Heeft IS weer een bommenmaker in Europa?

Een knal en een lichtflits, een vloer vol moeren en bouten, gewonden met metalen scherven in hun lijf. Veel is nog niet bekend over de aanslag in Manchester, maar de eerste getuigenissen wijzen op een zelfmoordaanslag met een splinterbom. Een bom gevuld met metalen projectielen om een zo groot mogelijk bloedbad aan te richten.

De politie onderzoekt het huis van Salman Abedi en vindt een boekje 'Know your chemicals!' Beeld ap

Met 22 doden is het in Europa meteen een van de zwaarste bomaanslagen van de afgelopen jaren. In Brussel vielen vorig jaar 32 doden door explosieven, maar voor eerdere soortgelijke aanslagen moeten we terug naar Minsk (2011) en zelfs Londen (2005). Sindsdien slaan islamitische terroristen vooral toe met kalasjnikovs, messen of - steeds vaker - een vrachtwagen.

Wat de vraag oproept: keert de terreurbeweging Islamitische Staat - gesteld dat zij inderdaad achter de aanslag zit, zoals ze claimt - terug naar de oude methode? Heeft de organisatie na Najim Laachraoui, die de explosieven maakte voor de aanslagen in Parijs (2015) en Brussel (2016), waar hij zich op de luchthaven liet ontploffen, weer een bommenmaker in Europa?

Ja, want...

Het hoge dodental in Manchester wijst op een professionele bommenmaker. Op internet zijn volop handleidingen voor bommen te vinden, maar meestal zijn die 'amateurexplosieven' weinig effectief. Anders Breivik deed er twee maanden over om een autobom te maken die acht levens eiste, waarna hij met veel minder moeite 69 jongeren doodschoot. De Tsarnaevbroers lieten tijdens de marathon van Boston een snelkookpan ontploffen, met drie doden tot gevolg.

Zelfs de Belgische Laachraoui, die volgens IS in Syrië werd getraind, had moeite met zijn improvised explosive devices (IED's). In Parijs maakten zijn bommen één dodelijk slachtoffer, naast de vier zelfmoordterroristen zelf. De 129 andere doden vielen door vuurwapens. Een half jaar later in Brussel had hij - helaas - al vorderingen gemaakt.

De grootste moeilijkheid is dat TATP, de meest gebruikte springstof, heel gevoelig is voor trillingen en hitte, waardoor het goedje regelmatig te vroeg ontploft en de bommenmaker met zich meeneemt. 'Als je het zelf probeert, is de kans groot dat je het niet overleeft', zegt de Franse terreurexpert François Heisbourg. 'Een bom maken is niet zo makkelijk.'

Dat alles wijst in de richting van een ervaren bommenmaker, mogelijk getraind in Syrië zoals Laachraoui, al is dit voorlopig hoogst speculatief. Het zou ook het worstcasescenario zijn, want een geschoolde bommenmaker wordt doorgaans goed afgeschermd door IS. En hoe meer ervaring hij kan opdoen, hoe efficiënter zijn gruwelijke explosieven worden.

Laachraoui Beeld epa

Nee, want...

Toch valt niet uit te sluiten dat een lokale jihadi de splinterbom zelf in elkaar geknutseld heeft. Zowel IS als Al Qaida plaatst nog steeds handleidingen en video's online om zelf explosieven te maken. In Inspire, het tijdschrift van Al Qaida, staan geïllustreerde artikelen met titels als: 'Maak een bom in de keuken van je moeder'. Via sociale media kun je advies inroepen van experts.

Ook de benodigdheden voor een bom zijn makkelijk verkrijgbaar. De bestanddelen van TATP - aceton en peroxide - vind je in de drogisterij of apotheek, en zijn met enige moeite in voldoende hoeveelheden in te slaan.

'De bom lijkt efficiënt gemaakt, maar misschien heeft de dader gewoon geluk gehad', zegt Heisbourg. Volgens Scott Stewart, terreurexpert van de Amerikaanse denktank Stratfor, hangt het dodental niet alleen af van de kundigheid van de bommenmaker, maar ook van de hoeveelheid springstof en de locatie van de ontploffing. 'Dit hoeft geen ingewikkelde bom te zijn.'

Dat een handige knutselaar zelf een bom kan maken, is angstaanjagend. Maar amateurbommenmakers laten zich soms betrappen, door verdachte aankopen bij de apotheek of drogisterij, door chemische geuren rond de woning, of door testontploffingen op afgelegen plaatsen. Stewart: 'Daarvan moeten we het grote publiek nog meer bewust maken.'

Een agent bewaakt het station van Manchester Piccadilly. Beeld epa

Lees meer over de aanslag in Manchester

Tranen, zelfs bij de stoerste mannen: iedereen is nu Mancunian
Dinsdag staat Manchester stil. De aanslag na afloop van een popconcert van Ariana Grande heeft niemand onbewogen gelaten. Onze correspondent liep door een verslagen stad. 'Het doelbewust vermoorden van kinderen, dat is een nieuw dieptepunt. Waar eindigt dit?'

Angst in Amsterdam: mijn dochter is vlakbij die tram (+)
De kinderen van Toine Heijmans werden dinsdagochtend wakker met het nieuws. Daarna heeft hij ze gerustgesteld door te doen alsof het een aanslag is op afstand. Een bericht van ver. Het heeft geen zin om bang te worden, je moet de gezanten van de angst niet geven wat ze willen. Een aanslag op kinderen in Manchester, dat is niet uit te leggen, dat begrijpen ze zelf ook wel. Daarna fietsen ze de stad in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden