'Heel Nederland hunkert naar het verbreken van de verdomming'

Een 'no-nonsense, to-the-point politiek debat. Daar is behoefte aan, schrijft Sebas Eliens. 'Heel Nederland hunkert naar het verbreken van de verdomming.'

Na 9/11 en Pim Fortuyn is het politieke debat hard achteruit gegaan, stelt Sebas Eliens.

De afgelopen jaren is het politieke discours dusdanig versimpeld en
vervlakt, dat complexere thema's moeilijk bespreekbaar zijn. Terwijl deze tijd juist vraagt om daadkracht en scherpe keuzes die de toekomst vormgeven. Daarvoor is het noodzakelijk dat ook over complexere thema's de discussie constructief wordt gevoerd. Het is de hoogste tijd dat het politieke spel opnieuw verandert en de angst voor complexiteit verdwijnt.

Kanttekeningen bij het politieke klimaat
Het oppakken van de roep van Youp van 't Hek door Govert Schilling maakte heel wat los bij ons, Nederlanders die ook niet in een 'heel naar rechts en benauwd landje' willen leven. Dat 'links' zich zorgen maakt over Nederland mag duidelijk zijn. Maar dat niet heel Nederland kanttekeningen heeft bij het huidige politieke klimaat snap ik niet.

Ik ben opgegroeid met het achtuurjournaal en politici als Lubbers, Van Mierlo en Kok. Ze waren misschien niet altijd even goed te begrijpen, maar je had wel het idee dat ze wisten waar ze het over hadden. Na 9/11 en Pim Fortuyn is het snel bergafwaarts gegaan met het politieke debat. Het idee dat je ook voor Henk en Ingrid begrijpelijk moet zijn heeft blijkbaar tot gevolg dat onderwerpen die niet voor iedereen gesneden koek zijn, niet meer uit de verf komen. Daarmee
wordt het geen Jip-en-Janneke-taalgebruik maar Jip-en- Janneke-thematiek. Terwijl ik denk dat een groot deel van de Nederlanders, zowel links als rechts, hunkert naar het verbreken van de trend van verdomming,

Gedragenheid of wolligheid
Ik pleit niet voor de terugkeer van de gedragenheid of wolligheid van de 'oude politiek'. Ook over ingewikkelde zaken kun je helder, concreet en to the point communiceren. Daarmee wordt het voor voor een breder publiek begrijpelijk. Met een goede uitleg lijken complexe zaken simpel. Dus voer het debat vooral recht door zee, noem het beestje bij de naam, draai er niet om heen, maar ga thema's waarbij dat lastig is niet uit de weg. Juist die thema's verdienen de tijd om te zoeken naar een toegankelijke formulering.

Welke thema's moeten dat zijn? Niet non-issues als 130 rijden of het verbieden van de rituele slacht. Wel de vraag hoe wij willen dat Nederland er over vijftig jaar uit ziet. Wij moeten nu kiezen: bijvoorbeeld om voorop te willen lopen in duurzame energie. Om over hervormingen van het financieel systeem na te denken zodat het in de toekomst robuuster wordt. Kortom, thema's waarbij het
lange-termijnperspectief centraal staat.

Welk standpunt je inneemt hangt natuurlijk af van politieke voorkeur. Zo zie ik de wereld graag als een geheel en kijk bij voorkeur over landsgrenzen heen. Daarbij hoort het inzicht dat het op de meeste plaatsen slechter toeven is.

Ik wil graag dat de wereld van morgen, en dus ook die van over vijftig jaar, een beetje beter is dan die van vandaag. Dus nu de economische crisis hevig woedt en het financiële systeem grote manco's vertoont, lijkt het me logisch na te denken over of
wij het optimaal hebben ingericht en hoe dat eventueel beter kan.

Wat betekent groei?
En dus moeten we de maatregelen die er toe moeten leiden dat de
economie weer groeit te combineren met een discussie over wat economische groei eigenlijk betekent in een wereld van eindige hoeveelheden grondstoffen. Moeten we geen plannen maken voor slimmer (her)gebruik van grondstoffen, zeker nu er door de crisis kansen liggen voor verandering?

In het bedrijfsleven wordt de boodschap dat we drastisch bij moeten sturen in de manier waarop we produceren en consumeren in elk geval zeer serieus genomen. Was de duurzaamheidsstrategie
op de website van grote multinationals tien jaar geleden misschien niks meer dan een uithangbord. Inmiddels zijn er serieuze doelstellingen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen, simpelweg omdat CEO's inzien dat de continuïteit van hun bedrijf alleen gegarandeerd wordt als als de aarde een beetje bewoonbaar blijft'. Als dit soort thematiek voor CEOs bespreekbaar is, waarom dan niet in de Kamer?

Wellicht is de tijd dan ook rijp voor een op een zakenman geïnspireerd type politicus die onderwerpen op de kaart weet te zetten die recht doen aan de complexiteit en uitdagingen van deze tijd. Een gamechanger. Een herdefinitie van het publieke debat à la Pim Fortuyn - noem het de nieuwe 'nieuwe politiek'. Iemand die het debat over hoe wij nou écht de toekomst in willen gaan weer aanzwengelt.

No nonsens, pragmatisch en concreet. Helder en duidelijk - qua taalgebruik misschien net geen niveau Jip-en-Janneke, maar toch zeker dat van een elevator pitch. Dat kan een liberaal zijn, een socialist of een christen-democraat. Dat soort details, daar komen we wel uit.

Sebas Eliens is onderzoeker bij de UVA en lid van Nieuwe Leiders. Dinsdag 20 december organiseren ze een gratis toegankelijk debat over de 'Progressieve onderbuik'. Sprekers zijn Mei Li Vos, Johan Fretz en Rutger Bregman.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.