Background

Heel Nederland 'glast' weer: tuinbouw viert opleving met hausse aan nieuwe kassen

Op grote schaal worden er in de tuinbouw nieuwe kassen uit de grond gestampt en oudere complexen gemoderniseerd. De tuinder haalt de schade van zeven hele magere jaren in, gesteund door een grotere vraag uit het buitenland naar Nederlands fruit en groente.

In Bemmel ploegen bouwers door de modder. Over een paar maanden moeten hier miljoenen aardbeien groeien. Beeld Marcel van den Bergh/ de Volkskrant
In Bemmel ploegen bouwers door de modder. Over een paar maanden moeten hier miljoenen aardbeien groeien.Beeld Marcel van den Bergh/ de Volkskrant

Aan de braakliggende grond in Huissen (Gelderland) valt het nu nog niet af te zien, maar hier groeien na de zomer miljoenen aardbeien. Tuinder Jan van Genderen laat hier zes hectare aan nieuwe kassen neerzetten. Het is een uitbreiding van het 'glazen' areaal van zijn bedrijf, Royal Berry, met zowat een derde. 'Een investering van zeven miljoen', aldus Van Genderen.

'We maken er het bedrijf toekomstbestendig mee', legt de tuinder uit. 'Door nieuwe kassen te bouwen tegen een bestaande lokatie aan kunnen we meer met specialisten gaan werken. Eén iemand om de teelt in de gaten te houden, één iemand die zich over de arbeidskrachten ontfermt.' Royal Berry heeft tien mensen in vaste dienst, maar tijdens pieken in de oogst dijt het personeelsbestand uit tot wel 150 man. Samen verwerken ze jaarlijks 2,5 miljoen kilogram aardbeien.

Van Genderens optimisme is opmerkelijk. 'Investeren' en 'toekomst' zijn woorden die tuinders jarenlang niet in de mond namen. Vanaf 2008 leek de sector wel geteisterd door de tien plagen van Egypte. Er was sprake van overproductie. Er was felle concurrentie uit het buitenland. De grondprijzen daalden drastisch, wat tuinders die er de brui aan wilden geven, dwong door te gaan.

Strop na strop

In 2011 kwam daar een grote ziekte met een kleine naam overheen. De Ehec-bacterie werd weliswaar niet aangetroffen op Nederlandse komkommers, maar toch gooiden allerlei landen hun grenzen voor importgroenten op slot. Nóg een strop, gevolgd in 2014 door het politieke besluit van de gepikeerde Russen om Europese en dus ook Nederlandse landbouwproducten te boycotten.

Hoe anders zijn de geluiden die nu klinken. 2015 was een topjaar waarin het inkomen van de teler van glasgroente meer dan verdubbelde, tot 342 duizend euro. De reden: verpieterde oogsten elders in Europa, het grootste afzetgebied van de Nederlandse tuinbouw. De Hollandse komkommer, paprika en tomaat vulden een leemte op. In 2016 daalde het inkomen van de tuinder licht. Niet zo spectaculair als het jaar daarvoor. Maar met ruim 3 ton blijft er genoeg over om weer geld te gaan uitgeven.

Dat gebeurt op grote schaal, bleek eerder dit jaar uit een peiling onder 1.800 tuinders door het adviesbureau AgriDirect. Voor het tweede achtereenvolgende jaar is een stijging te zien in het aantal ondernemers met nieuwbouwplannen.

null Beeld Marcel van den Bergh/ de Volkskrant
Beeld Marcel van den Bergh/ de Volkskrant

Hagelschade

De opleving wordt ook elders opgemerkt. Zoals bij de bouwers van kassen. 'De rem is er af', zegt Ron Threels, accountmanager bij KUBO, een van de grotere leveranciers. 'De markt heeft zes jaar stilgestaan. Je ziet vooral de grotere bedrijven die al meerjarige plannen klaar hadden liggen, daar nu geld in steken.' Branchegenoten van KUBO zeggen dat ze wel vijf keer meer bouwopdrachten krijgen dan normaal. Threels: 'Telers willen als een raket nieuwe kassen laten bouwen.' Sommige kassenbouwers vragen tuinders om hun plannen op te schorten tot volgend jaar, als er weer capaciteit is om orders uit te voeren.

Ook de belangenorganisatie LTO Glaskracht ziet een vernieuwingsimpuls. 'Er is wat meer vertrouwen in de toekomst', zegt de vertrekkende voorzitter Nico van Ruiten. 'Er is de afgelopen twee jaar goed verkocht in Europa. De rente is laag. De banken zijn weer bereid te financieren.' Over de vraag of de afzetgroei wel blijvend is, maakt Van Ruiten zich minder druk: 'De tuinders zijn marktwerking wel gewend.' Royal Berry heeft vaste afspraken met afnemers, zegt tuinder Van Genderen. 'Het gaat erom wanneer we inspringen om meer aardbeien te leveren, bijvoorbeeld als de aanvoer van elders stokt.'

De Rabobank, van oudsher de grootste kredietverschaffer van de land- en tuinbouw, signaleert dat er geld wordt uitgetrokken voor duurzame energiebronnen zoals aardwarmte en innovaties als led-verlichting in kassen, zodat tuinders het hele jaar door aan de supermarkten kunnen leveren.

'Daarnaast zien we vooral investeringen in de tomaten- en paprikateelt', zegt sectoranalist tuinbouw Patrick Zwaan. 'In de sierteelt is het wat rustiger.' Dat geldt volgens hem ook voor de komkommertelers. Zij kampten in het voorjaar van 2015 met zware hagelschade aan kassen. 'Daar hebben de kassenbouwers het afgelopen jaar ook druk mee gehad.'

Inhaalslag

De bouwdrift onder tuinders wil niet zeggen dat er straks kassen op de Dam in Amsterdam staan. Per saldo neemt de hoeveelheid grond waarop groente, fruit, bloemen, sierplanten en bomen onder glas worden geteeld al geruime tijd af, stelt landbouweconoom Harold van der Meulen van Wageningen Economic Research. 'Die trend heeft zich sinds de aanvang van de crisis doorgezet.' In 2008 stonden er nog kassen op ruim 10 duizend hectare. Daarvan heeft zo'n duizend hectare een andere bestemming gekregen. Het aantal bedrijven in de sector daalde van bijna 6.800 naar ongeveer 4.100.

Over de investeringen zegt Van der Meulen dat de tuinders aan een inhaalslag zijn begonnen. 'De gemiddelde levensduur van een tuinkas is twintig jaar. Om alles op peil te houden zou er dus elk jaar zo'n 450 hectare moeten worden opgeknapt of vernieuwd. In 2016 werd er voor 115 hectare aan nieuwbouwvergunningen afgegeven. De vier jaar ervoor is dat aantal bij lange na niet gehaald.'

Of de groeiende vraag naar Nederlandse tuinbouwproducten blijvend is, is lastig te voorspellen, stelt Van der Meulen. 'De concurrentiedruk vanuit met name Spanje neemt toe, en we krijgen te maken met de gevolgen van het Britse vertrek uit de EU.' Al ziet hij wel trends die de afzet stuwen. 'De consument heeft meer te besteden. Dat zie je aan de betere resultaten in de sierteelt.'

null Beeld Marcel van den Bergh/ de Volkskrant
Beeld Marcel van den Bergh/ de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden