Nieuws Klimaatdebat

Heel kalmpjes aan zal de CO2-uitstoot razendsnel dalen, aldus het kabinet

De Tweede Kamer maakte het Vak K niet al te moeilijk tijdens het grote debat over de klimaatplannen. GroenLinks en de Partij voor de Dieren waren sceptisch over de haalbaarheid van de klimaatdoelen, maar de meeste oppositiepartijen maken zich drukker over de rekening voor de burger.

Klaver schudt Rutte de hand bij aanvang van het klimaatdebat in de Tweede Kamer.

Langzaam aan, dan breekt het lijntje niet, is de boodschap die het kabinet de laatste week consequent heeft uitgedragen wat betreft het klimaatbeleid. De eigenaren van een benzineauto gaan niet meer autobelastingen betalen, dieselrijders nauwelijks en voor huiseigenaren en huurders met een cv-ketel gaat de energierekening de komende drie jaar niet of nauwelijks omhoog. Rekeningrijden wordt pas in 2026 ingevoerd, als het daar überhaupt van komt. Desondanks moet de Nederlandse broeikasgasuitstoot in de komende tien jaar met maar liefst 40 procent dalen, terwijl die reductie in de laatste 28 jaar slechts 14,5 procent bedroeg.

Zie daar de paradox van de klimaatplannen die het kabinet woensdagavond in de Tweede Kamer verdedigde. De industrie moet met het oog op de werkgelegenheid worden ontzien, de burger moet met het oog op de koopkracht worden ontzien, het midden- en kleinbedrijf moet ook al worden ontzien en toch moeten de klimaatplannen voldoende financiële prikkels bevatten om burgers en bedrijven tot klimaatbewust gedrag te bewegen. Het sparen van de kool en de geit is een kernprincipe van het Nederlandse klimaatbeleid, zo werd woensdagavond weer eens duidelijk.

Vrijblijvend

Een zware delegatie van vier ministers (inclusief premier Rutte) plus een staatssecretaris zat in Vak K, de voorzitter van het Klimaatberaad Ed Nijpels keek toe vanaf de publieke tribune. De klimaatwoordvoerder van de VVD, Dilan Yesilgöz, kreeg van de oppositie tijdens het debat de volle laag omdat het kabinet het zoveelste onderzoek naar de effecten van rekeningrijden heeft besteld. De VVD is een verklaard tegenstander van rekeningrijden en hoopt van dit uitstel uiteindelijk afstel te maken, zo liet VVD-fractievoorzitter Dijkhoff zaterdag in een AD-interview doorschemeren. GroenLinks-leider Jesse Klaver: ‘De VVD doet net alsof dit klimaatakkoord iets vrijblijvends is, want na de volgende verkiezingen ‘zien we wel of er rekeningrijden komt’. Als we dat met alle maatregelen zo doen, dan is er geen klimaatbeleid.’

Alexander Kops van de klimaatsceptische PVV attaqueerde Yesilgöz in de andere flank, omdat de VVD volgens hem juist wél een draai heeft gemaakt. De liberalen waren altijd mordicus tegen elke vorm van rekeningrijden, maar sinds vorige week zijn ze alleen mordicus tegen rekeningrijden in de spits. De VVD heeft het partijstandpunt over rekeningrijden op zijn website schielijk aangepast nu de coalitie de deur naar kilometerbeprijzing toch op een kier heeft gezet. Knops: ‘Kiezersbedrog. Dat rekeningrijden gaat er dus gewoon komen, de VVD kennende.’

Klaver en Lammert van Raan van de Partij voor de Dieren vrezen dat het klimaatpakket van het kabinet niet voldoende zoden aan de dijk zet, maar konden dat niet aantonen omdat de klimaateffecten van deze nieuwe voorstellen niet zijn doorgerekend door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Dat gaat waarschijnlijk ook niet gebeuren, omdat het kabinet te lang heeft zitten broeden. Het PBL had VVD-minister Wiebes (Klimaat) vooraf gewaarschuwd dat het alleen plannen kan doorrekenen die het kabnet vóór 1 mei zou aankondigen. Klaver diende een motie in voor ‘een dringend verzoek’ aan het PBL om de vrijdag gepresenteerde kabinetsvoorstellen alsnog integraal door te rekenen. Wiebes gaf hem weinig hoop: een gedeeltelijke analyse is het maximale dat het PBL er dit jaar misschien nog uit kan persen.

Woonlastenneutraal

Dijkhoff benadrukte in het AD dat burgers die op gas blijven stoken en op benzine blijven rijden er niet op achteruit mogen gaan en Wiebes zei tijdens het debat dat het kabinet vooral inzet op ‘verleiden’ in plaats van dwang. Hoe die vrijblijvendheid te rijmen is met het binnen tien jaar (voor 2030) halveren van de CO2-uitstoot (ten opzichte van 1990) is niet duidelijk. De VVD’ers zeggen steeds ‘we hebben 30 jaar de tijd’ (tot 2050) en lijken daarmee afstand te nemen van het streefdoel voor 2030, terwijl D66-leider Jetten juist voortdurend blijft verwijzen naar die tienjaarstermijn.

De meeste oppositiepartijen vielen het kabinet niet aan op de paradox tussen hoge klimaatambities en het gebrek aan stevige gedragsprikkels. PVV en Forum zien überhaupt geen noodzaak tot klimaatbeleid en SP, 50Plus en PvdA leken zich woensdagavond drukker te maken over de kosten voor de burger dan over de haalbaarheid van de klimaatdoelen. De sociale huurder in een tochtige woning en met een ouwe diesel voor de deur kreeg van hen een flinke steun in de rug. De drie partijen hebben er geen vertrouwen in dat huurders en huiseigenaren met een benedenmodaal inkomen niet op hoge energiekosten worden gejaagd, nu de kabinetsplannen voorzien in een stijging van de energiebelasting op aardgas met 10 cent.

PvdA-leider Lodewijk Asscher betwijfelde of het kabinet zijn belofte wel kan waarmaken dat die energietransitie voor huurders en huiseigenaren ‘woonlastenneutraal’ (dus zonder extra kosten) kan plaatsvinden. In navolging van wijlen zijn partijgenoot Jan Schaefer zei hij: ‘In geouwehoer kun je niet wonen en van woonlastenneutraal geouwehoer kun je de gasrekening niet betalen.’ Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken stelde hem gerust en zegde toe dat het kabinet ervoor zal zorgen dat huurders en huiseigenaren met een laag inkomen geen financieel nadeel ondervinden van het verduurzamingsprogramma voor woonwijken.

Kabinet heeft uiteindelijke ‘Klimaatakkoord’ toch vooral met zichzelf gesloten
Het laatste grote Tweede ­Kamerdebat voor het zomerreces gaat woensdagavond over een Klimaatakkoord dat geen akkoord is, maar een kabinetsvoorstel. Een ‘akkoord’ is in Haags jargon normaal gesproken een overeenkomst tussen kabinet, sociale partners en maatschappelijke organisaties. Om dit voorstel later door de Eerste Kamer te loodsen, is steun van PvdA en/of GroenLinks nodig.

Mooi akkoord, zegt de wetenschap (maar of het helpt is een tweede)
Vraag het de wetenschap, en het antwoord is vrijwel eensluidend: prachtig hoor, zo’n klimaatakkoord, maar of het een deuk in het opwarmende pakje boter slaat is zeer de vraag. De wereldwijde uitstoot van broeikasgassen stijgt voorlopig immers gewoon verder. En dat de grens van anderhalve graad opwarming waarop politici mikken nog wordt gehaald, is eigenlijk uitgesloten.

‘Klimaatakkoord ontbeert een meeslepend verhaal’
Het is minstens zo interessant en belangrijk om te kijken wat er niet in het Klimaatakkoord staat, betogen Lars Moratis en Frans Melissen, lectoren aan Breda University of Applied Sciences.

Podcast: Heeft Nederlands klimaatbeleid wel zin?

Er is een klimaatakkoord, maar heeft dat eigenlijk wel zin? Wetenschapsjournalist Maarten Keulemans denkt dat we beter geld in andere landen en in innovatie kunnen stoppen. Dat levert meer op. Politiek redacteur Yvonne Hofs vindt dat we ook hier in Nederland moeten investeren. In deze aflevering van het Volkskrantgeluid praten ze over de nut en noodzaak van Nederlands klimaatbeleid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden