Heeft IS nou wel of niet een eigen luchtmacht?

Een van de grote zwakke plekken van Islamitische Staat (IS) is dat ze niet beschikt over een eigen luchtmacht. Maar vandaag verklaarden ooggetuigen aan het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten dat IS met buitgemaakte gevechtsvliegtuigen van het Syrische leger rondvliegt in het luchtruim van Aleppo. Hoe zit dat nu precies?

Een Syrisch gevechtsvliegtuig op de al-Tabqa luchtmachtsbasis dat in handen is van het IS-leger. Beeld Twitter

Dat het leger van Islamitische Staat over gevechtsvliegtuigen beschikt was al langer bekend. De vliegtuigen vielen in handen van IS toen het eind augustus de luchtmachtbasis al-Tabqa veroverde in het oosten van Syrië. De basis bevindt zich ongeveer 45 kilometer van de stad Raqqa, de hoofdstad van het door IS uitgeroepen kalifaat. De luchthaven was het laatste bolwerk van het Syrische regeringsleger in de provincie en een van de belangrijkste militaire faciliteiten van het regeringsleger. Er lagen helikopters, tanks, artillerie en munitie opgeslagen.

En gevechtsvliegtuigen dus, hoewel waarnemers destijds meldden dat de vliegtuigen door de luchtmacht in veiligheid waren gebracht voordat de basis viel. Maar online verschenen al snel filmpjes waarin te zien is hoe de jihadisten de luchtmachtbasis verkennen en triomfantelijk poseren met het buitgemaakte oorlogstuig, waaronder enkele oorlogsvliegtuigen.

Enkele media meldden toentertijd naar aanleiding van de beelden dat IS zou beschikken over 'een eigen luchtmacht'. Die conclusie was wat voorbarig. Een luchtmacht bestaat tenslotte uit meer dan een handvol wapentuig. Het was toen bovendien niet duidelijk of de toestellen op de beelden überhaupt inzetbaar waren.

(Tekst loopt door onder video)

'Veel vliegtuigen'

Maar een luchtmacht staat wel hoog op het verlanglijstje van het IS-leger. Een Belgische IS-strijder zei begin september tegen de Volkskrant dat de organisatie 'intensief bezig' is met het opzetten van een eigen luchtmacht. Een aantal strijders zouden zich hebben aangemeld als piloot en getraind worden door gevangengenomen piloten van het regeringsleger.

De strijder zei over 'veel vliegtuigen' te beschikken, maar de meeste ervan waren onbruikbaar. Voordat de luchtmachtbasis werd ingenomen, waren de toestellen door militairen van het Syrische regime beschoten en met behulp van granaten kapot gemaakt.

Volgens de IS-strijder zijn de meeste buitgemaakte straaljagers van Russische en Chinese makelij. Moskou is een oude bondgenoot van het Syrische regime van Bashar al-Assad en trouwe leverancier van wapens aan de regering in Damascus.

Meer flexibiliteit

Volgens het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten worden de strijders nu getraind door voormalige gevechtsvliegers van het Iraakse leger die zich hebben aangesloten bij Islamitische Staat. De testvluchten van vandaag zouden het bewijs vormen dat IS-strijders worden opgeleid tot gevechtspiloot.

Betekent dit dat IS een stap dichter bij het beoogde doel van een eigen luchtmacht is? 'Als IS over gevechtsvliegtuigen en over opgeleide vliegers beschikt dan zijn ze enorm in kracht toegenomen', zegt voormalig Commandant der Strijdkrachten Dick Berlijn. 'Met jachtvliegtuigen kan over de vijand heen worden gevlogen, het vergroot de flexibiliteit.'

Maar een verzameling oorlogsvliegtuigen onderhouden vergt wel een enorme capaciteit. 'Een vliegbasis bestaat uit een uitgebreide organisatie. Er is grondpersoneel nodig en reserveonderdelen', zegt Berlijn. Nu de toestellen in handen van IS zijn, is het de vraag waar de onderhoudssteun vandaan zal komen. In ieder geval niet meer uit Moskou, die aan de kant van Assad staat.

'Als die aanvoerlijn stopt zijn er nog mogelijkheden op de zwarte markt. Daar heeft IS het geld voor, maar het gaat vooral om onderhoud', aldus Berlijn. 'Een straalmotor in en uit elkaar halen doe je niet zomaar even, met een gebruiksaanwijzing erbij'.

Strijders van IS bij een buitgemaakt vliegtuig in al-Tabqa. Beeld Twitter

Overgelopen vliegers

Dat de vluchten ook daadwerkelijk hebben plaatsgevonden, kon overigens niet bevestigd worden. Dat het IS-piloten in training zijn die vandaag hun eerste testvlucht boven Aleppo maakten, is sowieso onwaarschijnlijk. Berlijn: 'Een van straat geplukte strijder kun je niet in een jaar tijd leren vliegen. Als het zo is, zijn het overgelopen vliegers.'

De Amerikaanse strijdkrachten meldden vandaag niets te weten over uitgevoerde vluchten van IS in Syrië of ergens anders. 'Wij blijven de activiteit van Islamitische Staat in Syrië en Irak nauwlettend in de gaten houden en zullen hun voertuigen, installaties en strijders blijven aanvallen, waar ze ook zijn', aldus een woordvoerder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden