitaminegroep. Teruggerekend naar ronde getallen: als duizend weldoorvoede vijftigplussers tien jaar lang geen enkele dag multivitamines slikken, krijgen 183 van hen kanker, en als ze elke dag multivitamines slikken 170. Je zou ook kunnen zeggen: het scheelt 1,3 procent. Voorwaar een fraai resultaat - het is zelfs, volgens de spelregels van de wetenschap, vast geen toeval. 'Klein maar significant,' noemen de onderzoekers onder leiding van Michael Gaziano het zelf.


Het multivitaminepreparaat scheelde, om het overzicht compleet te maken, niet qua prostaatkanker - 92 tegen 91 - en qua darmkanker - 12 tegen 14 van duizend mannen in tien jaar. En, merkwaardig genoeg, ook niet significant in de kans om aan kanker te overlijden: in de placebogroep overleden 49 van duizend mannen en in de multivitaminegroep 56 van duizend mannen in tien jaar tijd. Wie de resultaten serieus neemt, zou kunnen zeggen dat je door multivitamines minder gauw kanker krijgt, maar als je het krijgt, ga je er eerder aan dood.


In hun wetenschappelijk artikel, dat binnenkort verschijnt in de Journal of the American Medical Association, erkennen de onderzoekers dat de kans op toevalsbevindingen wel toeneemt doordat ze zoveel zaken tegelijk hebben willen onderzoeken - niet alleen kanker, maar ook hart- en vaatziekten, oogziekten en denkvermogen. Wat ze niet in de beschouwing betrekken, is dat ze ook nog eens drie kuren tegelijk hebben getest - niet alleen multivitamines, maar ook bètacaroteen en vitamine C plus E. Statistici zijn er nog niet helemaal uit hoe ze het best met dit soort situaties kunnen omgaan, maar het maakt het nu gevonden, toch al geringe effect van multivitamine op kanker er niet indrukwekkender op.


Begin volgende maand, tijdens het grote congres van de American Heart Association in Los Angeles, maakt Howard Sesso de resultaten bekend van het effect van multivitamines op hartinfarcten en beroerten. Het zal weer spektakel worden.


Oordeel:

Een héél klein beetje.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden