Hecht presidentieel duo heeft veel puin te ruimen in Indonesië

INDONESIE heeft voorgoed afscheid genomen van het autoritaire tijdperk van Soeharto. Met het aftreden van president Habibie is diens laatste getrouwe uit de regering verdwenen....

Het is aan de nieuwe president, de gematigde moslimleider Abdurrahman Wahid, en zijn vice-president, Megawati Soekarnoputri, om de wonden te helen en een begin te maken met de wederopbouw. Dat is geen sinecure. Maar met dit nieuwe duo beschikt Indonesië voor het eerst sinds meer dan dertig jaar over een leiderschap dat democratisch is gekozen en kan bogen op een brede steun onder de bevolking.

De 59-jarige Wahid (beter bekend als Gus Dur) heeft zich de afgelopen vijftien jaar veel aanzien verworven als leider van de grootste orthodoxe moslimorganisatie ter wereld, de Nahdlatul Ulama.

De zeven jaar jongere Megawati won in juni de parlementsverkiezingen met haar partij, de PDI-P, en is razend populair onder de arme massa's.

Gus Dur en Megawati zijn al sinds hun jeugd met elkaar bevriend. Ook in politiek opzicht kunnen ze het goed met elkaar vinden. Beiden staan voor behoud van de eenheidsstaat, versterking van de democratie, scheiding van staat en religie, een onafhankelijke rechterlijke macht, corruptiebestrijding, een vrije-markteconomie met oog voor de zwakken, en eerbiediging van de mensenrechten.

Het lijkt een voordeel dat Gus Dur president is geworden, in plaats van de favoriete kandidaat Megawati. Tijdens het Soeharto-bewind wist de gematigde moslimleider op meesterlijke wijze zijn onafhankelijkheid te bewaren. Hij was kritisch maar predikte nooit revolutie, en dat maakte hem ongrijpbaar. Hoewel zijn daden soms op onbegrip stuiten - zoals zijn steun aan Soeharto's dochter Tutut tijdens de verkiezingen van 1997 - maakt hij zelden vijanden. Megawati is duidelijker, maar haar rechtlijnigheid wekt ook weerstanden op.

In tegenstelling tot zijn vice-president is de nieuwe president uitermate erudiet - een makkelijke prater met een groot gevoel voor humor. Die kwaliteiten zullen hem goed van pas komen als hij bruggen wil slaan tussen hervormingsgezinden, conservatieven en militairen.

Beide leden van het presidentiële duo willen voorkomen dat Indonesië uiteenvalt. Maar Gus Dur heeft modernere ideeën over regionale autonomie dan Megawati en staat open voor een gesprek over een federale staat. Voor spanningshaarden als Atjeh en Irian Jaya is dat van groot belang.

Onder moslims die vinden dat de islam meer invloed zou moeten hebben in de Indonesische politiek is Gus Dur niet erg geliefd. Maar juist uit deze hoek aanvaardde hij een verzoek om zich beschikbaar te stellen voor het presidentschap. Dat wekt vertrouwen.

Als het om politieke daadkracht gaat moeten Gus Dur en Megawati nog tonen wat ze waard zijn. Veel zal afhangen van de ministers die ze om zich heen verzamelen. Bij de samenstelling van het bekwame, niet-corrupte kabinet dat nodig is om hervormingen door te voeren moeten ze rekening houden met de vele politieke stromingen, en met de militairen. Ze moeten zoveel mogelijk mensen te vriend houden, willen ze Indonesië op de goede koers krijgen.

Gus Durs zwakke gezondheid is een punt van zorg. Na twee beroertes mag hij zich niet te veel inspannen. En dat terwijl hij juist dag en nacht moet opletten dat zijn hervormingsbeleid niet ten prooi valt aan sabotagedaden door de corrupte gevestigde orde. Omdat hij bijna blind is, is hij voor zijn informatie aangewezen op wat anderen hem vertellen. Die kunnen hem gefilterde en onjuiste voorlichting geven.

Om deze problemen te ondervangen kan hij steun zoeken bij Megawati. Hoewel wordt getwijfeld aan haar politieke capaciteiten, staat haar eerlijkheid buiten kijf. Als hij een deel van zijn taken aan haar overdraagt kan hij zijn krachten sparen. Megawati kan dan ervaring opdoen voor de toekomst. Want als dit duo er echt in slaagt Indonesië een nieuwe start te bezorgen, is de kans groot dat zij het roer ooit zal overnemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden