Hedendaagse kunst, nu ook in Rome

In de stad van Oudheid en Renaissance trekt een nieuw museum 1.700 bezoekers per dag. ‘We snakten hiernaar.’..

Rome Je denkt aan de buik van een walvis, vindt de café-eigenaar op de hoek van de Via Guido Reni. Hij woont op nog geen minuut lopen van het Maxxi, het nieuwe museum in Rome voor hedendaagse architectuur en kunst, maar hij is nog niet binnen geweest. ’s Avonds treden er muziekbands op en klinkt er luide muziek. Hij vindt het niet erg, maar een paar buurtbewoners zijn al gaan klagen. Ze willen niet dat de wijk in een jeugdhonk verandert.

Het zijn woelige tijden voor de Romeinse volkswijk Flaminia. In deze slaperige buurt, op een paar kilometer van het historisch centrum, werd vorige maand het nieuwe museum van de beroemde Engels-Iraakse architecte Zaha Hadid geopend. De bewoners zagen de ene limousine na de andere voorbij rollen.

‘Dit is vernieuwend en spectaculair’, vindt de krant La Repubblica. ‘Met het Maxxi is Rome de 21ste eeuw binnen gestapt. In een stad waar alles om het verleden draait, staat dit museum voor verandering.’

‘Dit museum was nodig. We snakten hiernaar’, zegt de directeur van Maxxi, Anna Mattirolo. ‘Rome was de antieke stad van de Etrusken en de Romeinen. Het was het bloeiende centrum van de Renaissance. Maar na kunstenaars als Michelangelo en Bernini lijkt de tijd stil te hebben gestaan in deze stad. Eindelijk wordt Rome modern.’

Het Maxxi, het Nationaal Museum voor de Kunsten van de 21ste Eeuw, moet meer zijn dan een museum. Het is opgezet als ‘dialoog tussen kunstvormen’. In het gebouw zijn schilderijen en architectuur te zien, maar er worden ook dansvoorstellingen en concerten gegeven.

Een maand na opening trekt het museum 1.700 bezoekers per dag. Dat is meer dan waarop het rekende. Toeristen gaan naar Rome voor het Colosseum, en bezoeken minder snel een modern museum in een buitenwijk.

Hellende vormen
Vanaf de parkeerplaats aan de Via Guido Reni oogt de voorkant van de Maxxi vrij gewoontjes. De witte gevel valt nauwelijks op tussen de militaire kazernes die het gebouw omringen. Wie verder loopt, stuit op een kolossaal gebouw met hellende vormen, opgetrokken uit beton, staal en glas. Een reusachtig skelet van Gino De Dominicis bewaakt de ingang.

Het complex beslaat 30 duizend vierkante meter; een doolhof aan lange witte gangen, zalen met doorkijkjes en elkaar overlappende tentoonstellingen. Via zwarte massieve trappen worden de bezoekers de hoogte in gestuwd. Het gebouw deint en golft als de nabijgelegen Tiber-rivier.

Zaha Hadid staat bekend om ‘energie en beweging’ in haar werk. In 2004 won ze de Pritzker Architectuur Prijs. Een van haar eerste en opmerkelijkste objecten was het brandweerstation in het Duitse Weil am Rhein.

‘Ze is vernieuwend’, zegt Mattirolo. ‘Hadid kent Rome bovendien goed. Ze heeft in Rome gestudeerd. Ze past bij de stad, en ze is net zo vernieuwend als een Bernini in zijn tijd.’

Met Maxxi beloofde Zaha Hadid de Romeinen dat haar museum zou passen in het straatbeeld van Rome. Dat is een opgave in een stad waar de elite niet gewend is aan vernieuwing. In 2006 brak er nog een relletje uit over het Ara Pacis Museum, toen de burgemeester van Rome Gianni Alemanno het ontwerp van de architect Richard Meier een ‘schande’ voor de stad noemde.

Sneer
Ook bij de inauguratie van het Maxxi kon een sneer niet uitblijven. ‘Dit is een mausoleum van Zaha Hadid, maar geen museum voor kunstwerken’, was het venijnig commentaar van kunstcriticus Vittorio Sgarbi.

De bouw heeft tien jaar geduurd en 150 miljoen euro gekost. Bij het project waren zes ministers van cultuur betrokken die allemaal weer nieuwe regels bedachten waardoor de plannen moesten worden bijgesteld. Door geldgebrek werd de bouw lange tijd stilgelegd. De laatste 10 miljoen moesten uit de kas van het ministerie van Infrastructuur worden gebedeld.

Het Maxxi herbergt twee musea; een is gewijd aan de moderne kunst en een aan de architectuur (1900 tot hedendaags). De permanente kunstcollectie omvat circa 300 werken van kunstenaars als Giuseppe Penone, Vanessa Beecroft en Gilbert & George.

‘Dat is niet veel’, aldus directeur Anna Mattirolo. Ze hoopt de collectie snel te kunnen uitbreiden met werk van jonge kunstenaars. Ze rekent daarbij niet op de overheid: dat budget wordt opgeslokt door het in stand houden van monumenten. Italië herbergt 70 procent van het cultureel werelderfgoed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden