Heel Moskou wijkt voor zwaailicht-elite

Wat wilde de eerste beller weten, toen Vladimir Poetin achter de telefoon ging zitten om twee uur lang voor de vuist weg antwoord te geven op vragen van gewone Russen?...

Niets over de oorlog in Tsjetsjenië of de stabiliteit van de roebel. Nee, de beller had een vraag over de zwaailichten. Waarom, zo wilde hij weten, moeten Moskovieten dag in dag uit in de file staan om de weg vrij te maken voor dure auto's met zwaailichten, sirenes en speciale regeringsnummerplaten? Nou?

'Pfff...', deed Poetin, want wat zeg je op zo'n vraag? Hij mompelde iets dat hij ermee zat dat mensen voorrang moeten verlenen aan zijn speztransport, en euh... 'bij voorbaat excuses'.

Zwaailichten zijn voor de Russen wat hondenpoep, files en wildplassen in Nederland zijn: een Nationale Irritatie. In Moskou rijden er duizenden auto's met zwaailichten rond. Niet alleen de president en zijn staf hebben er één op het dak van hun auto staan, maar ook ministers, Doema-leden, stadsbestuurders, gouverneurs, procureurs, rechters, ruimtevaartdirecteuren en hoge officieren.

'Rusland is een groot land, dus hebben we veel ministers en senatoren en parlementsleden, die allemaal zelf kunnen bepalen wat voor rechten ze in het verkeer hebben', zegt kolonel Aleksandr Kostrov van de federale verkeerspolitie filosofisch.

Het zwaailicht is handig in het drukke verkeer, maar ook een statussymbool. Duizenden nieuw-rijke Russen hebben een vergunning geregeld of er voor vijfduizend dollar een op de zwarte markt gekocht. Geen verkeersagent die een auto zal aanhouden om te controleren of de eigenaar wel een zwaailicht mag gebruiken; verspert hij een echte vip de doorgang, dan kan hem dat zijn baan kosten.

'Klootzakken!' 'Tuig!' 'Neukgeiten!' Op www.auto.ru spuwen Russische autobezitters hun gal over de privileges van de nieuwe nomenklatoera. Honderden chauffeurs vertellen - anoniem natuurlijk - over het schandalige rijgedrag van de 'zwaailichten'. Doorrijden na een aanrijding. Andere auto's van de weg drukken. Straalbezopen achter het stuur zitten. 'Dat zijn nu de dienaren van het volk, die zich dag en nacht voor ons inspannen', schrijft een chauffeur uit Tsjelabinsk nadat zijn autolak door het presidentiële cortège was beschadigd. 'Ik wou dat ik een pantserwagen had.'

Tien jaar geleden genoten alleen de politburoleden het privilege van een zwaailicht, en die zoefden met hun Zil-limousines over bijna lege boulevards. Met de democratie heeft het aantal auto's zich vermenigvuldigd: in Moskou rijden drie miljoen auto's rond, en elk jaar komen er 300 duizend bij. Opstopping en files zijn regel. Net in de avondspits, als de regeringskantoren sluiten, duikt het ene na het andere zwaailicht op. Zonder pardon drukken ze de voortkruipende Lada's opzij en laten andere weggebruikers woedend in de file achter.

De Unie van Rechtse Krachten probeerde tijdens de verkiezingscampagne van het volksgevoel te profiteren met een tv-spotje van een kakkerlak met een blauw zwaailicht op zijn rug ('Een Eind Aan De Privileges'). Op aandringen van de partij heeft de regering besloten het aantal federale vergunningen te beperken tot 940.

Het aantal zwaailichten verminderen? Aleksandr Fjodorov, hoofdredacteur van het glossy maandblad Avtopilot, maakt vanachter zijn bureau een bekend automobilistengebaar: de opgestoken middelvinger. 'Het gedrag op de weg is een afspiegeling van de Russische maatschappij', zegt hij. 'De zwaailichten zijn de voortzetting van het Sovjet-systeem van privileges in een nieuwe, kapitalistische vorm. De heersende klasse laat zich die privileges heus niet zomaar afnemen.'

Onder het motto: 'Als zij met zwaailichten mogen rijden, waarom wij dan ook niet?' reden de journalisten van Avtopilot tijdens de ochtendspits met tien auto's met zwaailichten en loeiende sirenes van hun kantoor in een buitenwijk van Moskou naar de Doema in het centrum. Toen het protestkonvooi nergens werd aangehouden, belde de redactie tenslotte zelf de verkeerspolitie om een boete te vragen.

Wie helemaal legaal door Moskou wil racen, hoeft trouwens de VIP-club maar te bellen. Voor 240 dollar per uur regelt die een representatieve auto met zwaailicht, sirene én escorte. Van, inderdaad, de politie. 'De directies van Akzo-Nobel, Fiat en Alcatel maken er vaak gebruik van', zegt VIP-clubmanager Inessa Terdzjan.

Logisch dat de Russen sceptisch zijn over de beloftes dat de staatsfunctionarissen voortaan net als zij in de file moeten staan. 'Er zal niets veranderen', weet het dagblad Izvestija. 'Wij zullen ons naar rechts laten drukken, en zij zullen ons links voorbij vliegen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden