'Heeft u last van vlinders in de buik?'

Zwaar verliefd? Of juist gekweld door liefdesverdriet? De Polikliniek voor Liefde en Liefdesverdriet stelt de diagnose en geeft advies. Met een knipoog.

Arts-onderzoeker Eefje Sizoo gaat een lange lijst vragen af. 'Waarom is het uitgegaan?', 'Heeft u last van vlinders in de buik?', en 'Hield u van hem? Nu nog steeds?' Bij elk antwoord kruist ze een hokje aan.
Een bijzondere groep patiënten werd zaterdag ontvangen in de foyer van het VU Medisch Centrum in Amsterdam. Vijftien verliefden en liefdesverdrietigen lieten zich die dag onderzoeken in de Polikliniek voor Liefde en Liefdesverdriet. Een eenmalig samenwerkingsverband tussen het ziekenhuis en Liefde in de Stad, een kunstproject van Paradiso.
De polikliniek is net echt. Ziekenhuisbedden, bliepende apparatuur en doktoren in witte jassen. Het is ook echt, met een knipoog, verzekert Tom Würdinger. Hij is onderzoeker neurochirurgie en initiatiefnemer van het project. 'Wat wij hier doen, is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. In een serieuze liefdespoli zouden deze tests waarschijnlijk ook worden gedaan.'
En inderdaad, geen ginnegappende artsen te zien. Er worden reflexen getest, ogen bekeken en zelfs echo's gedaan. Na 5 stations rolt er een diagnose uit: verliefd of liefdesverdriet. Desgewenst gevolgd door een, weliswaar vrijblijvend, advies over het vervolg van de relatie.
Bijzonder geval
Saar (32), blijkt een bijzonder geval. Ze weet zelf niet of ze nu verliefd is of niet. Twee jaar had ze een relatie, een jaar geleden ging het uit. Maar sinds een paar weken zien ze elkaar weer vriendschappelijk, en dat levert een hoop verwarrende gevoelens op. 'Ik ben meestal degene die relaties verbreekt, maar deze man zoek ik steeds weer op. Dat overkomt me niet zo vaak.' Sizoo, die haar anamnese afneemt, schrijft alles op. Op tafel staat een model van de hersenen, en een flip-over met daarop uitleg over het brein. Een plant moet het geheel de uitstraling geven van een heuse spreekkamer. 'Heb je bindingsangst?' 'Ja, dat denk ik wel.'
Nadat alle formulieren zijn ingevuld, mag ze naar het volgende station. Karolina Szadek, van de afdeling anesthesiologie, voelt aan haar hoofd, klopt op haar buik en wil alles weten over haar eetlust. Saar moet haar ogen sluiten en aan haar ex denken, daarna volgt een pupilreflextest met een zaklampje. Ze vertoont geen duidelijke tekenen van verliefdheid of liefdesverdriet.
Gebrek aan eetlust
Het lichaam reageert duidelijk op de liefde, zo blijkt uit onderzoek. Een hart dat overslaat als je die ander ziet, een gebrek aan eetlust, zelfs de knikkende knieën bestaan. De liefde, zo leert de folder die speciaal voor dit project door het VUMC is samengesteld, kent drie stadia. Het begint met lust, waarin het hormoon testosteron voor seksuele aantrekkingskracht zorgt. Daarna volgt het roze-wolk-stadium, waarin het lichaam stoffen aanmaakt die een eufoor gevoel opwekken. Dopamine om de dagdromen op gang te brengen, noradrenaline voor kippenvel en trillende handjes en serotonine voor een onvervalst geluksgevoel. Het laatste stadium is hechting, en daarbij overheerst het knuffelhormoon oxytocine. Dit hormoon wordt ook wel het moederhormoon genoemd, omdat het belangrijk is bij de bevalling en de hechting van moeder en kind. Maar het wordt ook aangemaakt tijdens een orgasme en verhoogt de intimiteit tussen partners.
Ook als de liefde overgaat reageert het lichaam. Liefdesverdriet dat lang aanhoudt, kan uiteindelijk leiden tot depressieve klachten. Hersenscans tonen aan dat liefdesverdriet de pijncentra in de hersenen activeert. In zeldzame gevallen komt zelfs het gebroken hart voor, waarbij een tijdelijke verslapping van de hartspier optreedt.
Arts-onderzoeker Louis Handoko heeft de hele dag hartecho's gemaakt, maar een gebroken hart is hij gelukkig nog niet tegengekomen. 'Als ik echt iets zou hebben gezien, dan was die persoon er behoorlijk ernstig aan toe geweest.' Hij gebruikt zijn deelname aan de polikliniek vooral om te oefenen met echoscopie. 'Zal ik uw buik ook nog even controleren op vlinders?'
Hormoonverschillen
Bloedonderzoek was gezien de tijd en de kosten niet mogelijk, en juist daarmee zijn de hormoonverschillen die de liefde veroorzaken goed aan te tonen. De testjes van de poli zijn los van elkaar dan ook te algemeen om een goede diagnose te stellen. Maar het bloeddrukonderzoek van Carolien Bulte komt aardig in de buurt. Zij meet het verschil in bloeddruk dat ontstaat zodra iemand naar een foto van zijn (ex-)geliefde kijkt. Bij Saar is een kleine stijging te zien. 'Ik had vanmorgen een meneer die hevig liefdesverdriet had', zegt Bulte. 'Toen hij naar de foto keek schoot zijn bloeddruk omhoog.'
Nadat Saar door de molen is gehaald, is de diagnose dat ze een 'onduidelijke relatie' heeft. 'U zit in een impasse', zegt Tom Würdinger. 'U toont zowel verschijnselen van verliefdheid als liefdesverdriet. Het zou me niet verbazen als u nog eens bij elkaar terugkomt.'

Liefdesverdriet
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden