Heddy Honigmann toont de mens achter de bekkens

Ook klassieke muzikanten doen gewoon hun werk, laat de IDFA-openingsfilm Om de wereld in 50 concerten zien.

null Beeld Cobos Films
Beeld Cobos Films

Om klassieke muziek hangt al snel zo'n serieuze, sacrale sfeer dat je gemakkelijk vergeet dat hier mensen gewoon hun werk doen. Mensen die tijdens het musiceren soms best eens met hun gedachten afdwalen.

Wat dat betreft is het begin van Om de wereld in 50 concerten, Heddy Honigmanns documentaire over het Koninklijk Concertgebouworkest, heel vermakelijk én verhelderend. In de grote, verder lege zaal van het Amsterdamse Concertgebouw vertelt slagwerker Herman Rieken over de Zevende Symfonie van Bruckner, en hoe lang het duurt voor hij in dat stuk eindelijk één keer met de bekkens mag slaan. Dan denk je tussendoor ook wel eens aan andere dingen, geeft hij toe.

Beetje bij beetje wordt de symfonie in vol orkest-ornaat onder Riekens bekentenissen gemixt, tot hij zijn bekkens pakt en voordoet hoe hij die bewuste bekkenslag maakt. De massieve, koperen klank krijgt van Honigmann alle kans om uit te klinken. 'En je gaat weer zitten', zegt Rieken droog.

De scène zet de toon voor Om de wereld in 50 concerten, IDFA's openingsfilm. Klassieke muziek is magistraal, maar je moet er niet te gewichtig over doen. Bovendien: ook een internationaal vermaard instituut als het Concertgebouworkest staat midden in de wereld. Verwacht in Om de wereld in 50 concerten dus geen onnavolgbare bespiegelingen over de fluwelen klank van het orkest, of pratende hoofden die verschillen zoeken tussen de ene chef-dirigent en de andere. De momenten waarop de muziek in het alledaagse leven overvloeit, dáár gaat het om.

Orkestdirigent Mariss Jansons Beeld Cosbo Films
Orkestdirigent Mariss JansonsBeeld Cosbo Films

Documentaire-veteraan Honigmann (O amor natural, Crazy, Forever) reisde in 2013 mee met het orkest, toen het een wereldtournee maakte om zijn 125-jarig bestaan te vieren. De film strijkt neer in Buenos Aires, Soweto en Sint-Petersburg; we krijgen flarden orkestrepetities te zien en de muziek van het orkest versmelt stemmig met vergezichten op de steden. Maar liever gaat Honigmann met de musici de straat op, of filmt in hun hotelkamer hoe ze gesprekken voeren met het thuisfront.

Ook zijn er steeds weer schijnbaar toevallige passanten met een grote passie voor muziek. Een taxichauffeur in Buenos Aires, schoolmeisjes in Soweto en, het indrukwekkendst: een oude inwoner van Sint-Petersburg die in een Duits concentratiekamp zat én door Stalin naar Siberië werd verbannen, maar nog steeds veel troost put uit het werk van Gustav Mahler.

Vanzelfsprekend zit hij in de zaal, als het Concertgebouworkest in Sint-Petersburg Mahlers Tweede uitvoert. Wat voelt hij nu, denk je dan. Welke herinneringen roept de muziek bij hem op? Geen noot die zich van het leven loszingt, in Om de wereld in 50 concerten.

Heddy Honigmann, Om de wereld in 50 concerten, (Nederland, 2014, 94 min.), 21, 26, 28, 29 en 30/11

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden