Hebben economen eigenlijk nog enig nut?

Economen zijn even ongeschikt om prognoses te doen als Johan Derksen. Helaas schrikken ze er niet voor terug.

PETER DE WAARD

'Het enige nut van economische voorspellingen is dat ze astrologie respectabel maken', zei John Kenneth Galbraith, de vermaarde econoom.

Behalve zakenbankiers, hedgefondsbeheerders, toezichthouders en kredietanalisten liggen ook economen sinds het begin van de crisis in 2007 onder vuur. Ze hebben sinds die tijd - een jaar na Galbraiths dood - zo vaak de plank misgeslagen dat het al geringe vertrouwen in deze beroepsgroep nog verder is ondermijnd. 'Doen economen er überhaupt nog toe?', vroeg de econoom John Kay - hoogleraar aan de London School of Economics - zich vorige week af in een lijvig artikel in de Financial Times. De kritiek op macro-economen is niet dat zij de kredietcrisis van 2007 en de gevolgen van de val van de bank Lehman niet voorzagen, maar dat ze ook geen modellen hebben die laten zien hoe het zover heeft kunnen komen.

Als de huidige crisis weer oplaait - en er is geen economische opleiding voor nodig om dat te voorspellen - zullen de komende weken weer vele Nederlandse economen figureren in de journaals en talkshows op de televisie. Het enige waarin de presentatoren geïnteresseerd zijn is een antwoord op de vraag naar de afloop.

De economen moeten dus in de glazen bol kijken. Dat kunnen ze niet. Het kenmerk van economische systemen is dat ze dynamisch en non-lineair zijn. Behalve dat de uitkomsten door de kleinste verandering van parameters totaal anders kunnen uitvallen zijn ze ook afhankelijk van massapsychologie of massahysterie. Of: wat mensen geloven dat zal gaan gebeuren, beïnvloedt wat gebeurt.

Dat schrikt de meeste economen niet af. Ze laten zich overhalen toch in de toekomst te kijken. Economen die op televisie alleen analyses maken, wikken en wegen, laat staan modellen tevoorschijn toveren, worden de volgende keer niet meer in de uitzending gevraagd. En wie niet vaak genoeg in de media is, doet er als econoom niet toe.

In wezen hebben hun voorspellingen echter alleen maar entertainmentwaarde. Ze gaan er even vaak mee de mist in als Johan Derksen bij het invullen van de voetbaltoto, zij het dat die laatste zich tegenover Wilfred Genee in de week daarop nog wel voor zijn miskleunen moet rechtvaardigen.

Zelfs op de vraag of overheden nu beter kunnen bezuinigen, of de economie juist moeten stimuleren door er geld in te pompen leveren economische modellen geen eenduidig antwoord. Dat moet de politiek zelf zien uit te vogelen. Want wat het best werkt - bezuinigen of stimuleren - is ook afhankelijk van psychologische, antropologische, sociologische en nog vele andere aspecten. Het economische model is daarbij slechts een hulpmiddel.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden