Update

Hedwige-discussie volgende week verder na chaotisch debat

Vanmiddag debatteerde de Tweede Kamer met staatssecretaris Henk Bleker over het kabinetsplan voor de Hedwigepolder. Het debat begon tam, maar werd heviger nadat Bleker aankondigde groen licht te hebben gekregen van Brussel. De oppositie twijfelde, zeker nadat de Europese Commissie tijdens het debat liet weten dat er nog geen akkoord is. Vertwijfeld vroeg een meerderheid daarom om schorsing van het debat tot volgende week. Lees hieronder het verslag van minuut tot minuut.

Staatssecretaris Bleker verdedigt zijn plannen voor de Hedwigepolder in Zeeland, afgelopen maandag.Beeld Martijn Beekman / de Volkskrant

De vergadering is geschorst.

16.40 uur:
Er is geen meerderheid om de premier naar het debat te vragen, maar de 'sterke gevoelens van de minderheid' worden wel aan Rutte overgebracht.

16.35 uur:
Een meerderheid van de Kamer wil dat het debat volgende week verder gaat. Van Veldhoven (D66) vraagt of de premier dan aanwezig kan zijn. Jacobi (PvdA) wil van Bleker voor volgende week exact weten hoe het zit met het referendum. Er worden allerlei informatieverzoeken ingediend voor het vervolg van het debat.

Weer nieuws van onze bronnen uit Brussel. De brief kan vrijdagavond bij Bleker aankomen.

16.28 uur:
Is Bleker van plan om de uitslag van een eventueel referendum in Zeeland naast zich neer te leggen, vraagt Hero Brinkman. Bleker herhaalt nog eens het standpunt dat een referendum een lokaal initiatief is. Hij heeft wat de besluitvorming betreft alleen op bestuurlijk niveau contact met de provincie. 'Maar een plan waarin die 100 hectare van de Hedwigepolder geen onderdeel is, leidt tot arbitrageverzoeken van de kant van Vlaanderen. En daar staan we juridisch zwak. Zo kunnen we de Hedwigepolder uiteindelijk niet drooghouden', aldus Bleker.

16.18 uur:
Kamerlid Van Tongeren van GroenLinks vraagt een kopie van het briefje wat Bleker heeft voorgelezen. Hierop staat wat aan Bleker is gezegd door de directeur-generaal van Europees commissaris Potocnik. Bleker zegt dat het zijn 'eigen briefje' is met aantekeningen. 'Ik kan hem u wel toeschuiven', grapt Bleker. Dit is een verwijzing naar de tv-uitzending van Pauw en Witteman waarin Bleker een briefje aan de Angolese asielzoeker Mauro Manuel over tafel schoof om hem uit te nodigen voor een voetbalwedstrijd.

De brief komt morgen, herhaalt Bleker. 'Maar het kan ook maandag of dinsdag zijn.'

16.08 uur:
Nu willen andere partijen ook weten hoe het zit met zo'n referendum, vooral omdat de PVV haar standpunt over het kabinetsplan hier afhankelijk van heeft gemaakt. Kan Rijksbeleid onderwerp zijn van een provinciaal referendum? 'Het is aan Zeeland om eventueel een referendum te houden en aan de hand van de uitslag haar bestuurlijke standpunt te wijzigen of niet', zegt Bleker. 'God verhoede dat zo'n besluit hier wordt genomen', roept Bleker uit met stemverheffing.

16.01 uur:
Het debat is inmiddels verder gegaan. PVV'er De Mos vraagt hoe het zit met de mogelijkheid van een referendum. Volgens Bleker kunnen de Provinciale Staten in Zeeland besluiten tot een raadgevend referendum. 'Mocht men daartoe besluiten dan verlenen wij alle medewerking vanuit het ministerie', zegt Bleker. Volgens de staatssecretaris is de beslissing evenwel aan de provincie zelf.

Wat zou Bleker doen als de Zeeuwen het kabinetsplan verwerpen, zo wordt gevraagd. Bleker: 'Het is aan de Staten van Zeeland om een bestuurlijk oordeel te vellen over de uitslag. Het is uitsluitend aan het provinciebestuur om consequenties te verbinden aan de uitslag. De provincie kan aan de hand van de uitslag met ons in gesprek treden.'

Bronnen rondom de Europese Commissie laten weten dat de brief van de Commissie pas maandag komt. Brussel zal waarschijnlijk instemmen met het kabinetsplan, maar onder voorwaarde dat er een 'strak tijdspad' zal worden gevolgd.

Bleker meldde eerder vanmiddag dat er morgen een brief komt van Europees commissaris Potocnik, waarin die laat weten dat de Europese Commissie akkoord is met het alternatieve ontpolderingsplan van het kabinet.

Een woordvoerder van
Potocnik ontkent dat er al een akkoord is. Lees hier het nieuwsbericht.

15.47 uur:
Het lijkt alsof er een kleine meerderheid is voor het schorsen van de vergadering na de beantwoording van Bleker. Dat betekent dat de vergadering volgende week verder gaat.

15.41 uur:
Er wordt nu gesproken over hoe de lang de vergadering nog gaat duren. De vergadering loopt uit en enkele partijen (de coalitiepartijen) stellen voor om na afloop van de beantwoording door Bleker te schorsen. Daarna zou nog een tweede termijn plaatsvinden waarin Kamerleden weer spreektijd krijgen. Bij een hervatting van het debat volgende week zou er wellicht meer duidelijk zijn over het standpunt van Brussel.

Hilariteit in de zaal; de nieuwe voorzitter vraagt aan Hero Brinkman of hij eerder aan het debat heeft deelgenomen. Brinkman was er gewoon bij vanmiddag.

15.24 uur:
Ook Lutz Jacobi meent dat er berichten zijn dat er nog geen akkoord is met Brussel. Bleker stelt dat hij direct contact heeft gehad met de directeur-generaal van de eurocommissaris. 'Wat er verder allemaal op internet staat, het zij zo.' Bleker stelt dat hij om 13.30 een 'bestuurlijke mededeling' heeft gekregen en die heeft volgens hem grote betekenis. GroenLinks-Kamerlid Van Tongeren twijfelt of er nu duidelijkheid is. Bleker snapt de onduidelijkheid niet.

15.19 uur:
Bleker zal de komende week veel naar Zeeland afreizen om draagvlak te vinden voor de maatregelen. Volgens Bleker kan hij met een 'goed en degelijk verhaal' een eind komen, 'zeker in Zeeland'.

15.18 uur:
Kamerlid Van Gerven zegt dat hij berichten uit Brussel heeft gehoord waaruit blijkt dat er nog geen toestemming is uit Brussel. Bleker herhaalt het eerdere bericht dat hij van de Europese Commissie heeft gekregen. De brief waarin het besluit staat komt morgen. Volgens Bleker kan Nederland er 'in alle redelijkheid' vanuit gaan dat voorstel is geaccepteerd.

15.08 uur:
Kan Bleker garanties geven dat Vlaanderen meebetaalt aan de plannen, vraagt GroenLinks-Kamerlid Van Tongeren. Bleker stelt dat hij niet weet wat het parlement in België hierover zal besluiten.

14.52 uur:
Bleker wil de juridische weg niet inslaan, omdat hij dit 'niet redelijk' vindt tegenover Vlaanderen. 'We zijn nu zeven jaar bezig en Vlaanderen heeft ons de tijd gegeven. Dan moet je je ook redelijk opstellen.'

Lees hier het nieuwsbericht dat de Europese Commissie het alternatieve kabinetsplan steunt.

14.47 uur:
Kamerlid Van Gerven (SP) stelt vast dat met dit plan een verkiezingsbelofte wordt gebroken. Er is ook nog de mogelijkheid om een juridische procedure aan te gaan, stelt hij. 'Dat hadden we kunnen doen', zegt Bleker. 'En we staan juridisch sterk. Maar er is 'wilsovereenstemming' dat er een alternatief mag komen.' Bleker geeft aan dat als de juridische weg mislukt Vlaanderen Nederland dan aan de originele afspraak zal houden: volledige ontpoldering van de Hedwigepolder.

14.35 uur:
Bleker stelt dat dit kabinet geen verdieping van de Westerschelde meer goedkeurt waar ontpoldering voor nodig is. Kamerlid Van Veldhoven zegt dat dit alleen geldt binnen de doelstellingen van Natura2000 en dat er dus 'geen enkele garantie' is dat er geen ontpoldering meer plaats vindt. Natura2000 is het Europees netwerk van natuurgebieden waarin belangrijke flora en fauna voorkomen.

In de Kamer wordt onder meer door Esmé Wiegman van de ChristenUnie betwijfeld of er echt geen ontpoldering meer zal plaatsvinden.

14.28 uur:
Bleker geeft een opsomming van gebieden in het gebied die in 2012 en 2013 onder handen worden genomen voor natuurherstel. Het gaat in totaal om 313 hectare, dertien hectare meer dan was afgesproken. Het gaat om het natuurherstel in het zogenaamde 'middengebied'.

14.21 uur: De Europese Commissie stemt in met het alternatieve plan van het kabinet, zo zegt Bleker bij aanvang van het debat. Volgens de commissie is het kabinetsplan een volwaardig 'equivalent' voor het onder water zettten van de Hedwigepolder. De commissie acht dit plan goed genoeg om de ecologische achteruitgang van het gebied tot stilstand te brengen. Europees commissaris Potocnik stuurt morgen een brief aan het kabinet waar dit besluit in staat.

Bleker kondigt aan dat hij na deze goedkeuring verder gaat onderhandelen met België.

14.00 uur:
De hervatting van het debat laat nog even op zich wachten. De Kamer behandelt eerst de agenda voor volgende week.

13.19 uur:
De eerste termijn van de Kamer is nu afgelopen. Het debat wordt geschorst tot 13.55 uur.

13.16 uur:
Lodders herhaalt: de oplossing van Bleker mag niet meer dan 190 miljoen euro kosten. Verschillende partijen willen nu van de VVD weten of de partij zijn verkiezingsbelofte gaat breken; Lodders wil alleen maar haar standpunt herhalen: ik heb de staatssecretaris kritische vragen gesteld. Afhankelijk van de antwoorden, bepalen wij ons standpunt.

13.07 uur:
De laatste spreker in de Kamer is mevrouw Lodders van de VVD. Het voorstel van Bleker is voor de VVD nog 'geen gelopen race'. er zijn drie voorwaarden.

Het plan moet passen binnen de 190 miljoen euro, de Westerschelde containerterminal moet doorgaan en het moet een compleet pakket maatregelen betreffen, een totaal voorstel zonder 'verrassingen uit de hoge hoed'.

Voorts heeft Lodders nog een boel vragen aan de staatssecretaris. Daaruit valt op te maken dat er twijfel is bij de VVD over het pakket maatregelen, zegt Lodders. Bleker zal duidelijke antwoorden moeten geven op de vragen, vindt de VVD.

13.00 uur:
Kamerlid Elbert Dijkgraaff van de SGP geeft aan dat zijn partij altijd al tegen ontpoldering is geweest, en wijst op oude moties die de partij heeft gesteund. Maar ja, het Westerscheldeverdrag is door de Kamer ondertekend. 'Het is kiezen tussen twee kwade rakkers.'

Dijkgraaf meent dat Brussel in dit dossier 'een veel te grote broek aan'. De SGP wil een bestuursakkoord tussen de provincie Zeeland en de regering, omdat het om zo veel heikele punten gaan. 'De Zeeuwen moeten kunnen kiezen over hun toekomst.'

Voor de toekomst wil de partij wel zwart op wit een streep door verdere ontpolderingen.

12.58 uur:
Volgens de ChristenUnie staat de geloofwaardigheid en de betrouwbaarheid van de overheid op het spel in het Hedwigedossier. De partij wil een overzicht van alle bijkomende maatregelen en de kosten daarvan en heeft een behoefte aan duidelijke visie voor de toekomst van de Westerschelde.

12.50 uur:
Het woord is aan Hero Brinkman. Hij stelt dat er sprake is van chantage. Als de partijen niet instemmen met het voorstel van Bleker, dan dreigt er volgens de bewindsman juridische procedures waarin Nederland zwak staat. Dan moet wellicht alsnog de hele polder onder water.

Brinkman bekritiseert de PVV. Hij zegt dat het 'laf' en 'duikgedrag' is om je als partij te verschuilen achter een referendum. 'Geen raadpleging over kernenergie in Zeeland, maar wel over de hedwigepolder', aldus Brinkman.

De Mos bij de interruptiemicrofoon: 'Stukje frustratie'.
Brinkman: 'De Mos moet volgende keer een ander pilletje nemen want hij was wel erg opstandig vandaag.'
De Kamervoorzitter: 'Wilt u het niet zo persoonlijk maken alstublieft.'

12.43 uur:
Volgens De Mos gaan de Provinciale Staten in Zeeland morgen stemmen over een referendum. Misschien gaat hij een motie indienen als Bleker niet goed op dit voorstel reageert in zijn beantwoording, aldus De Mos. De oppositie probeert tevergeefs om De Mos zover te krijgen dat hij zegt of de PVV het compromis over de Hedwigepolder steunt. De Mos blijft hameren op het referendum.

12.27 uur:
Richard de Mos van de PVV is toe aan zijn spreekbeurt. Hij wordt al snel onderbroken door de oppositie. Die wil weten of de PVV voor of tegen het plan-Bleker is. De Mos gaat nauwelijks in op vragen van Jacobi, maar noemt het PvdA-Kamerlid en Van Tongeren van GroenLinks Suske en Wiske, omdat ze de vlaamse belangen zouden vertegenwoordigen. De voorzitter maakt hier bezwaar tegen.

Oud-fractiegenoot van De Mos Hero Brinkman gaat naar de microfoon en stelt dat de PVV altijd tegen ontpoldering is geweest. 'Whats it gonna be boy', vraagt Brinkman, verwijzend naar het bekende popnummer van Meat Loaf. De Mos zegt dat de PVV altijd tegen ontpoldering is geweest, maar dat er nu een referendum moet komen om de Zeeuwen te vragen wat zij willen.

De Mos zegt dat de Zeeuwen het laatste woord moeten krijgen. Zeggen die dat ze het plan steunen, dan accepteert de PVV dat. Met deze opstelling hoeft De Mos niet te zeggen of zijn partij het voorstel van het kabinet zal steunen.

12.18 uur:
Wat is de handtekening van ons land in het buitenland nog waard, vraagt GroenLinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren aan staatssecretaris Bleker. Die moet straks op alle vragen van de Kamerleden antwoord geven.

12.12 uur:
Koppejan spreekt D66-Kamerlid Van Veldhoven persoonlijk aan. Dat mag niet. Het debat verloopt via de Kamervoorzitter. Hij krijgt een opmerking van de voorzitter.

11.58 uur:
Ad Koppejan van het CDA mag spreken. Hij is groot tegenstander van ontpoldering. 'Zeeuwen willen geen grond teruggeven aan het water.'

Volgens Koppejan is hij nu 'niet enthousiast' maar is dit plan een compromis dat nodig is om een eind te maken aan dit slepende dossier. 'Maar hierna nooit meer ontpoldering.'

Volgens Koppejan is dit de enige manier om de Hedwigepolder te behouden voor gehele ontpoldering. Hij meent dat het kabinet zich aan de 'inspanningsverplichting' heeft gehouden om alternatieven voor ontpoldering te vinden.

Hero Brinkman zegt dat Koppejan draait. 'Het is een zwarte dag voor de hedwigepolder', aldus Brinkman. 'Waarom nu akkoord gaan met dit compromis. Waar is de Zeeuwse onverzettelijkheid gebleven?' Koppejan antwoordt dat er anders juridische procedures beginnen. Er moet nu een compromis komen, stelt hij.

Brinkman en ook SP-Kamerlid Van Gerven vinden dat Nederland de juridische procedures in moet gaan. Van Gerven noemt Koppejan 'laf'. 'Wat laf is, is als je niet je verantwoordelijkheid neemt', zegt Koppejan met stemverheffing. 'Liever tweederde gered dan de hele polder onder water.'

11.50 uur:
Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren (PvdD) heeft geen goed woord over voor de houding van het kabinet. Ze vraagt aan Bleker hoeveel geld het heeft gekost om ambtenaren in te zetten om aan een alternatief plan te werken.

Er zijn overigens 11 Kamerleden die zullen spreken in dit debat. Ze krijgen allemaal 5 minuten spreektijd.

Lees hier een nieuwsbericht over de eerste fase van dit debat.

11.38 uur:
Volgens SP-Kamerlid Henk van Gerven is het alternatieve plan van Bleker een 'baggerplan'. 'Zet het plan-Bleker op sterk water', zegt hij.

Van Gerven denkt dat een mogelijk referendum in Zeeland een 'trucje' is om tijd te rekken en de mensen een 'rad voor de ogen te draaien'. Hij zal later een motie indienen om Bleker op te roepen het plan in te trekken.

PVV-Kamerlid Richard de Mos houdt Van Gerven voor dat er een referendum moet komen. Dat is toch een goed idee, stelt hij. 'U verkoopt knollen voor citroenen', riposteert het SP-Kamerlid.

11.30 uur:
D66'er Stientje van Veldhoven krijgt het woord. Ze stelt dat de Zeeuwen allerlei beloften is gedaan, maar dat het kabinet niet levert. 'De staatssecretaris gelooft in het waanidee dat hij een polder redt. Maar in plaats daarvan gaan er nu drie onder water.'

Het huidige plan van Bleker kost 170 miljoen extra, stelt Van Veldhoven. Volgens het Kamerlid komen er nog veel meer kosten bij. Ze eist vandaag nog een overzicht van alle extra kosten.

11.15 uur:
Het debat is begonnen. Lutz Jacobi (PvdA) bijt het spits af. Ze vindt het voorstel van Bleker 'too little', zegt ze. 'Dit dossier loopt al jaren maar er is nog nog geen schop in de grond gestoken.'

CDA-Kamerlid Ad Koppejan vraagt aan Jacobi wat zij aan de Zeeuwen te bieden heeft. Jacobi zegt dat het vooral erg is dat het kabinet zeven jaar na dato doet alsof alle opties nog open liggen. 'Als je verdragen tekent, moet je de soap niet langer laten duren dan nodig.'

Bij het aantreden van dit kabinet werd door dat plan echter een streep getrokken. Sindsdien probeert staatssecretaris Bleker alternatieven te vinden voor de ontpoldering, maar veel plannen stuiten op verzet van de Europese Unie. Het nieuwste voorstel - dat wel op toestemming kan rekenen van Brussel - houdt in dat een derde van de Hedwige onder water wordt gezet, alsmede twee andere gebieden. Ook het bestuur van de provincie Zeeland ging gisteren schoorvoetend akkoord met dit voorstel. Maar of de Tweede Kamer het plan ziet zitten is nog onduidelijk. Vandaag geven de partijen hun visie tijdens een groot debat in de Kamer.
Volg het via ons liveblog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden