Heeft tweede schooladvies zin?

Middelbare scholen moeten alle leerlingen aan het eind van het tweede jaar een advies gaan geven over het examenniveau, vindt de VO-raad. Goed idee?

Scholieren Beeld anp

Moet er nou nog zo'n stressvol schooladvies bijkomen?

Als het aan de VO-raad ligt wel, ja. Maar: zo'n tweede schooladvies moet er volgens de organisatie van middelbareschoolbesturen juist voor zorgen dat de stress rond het basisschooladvies vermindert. Valt het advies in groep 8 tegen, dan kan een leerling in de eerste twee jaar van de middelbare school alsnog bewijzen dat hij meer in zijn mars heeft.

'Er moeten meer beoordelingsmomenten worden ingelast', zegt voorzitter Paul Rosenmöller van de VO-raad. 'Leerlingen moeten de kans krijgen hun talenten beter te benutten.'

Daarmee moeten de problemen die ontstaan door de vroege selectie in het Nederlandse onderwijs verdwijnen. Momenteel krijgen kinderen aan het eind van de basisschool een advies en stromen dan door naar vmbo, havo of vwo. De schotten tussen die sporen zijn weinig poreus, constateerde de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) vorig jaar bij het doorlichten van het Nederlandse onderwijssysteem.

Het is een 'sjoelbak', zegt ook Rosenmöller. Eenmaal gesorteerd in een van de vakken, kom je er moeilijk weer uit. Dat is niet alleen in het nadeel van laatbloeiers, maar ook van kinderen van laagopgeleide ouders.

Maar er zijn toch scholen met brede en tweejarige brugklassen?

Steeds minder, constateerde de Inspectie voor het Onderwijs vorig jaar. Tien jaar geleden zat 70 procent van de leerlingen in zo'n brede brugklas (bijvoorbeeld havo-vwo), nu is dat nog maar 54 procent. Een van de verklaringen: ouders zouden denken dat hun vwo-kind het beste leert tussen andere vwo'ers en scholen voegen zich daarnaar.

Tegelijkertijd verdwijnen ook de brede scholengemeenschappen, waar leerlingen van vmbo, havo en vwo in hetzelfde gebouw zitten. Het aantal categorale scholen groeit - scholen die alleen mavo of alleen gymnasium aanbieden.

Door die ontwikkelingen wordt het lastig om tussentijds nog over te stappen naar een hoger schooltype. Een tweede schooladvies moet de schotten weer poreuzer maken.

Lees ook

Middelbare scholen moeten alle leerlingen aan het einde van het tweede jaar een advies gaan geven over het examenniveau. Daardoor vermindert de stress rond het basisschooladvies en krijgen kinderen van laagopgeleide ouders meer kansen, stelt de VO-raad vandaag.

Meteen invoeren dus, zo'n tweede schooladvies?

Onderwijskundige Louise Elffers van de Universiteit van Amsterdam, die onderzoek deed naar kansenongelijkheid in het onderwijs, is positief. 'Leerlingen moeten niet opgesloten blijven in het vakje waarin ze met het schooladvies in groep 8 worden geplaatst.'

Ze benadrukt wel dat leerlingen in de eerste twee jaar van de middelbare school echt de kans moeten krijgen om vakken op een hoger niveau te volgen. 'Want geef je een leerling op de grens van havo en vwo twee jaar les op havo-niveau, dan zal na twee jaar waarschijnlijk blijken dat het een havo-leerling is. Dat is een zichzelf waarmakende voorspelling. Terwijl diezelfde leerling het ook zou redden op het vwo, als hij uitgedaagd wordt.'

Paul Kirschner is iets minder enthousiast. 'Er moeten weer heterogene, tweejarige brugklassen opgetuigd worden, want die zijn op veel plekken verdwenen', zegt de hoogleraar onderwijspsychologie aan de Open Universiteit. 'Daarin komen dan kinderen van allerlei pluimage. Hebben we wel genoeg topdocenten om aan zulke diverse groepen les te geven? Anders is iedereen de dupe.'

En hoe zat het ook alweer met het maatwerkdiploma, waarbij leerlingen vakken op verschillende niveaus mogen volgen?

Dat wordt al geregeld. Een jaar geleden schreef staatssecretaris Sander Dekker (Onderwijs) aan de Tweede Kamer dat leerlingen het 'expliciete recht' krijgen hun beste vakken op een hoger niveau te volgen.

Pientere vmbo'ers moeten straks op alle middelbare scholen wiskunde op havo-niveau kunnen volgen, uitblinkende havisten hebben altijd het recht een of meerdere vwo-examens te doen. Een vak op een lager niveau volgen, mag niet.

Enkele scholen in Nederland bieden leerlingen al de mogelijkheid vakken op een hoger niveau te doen, maar Dekker wil dat dat straks overal kan. Uitzonderingen zijn mogelijk, bijvoorbeeld voor scholen die alleen vmbo aanbieden.

Wat is de status van het plan voor een tweede schooladvies?

Trouw suggereerde woensdag op de voorpagina dat de middelbare scholen het tweede schooladvies al gaan invoeren. Zover is het nog niet, zegt Rosenmöller desgevraagd. 'Dit is een beweging. Er zijn scholen die dit al doen, er zijn scholen die dit willen gaan doen, maar ik heb ze niet allemaal aan een touwtje.'

Rosenmöller hoopt nu vooral dat andere partijen met de scholen willen meedenken. Zo zou de Onderwijsinspectie scholen moeten belonen die kinderen kansen bieden. 'Er zitten nu nog perverse prikkels in het systeem, waardoor scholen geneigd zijn dat niet te doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden