Nieuws Extreem weer

Hebben dieren ook een Nationaal Hitteplan nodig?

Stichting Wakker Dier pleit voor een Nationaal Hitteplan voor landbouwhuisdieren. Goed idee?

Schapen in Appeltern schuilen tijdens zomerhitte in 2016 onder een parasol die de boer voor ze heeft neergezet. Beeld Marcel van den Bergh

Hijgende kippen, uitgeputte koeien en gestresste varkens: hitte manifesteert zich op tal van manieren bij oververhit vee. De verwachte toename van het aantal extreem hete dagen is dan ook reden voor Wakker Dier om te pleiten voor een heus Nationaal Hitteplan voor landbouwhuisdieren.

Dit is nodig volgens de dierenactivisten, omdat het in veel gevallen slecht is gesteld met de ventilatie in stallen, schaduw op de weiden of andere vormen van verkoeling voor vee. Op dit moment is er alleen een hitteplan bij veetransport – deze week van kracht – maar niet op het erf van de boer. Dit baart Wakker Dier zorgen, omdat de inspecteurs van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit ook nauwelijks met een thermometer op controle gaan bij boeren.

Is de veehouderij inderdaad niet goed voorbereid op klimaatverandering? Harde cijfers ontbreken. Bijvoorbeeld over hoeveel extra dieren ziek worden of sterven tijdens de warmste dagen van het jaar. ‘Dat neemt niet weg dat we zeker weten dat het sterftecijfer hoger is bij extreem warm weer’, zegt Madelaine Looije van Eyes on Animals, dat samen met de sector het dierenwelzijn van landbouwhuisdieren probeert te verbeteren. ‘Zeugen kunnen bijvoorbeeld hun warmte niet goed reguleren tijdens de toch al stressvolle bevalling en lopen bij hitte een verhoogd risico op een hartstilstand.’

Dit gaat vaker gebeuren, vrezen ze bij Wakker Dier. Ze verwijzen naar de opwaartse trend in het aantal ‘hittestressdagen’ voor vee. In hun analyse hebben ze luchtvochtigheidsindex gecombineerd met temperatuurcijfers van het KNMI over de periode 1950-2018. Het aantal risicodagen voor rundvee door warmte steeg daarin van ruim 30 dagen halverwege de vorige eeuw naar ruim 60 nu. Voor varkens en vleeskuikens steeg volgens deze cijfers het aantal dagen van 14 naar 42.

Verplichte maatregelen

Wakker Dier wil met de oproep tot een hitteplan niet zeggen dat boeren niets doen, maar er moet volgens hen meer gebeuren, eventueel door verplichte maatregelen. ‘Wat precies, dat is aan de specialisten en beleidsmakers in overleg met boeren’, zegt een woordvoerder. 

Eyes on Animals gaat een stap verder en wil sowieso dat er maatregelen worden opgelegd. Zoals verplichte staldakisolatie om de warmte buiten te houden, waterverneveling, ventilatie en een vorm van airconditioning. ‘Wij mensen weten precies wat nodig is voor verkoeling, bij dieren werkt het niet anders’, zegt Looije.

Dierenarts Ruurd Jorritsma, verbonden aan Universiteit Utrecht, meent dat de veehouder, die bij wet verantwoordelijk is, dit uit zichzelf al doet. Als voorbeeld neemt hij de melkveehouder. ‘Die heeft er belang bij dat zijn dieren er niet te heet bij staan, want dan gaat de melkproductie achteruit.’ Veehouders zijn zich volgens Jorritsma hiervan niet alleen bij extreem hete dagen bewust, maar al vanaf 20 graden Celsius als runderen het zwaar krijgen.

Een woordvoerder van landbouworganisatie LTO voegt eraan toe dat boeren ook gewoon een intrinsieke motivatie hebben om goed voor hun dieren te zorgen. Aanvullende regelgeving zal hier volgens hem dan ook niets toevoegen. Wat niet wegneemt dat LTO de leden bij hete dagen via onder meer nieuwsbrieven aanmoedigt extra maatregelen te nemen, zoals een andere voersamenstelling voor kippen, weidegang voor koeien in de koele nacht en overdag natte staldaken voor onder meer varkens. En – het zijn net mensen – door ze genoeg water te laten drinken.

MEER OVER HITTE

Nachtelijk slachten bij hitte is diervriendelijker, maar waarom gebeurt het niet?
Vleesverwerkers én dierenactivisten vinden het een goed idee: start bij hitte rond middernacht met de slacht. Dan hoeven de dieren niet meer op het heetst van de dag te worden vervoerd en is de kans kleiner dat de slachterij door hitte niet kan leveren. Er is alleen een probleem: de inspecteurs liggen om 00.00 uur nog op een oor.

Hitteplan redde duizenden levens, ouderen soms zelfs veiliger tijdens hete periodes
Genoeg drinken, ’s ochtends het huis ventileren, hoofdbedekking dragen in volle zon: het werkt echt. De talloze hittemaatregelen, -plannen en -protocollen hebben in ons land honderden, zo niet duizenden levens uitgespaard. Er zijn zelfs aanwijzingen dat ouderen tegenwoordig soms veiliger zijn tijdens hittegolven, dan wanneer er géén hittegolf is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden