Heeft het dorp Moerdijk nog wel toekomst?

De toekomst van Moerdijk was al wankel en met de brand bij Shell Moerdijk is het voortbestaan van het dorp er vandaag niet zekerder op geworden. Het Noord-Brabants plaatsje met iets meer dan 1100 inwoners ligt ingeklemd tussen twee wereldhavens, is omringd door snelwegen en kampt met steeds meer ontevreden bewoners.

Een plaatsnaambord van het Noord-Brabantse dorp Moerdijk Beeld anp

Van alle kanten drukt de moderne tijd op het dorp, waarvan de geschiedenis al begon in de Middeleeuwen. Moerdijk dankt zijn naam aan het omdijken van gebieden waar moer (veenbodem) werd afgegraven. De ontwikkeling van het Moerdijkse havengebied begon pas in de jaren zestig van de twintigste eeuw. Shell was een van de eerste bedrijven die zich in de haven vestigden.

Sindsdien werd het havengebied en het bijbehorende industrieterrein van Moerdijk gestaag uitgebreid en ontsloten door de snelwegen A16 en A17 en het water van het Hollandsch Diep.

Chemie-Pack
In 2011 kwam Moerdijk in het nieuws door de brand die het bedrijf Chemie-Pack in de as legde. Een wolk vol giftige stoffen trok over de regio. De schade van de brand werd geschat op 71 miljoen euro.

De brand bij Chemie-Pack leidde tot veel angst bij de inwoners van het dorp. Een nieuwe klap volgde in 2013. Een Commissie van Advies, onder leiding van voormalig minister Ed Nijpels, constateerde dat het dorp de verdere ontwikkeling van het havengebied in de weg zit.

'Moerdijkregeling'
De gemeente Moerdijk en provincie Noord-Brabant stelden in mei onder de noemer 'Moerdijkregeling' een vertrekregeling voor aan de inwoners, waarbij verhuizers gegarandeerd 95 procent van de taxatiewaarde van hun huis krijgen als ze dat willen verkopen. Voor die regeling is 10 miljoen euro gereserveerd. 'Maar we gaan uit van het behoud van het dorp', zei burgemeester Jac Klijs optimistisch.

Dat optimisme werd niet gedeeld door de dorpsbewoners. Uit een enquête die in januari werd gehouden bleek dat tweederde van hen van mening was dat het dorp onleefbaar wordt en geen toekomst heeft als de haven verder groeit. Verder gaf 52 procent aan vertrek uit het dorp te overwegen. Dat percentage zal na de brand bij Shell Moerdijk niet zijn afgenomen.

Zware industrie in het havengebied nabij het Noord-Brabantse dorpje Moerdijk Beeld anp
Werknemers arriveren bij Shell Moerdijk, met op de voorgrond brandweermannen die hebben geblust bij een grote brand die er in de nacht van maandag op dinsdag woedde Beeld anp
Grote vlammen slaan in 2011 uit het pand van Chemie-Pack in Moerdijk. Beeld anp
Ed Nijpels Beeld anp
Schapen op een dijk in het Noord-Brabantse dorp Moerdijk Beeld anp

In paniek uit huis gevlucht
Peter Stehouwer is voorzitter van de vereniging van huizenbezitters KernWaarde Moerdijk. Hij was op bezoek bij vrienden in het dorp toen de explosies gisteravond laat plaatsvonden. Zelf hoorde hij de knallen niet. 'Maar toen we allemaal berichten kregen, met: 'Heb je het ook gehoord', zijn we gaan kijken. Ik schrik niet snel, maar omdat de werknemers van Shell zich zorgen maakten over de stoffen die daar lagen opgeslagen, begon ik ook bezorgd te worden.'

Andere Moerdijkers zijn in paniek uit hun huis gevlucht nadat ze de explosies hadden gehoord, zegt Stehouwer. Zij hebben de brand bij Chemie-Pack nog vers in hun geheugen.

Volgens de voorzitter was de rust in het dorp net weer een beetje teruggekeerd na een paar onrustige maanden. In die maanden sprak hij met veel mensen over de ontwikkeling van Moerdijk. Hij was bezig het negatieve gevoel dat hierover leefde bij veel dorpsbewoners om te buigen. 'Dat heeft nu wel weer een tikkie gekregen', erkent hij.

Meneer Rotterdam en meneer Antwerpen
Stehouwer woont nu dertien jaar in Moerdijk. Hij relativeert de brand bij Shell: 'Het is niet goed voor het imago van Moerdijk, maar een brand is nu eenmaal iets dat kan voorkomen op een industrieterrein'.

Hij denkt niet dat de tweede grote brand in het Moerdijkse havengebied in ruim drie jaar tijd definitief het einde van het dorp betekent. Dat zou eerder worden veroorzaakt door het uitblijven van maatregelen om de leefbaarheid te verbeteren. Vooral het toenemende sluipverkeer door het dorp en de stank- en geluidsoverlast van de haven zijn de afgelopen jaren sterk toegenomen, aldus Stehouwer.

'Als je daar niets tegen doet, is het hier een sterfhuis', zegt hij.
Tegenover de camera's van de NOS sprak een geboren en getogen Moerdijker in januari al zijn zorgen uit. Hij vreest het ergste voor het dorp, gezien de ambitieuze plannen voor de economische ontwikkeling van het havengebied: 'Ik denk dat we meneer Rotterdam en meneer Antwerpen niet buiten kunnen houden. En dat zeg ik met pijn in mijn hart.'

Luchtfoto van de schade bij Shell Moerdijk, een dag nadat er een grote brand heeft gewoed. Beeld anp
Brandweer bij Shell Moerdijk, een dag nadat er een grote brand heeft gewoed. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden