Hedendaagse hoofsheid uit Gent

De hoofse liefde is terug, constateert Arjan Peters verbaasd. En wel in de vorm van een grafisch gedicht dat niets minder is dan een ode aan de lezende vrouw.

Een retorica van hoofse minne, zo wordt het handboek Liefde van Andreas Capellanus genoemd. Opgesteld in de 12de eeuw, onlangs vertaald door Piet Gerbrandy. Alle aspecten komen in deze virtuoze instructie aan bod, belooft de flaptekst handenwrijvend. Maar als je de voorbeelddialogen leest die Capellanus opvoert, benijd je de man niet die, gewapend met de volgende tekst, op een aanbeden vrouw afstapt: 'U moet weten dat de pijl van de liefde mij vele dagen geleden getroffen heeft en dat ik een uiterste krachtsinspanning verricht heb om de wonden verborgen te houden, niet omdat ik mijn capaciteiten als soldaat in het leger van Amor onder de maat zou achten, maar omdat ik huiver voor de wijsheid van uwe hoogheid.'


Je kunt je alles voorstellen bij de vrouw die misschien over de beleefdheid beschikt om alle verplichte figuren langs te horen komen, terwijl ze tegelijkertijd maar nauwelijks de vraag kan onderdrukken die háár bovenal bezighoudt: hemel, hoe kom ik netjes en gezwind van deze kerel af?


Dit is zonneklaar: met zulke tips als van Capellanus kom je 900 jaar later niet ver. We hebben er het geduld niet voor. Bovendien bestaat de hoofsheid niet meer.


Dacht ik te weten. Maar een paar dagen geleden werd mij vanuit Gent Ik zie u gaarne met een boek toegezonden: een graphic poem van Randall Casaer, een Vlaamse tekenaar en de regisseur van onder anderen de cabaretier Wim Helsen. Op een stuk of twintig tekeningen zien we een vrouw in diverse outfits en houdingen, zonder dat zij ons ziet. Ze is namelijk verdiept in een boek.


We kunnen haar daardoor zelfs niet in de ogen kijken. Casaer tekent de vrouw met lange rokken aan, met kort haar, met een hondje aan de voeten, met een kroesbos als een discozangeres - maar hoe hij ook zijn best doet, ze kijkt niet op van haar lectuur.


En dat heeft de man graag. Want op de pagina's tegenover de tekeningen praat een mannenstem, en zijn woorden zijn van een hedendaagse hoofsheid. 'De ruimte/ tussen u en mij/ vult zich/ met aandacht// en ook/ met/ vogelkes', een wonderlijke combinatie van Guido Gezelle en Randall Casaer.


De vrouw is verdiept in een boek, de man benut die tijd om te bepeinzen hoe hij haar blik kan vangen. Meer is hier niet aan de hand. Zoals Casaer achterop kortweg verklaart: 'Hij praat veel, zij haast niet, het boek is van papier.' En dan is 'haast' gebruikt als werkwoord (zij haast zich niet), en bedoelt Casaer niet dat zij bijna niets zegt, praten doet zij in het geheel niet.


De maker kan met weinig woorden toe. Via Twitter complimenteerde ik hem met zijn galante grafische gedicht, en vroeg wat er eerst was: tekst of beeld. Antwoord: 'Eerst beeld later tekst.' Tot zo ver het kortste interview dat ik ooit maakte, maar ik wist inderdaad genoeg.


Geen leesgrage vrouw hoeft nog te vrezen de aandacht van haar man te verliezen. Geen man hoeft nog lappen ars amatoria uit het hoofd te leren. Als hij het zegt met Casaer, zal zij begrijpen. Eerst beeld, later tekst.


Randall Casaer: Ik zie u gaarne met een boek

Vrijdag; euro 15,-.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden