Heeft demente zelf door dat hij lijdt?

Is euthanasie op demente bejaarden toegestaan? Dementie is onwaardig, vinden sommigen. Anderen vinden dat eerst de zorg beter moet...

Ton Sijm heeft bij zijn huisarts vastgelegd dat hij geen levensverlenging wil bij ondraaglijk lijden. Ook als hij dementerend in een verzorgingstehuis moet worden opgenomen, wil hij 'onmiddellijk euthanasie'.

Dan ontspint zich de discussie over de hamvraag: is in geval van dementie sprake van ondraaglijk lijden? Sander Janssen plaatst in dat verband een kanttekening bij de stap die Sijm heeft gezet.

'Soms denk je dat bepaalde situaties ondraaglijk zijn, maar als het eenmaal zover is, blijkt er toch wel redelijk mee te leven te zijn', schrijft Janssen. Cru gezegd: de demente heeft zelf niet door wat er aan de hand is.

Roos de Fraine betwijfelt dat. Ze wijst erop dat bij beginnende dementie de pati weet dat hij of zij controle verliest, en dat maakt 'diep ongelukkig'. 'Mannen die jarenlang captains of industry waren, blijken zich plots niet meer te herinneren waar ze hun autosleutels gelaten hebben (...) Dat te beseffen is behoorlijk confronterend.'De Fraine, die haar moeder heeft 'zien verzinken in een diepe dementie', heeft voor zichzelf besloten dat zij niet in 'een dergelijk scenario' verzeild wil raken.

'Ik wil m'n man, m'n kinderen niet lastigvallen met de constante, uitputtende zorg voor een demente vrouw of moeder!' Met die opmerking raakt ze aan een ander element in de discussie. 'Het argument 'ik wil niemand tot last zijn' wordt steeds vaker aangedragen als argument voor euthanasie', stelt Ellen Schijve.

'Maar waarom zou je geen 'last mogen zijn voor een ander? Dit is de kern van een samenleving. Zorg voor anderen op je nemen.' Schijve meent dat juist 'het onvermogen van de leefomgeving' om goed om te gaan met een demente pati, 'onnodig veel leed' veroorzaakt bij die persoon. 'Zolang dit gebeurt, vind ik actieve euthanasie op dementen uit den boze, ondanks een euthanasieverklaring.'

Voor Jan van der Sloot betekent 'de mogelijkheid te kunnen kiezen voor euthanasie een verrijking van het menszijn, van het mens geweest zijn.' Van der Sloot ziet de dood buitengesloten worden in de samenleving. 'Zo sterk, dat zelfs gerechtvaardigde eigen keuzes geen recht van bestaan hebben.' De beslissing van Ton Sijm, die aan heeft gegeven dat hij bij dementie zijn leven bedigd wil zien, moet volgens Van der Sloot gerespecteerd worden.

Ellen Schijve vindt juist dat de euthanasiediscussie meer met het leven dan de dood te maken heeft. 'De vraag om euthanasie is een levensvraag. Het is niet het buitensluiten van de dood, maar de angst voor het buitengesloten zijn.'

Van der Sloot krijgt ook een reactie van Mary Franssen. Haar voornaamste punt: de euthanasiediscussie kan niet worden losgezien van de kwaliteit van de zorg, die volgens Franssen almaar minder wordt.

'Is dementie ineens een hot item, toevallig net nu ook de budgetten voor de bejaardenzorg toenemend onder druk zijn komen te staan? Nu pyjamadagen en kortingen op maaltijden voor bejaarden al weer gewoon zijn geworden?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden