Hebzucht, eigenbelang en de crisis: obstakels voor een Europees begrotingsakkoord

De Europese regeringsleiders onderhandelen vandaag en morgen over de EU-begroting tot 2020. Insiders schatten de kans op een akkoord op 30 procent. Wat zijn de grooste obstakels?

De Britse premier David Cameron bij aankomst in Brussel. Beeld ap

Eigenbelang en hebzucht
Minister Timmermans van Buitenlandse Zaken zei het gisteren onomwonden in de Tweede Kamer. Bij de onderhandelingen over het EU-budget 'denken de lidstaten even alleen aan hun eigenbelang en is het van koppen tegen elkaar'. 'Dat geldt ook voor Nederland', voegde hij eraan toe. Als vanouds is het doel van landen bij de onderhandelingen over het Europese budget: hoe kan ik maximaal profijt halen van de Europese subsidies tegen een minimale betaling.

94 procent van de EU-begroting vloeit indirect via subsidies terug naar de lidstaten. Wie voor veel subsidies in aanmerking komt, is dus spekkoper. Neem het gemeenschappelijk landbouwbeleid, waar bijna 400 miljard euro heen vloeit (Bijna 40 procent van de totale begroting). Nederland profiteert hier relatief weinig van en zet bij de onderhandelingen in op meer subsidies voor kennis en innovatie in de landbouwsector. Daar kan onze innovatieve landbouwsector veel meer van profiteren.

De crisis
Lidstaten die thuis draconisch bezuinigen, piekeren niet over een hoger EU-budget. Veel Europese regeringsleiders die thuis vergaande bezuinigingen doorvoeren, kunnen en willen niet uitleggen waarom de begroting in Europa zou moeten groeien. Ondanks de economische zware tijden heeft de Europese Commissie een forse verhoging voorgesteld van meer dan 5 procent naar 1091 miljard euro. De nettobetalers van de EU (waaronder Nederland, Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Oostenrijk, Finland, Zweden, maar ook Italië) zien dit niet zitten. De Britse premier Cameron, die in eigen land tientallen miljarden bezuinigt, heeft al meermalen gedreigd met een veto als de EU-begroting niet genoeg inkrimpt.

Ook de Nederlandse regering zet in op een verlaging van het budget van rond de 100 miljard. Andere landen stellen dat de Europese geldstroom de enige manier is om nog te investeren in de economie. Dat is voor het Europees parlement hét argument om het budget fors te verhogen, met maar liefst 40 procent naar 1500 miljard. 'Een tikkeltje provocatief', erkent parlementsvoorzitter Martin Schulz.

(VLNR) Minister Jeroen Dijsselbloem van Financien, premier Mark Rutte en minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken tijdens het debat in de Tweede Kamer over de komende Europese top. Beeld anp

Kortingen
Tijdens het voorbereidingsdebat in de Kamer ging het gisteren vooral over de korting die Nederland geniet op de EU-contributie. In een ver verleden hebben Nederland, Duitsland, Groot-Brittannië en Zweden een korting verworven om een al te scheve lastenverdeling te voorkomen. Denk aan de met haar tasje zwaaiende Margaret Thatcher in 1984. 'I want my money back', verkondigde ze.

Anno 2012 zijn de beruchte rebates verworden tot een nauwelijks te begrijpen, laat staan uit te leggen systeem van het rondpompen van geld. Er bestaat een Britse korting, een korting op de Britse korting, een korting op de btw-afdracht aan de EU en een korting op de af te dragen douaneheffingen: ook in Brussel worden ze er wanhopig van.

Voor Nederland, een van de grootste nettobetalers van de EU, is dit een belangrijk punt. Premier Rutte werd tijdens het debat van gisteren door de Kamer onder druk gezet om te vechten voor het behoud van de korting. De PVV wil dat het kabinet zelfs inzet op een hogere korting, van 2 miljard.

Europese belasting
De Europese Commissie heeft voorgesteld om een EU-belasting in te voeren, om zo het EU-budget mee te financieren. Met een substantiële eigen inkomstenbron hoopt de Commissie de verlammende discussie tussen de lidstaten over hun EU-afdrachten voor eens en voor altijd de kop in te drukken. De Commissie koos voor de financiële transactietaks (ftt), een heffing op het kapitaalverkeer van banken, pensioenfondsen, verzekeraars en andere grote financiële instellingen. Geraamde opbrengst: 57 miljard euro per jaar, bijna de helft van de jaarlijkse EU-uitgaven. Spijtig genoeg voor de Commissie is de transactietaks gegijzeld door een elftal landen. Die willen haar wel invoeren, maar louter voor de eigen schatkist.

Tijd
Als de leiders geen overeenstemming bereiken, overleggen ze in het voorjaar verder. Lastig is wel dat de loopgraven dan nog dieper zijn. Blijkt een meerjarenbegroting uiteindelijk echt een brug te ver, dan valt de EU terug op een jaarbudget, gebaseerd op de uitgaven in 2013. Dat is duurder, en frustreert meerjarige uitgaven voor infrastructuur, scholing en ontwikkelingshulp. EU-president Van Rompuy wil deze week een akkoord en kan de leiders tot zaterdag en desnoods tot zondag in Brussel vast proberen te houden. 'Ik heb alle maatregelen genomen om, indien nodig, onze vergadering voort te zetten', schrijft hij in zijn uitnodigingsbrief aan de leiders. Rutte kan maar beter wat extra schone overhemden meenemen.

Met medewerking van de EU-correspondent van de Volkskrant Marc Peeperkorn

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.