Heeft Portugese pop naast de fado nog meer te bieden?

Portugal en popmuziek: best lastig. De fado volgt Portugese popbandjes als hun schaduw, wat een buitenlandse doorbraak er niet waarschijnlijker op maakt. Maar: de durfals zijn te vinden in Groningen.

Beeld Gijs Kast

Gaan de gedachten uit naar de Portugese muziek, dan struikelen die al snel over de fado. Natuurlijk, de fado, het traditionele levenslied uit de kroegen en de havens van Lissabon en Porto, dat via Amália Rodrigues en later Cristina Branco, Ana Moura en Mariza toch ook bij de popmuziek terecht kwam.

Het moet voor de Portugese pop een zegen en een vloek tegelijk zijn: altijd weer die fado. Madredeus, een van de grootste Portugese popbands uit de vorige eeuw, kon eigenlijk niet zonder en bleef daardoor lang een Portugese aangelegenheid. Dat de band toch werd opgepikt buiten Portugal, was te danken aan filmmaker Wim Wenders, die Madredeus' muziek onder zijn populaire arthousefilm Lisbon Story (1994) plakte.

Veel Portugese pop trad vervolgens in de voetstappen van die band, maar bleef door de lokaal gekleurde context van de fado buiten de landsgrenzen onbekend. Zoals ook de Spaanse, door flamenco ingefluisterde pop, nauwelijks naam krijgt buiten Spanje.

Goed dus dat Portugal dit jaar op Eurosonic is verkozen tot 'focusland': het land dat extra aandacht krijgt op de Groningse podia. Zodat we eens kunnen horen of er buiten de fadopop nog andere mooie dingen gebeuren in de Portugese popclubs. En we eindelijk ook eens kunnen luisteren naar bijvoorbeeld The Gift.

Dat die band rond de cabareteske zangeres Sonia Tavares nu in Groningen in het zonnetje moet worden gezet, is best treurig. The Gift is namelijk een alternatief elektropopbandje uit de late jaren negentig - niet bepaald het nieuwste poptalent uit Portugal. Een internationale carrière is nooit van de grond gekomen, al speelde de band een paar keer in de Verenigde Staten.

Aan de steunbetuigingen van internationale popgrootheden heeft het niet gelegen: de Schotse producer Howie B, bijvoorbeeld, tekende voor het album Film uit 2001. En de producer en popvisionair Brian Eno nam eind vorig jaar nog een nummer op met The Gift, waarin hij zelfs als vocalist te horen is. Een aardig nummer, dat Love without Violins, voorzien van een bijzondere kunstclip bovendien - bekijk vooral de 'ongecensureerde versie'. Misschien kan The Gift met een fijn theatrale synthpopshow op Eurosonic wat voor elkaar krijgen.

Net als dat andere synthpopbandje, Holy Nothing, waarin geen spoortje fado meer te vinden is. Holy Nothing heeft, te horen aan het debuutalbum Hypertext uit 2015, meer met Depeche Mode en de Pet Shop Boys dan met Amália Rodrigues en Madredeus. Live moet het trio indrukwekkend zijn, met kunstzinnige belichting en visuals.

Bij het indiebandje Glockenwise is evenmin nog iets van fado of Portugal te horen. Glockenwise maakt toegankelijke, frisse gitaarpopliedjes, gezongen in smetteloos Engels. Niet onderscheidend, wel sympathiek, luister maar eens naar Heat - je moet goed je best doen om daar chagrijnig bij te blijven. Het zonnetje schijnt, bij Glockenwise, en misschien is dat dan nog een beetje Portugees.

Beeld Gijs Kast

De Portugese hoop is gevestigd op de zangeres Gisela João, het erelid van de Portugese delegatie in Groningen. Toch weer fado. In Portugal staat João bekend als de zoveelste zangeres die de Portugese blues nieuw leven inblaast, maar voor niet in fado getrainde oren klinkt João traditioneel. Zij laat zich niet begeleiden door laptops of andere wezensvreemde instrumenten, maar geheel volgens de regels door de Portugese gitaar en bas. Het zal de presentatie zijn van de zangeres die in Portugal verfrissend wordt gevonden: gympen en tatoeages in plaats van galajurken en boa's. En in de clip bij haar nummer Vieste Do Fim Do Mundo wordt gedanst op rolschaatsen.

In Portugal is Gisela João al een grootheid. Haar eerste, titelloze album uit 2013 stond op één in de Portugese hitlijsten en zij won er vele muziekprijzen mee. Of ze ook buiten de krappe behuizing van de fado - én Portugal - wat kan gaan betekenen, hangt af van bijvoorbeeld haar optreden op Eurosonic, het belangrijkste festival voor de doorbrekende Europese pop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden