'Heb je even voor mij? Maak wat tijd voor me vrij'

Nederlandse sterren stralen op de radio. Toch werden met een oer-Hollandse kruideniersmentaliteit de pijlen op de publieke omroep gericht.

En nu even met z'n allen: 'Heb je even voor mij? Maak wat tijd voor me vrij.' Nee dus. De radiozenders van de publieke omroep (althans: Radio 1, 2 en 3FM) maken te weinig tijd vrij voor Nederlandstalige nummers, jammerde deze week de Buma in De Telegraaf.

'Hartenkreet voor Hollandse hits'. 'Slechts' 4,6 procent van de honderd meest gedraaide muzieknummers op die zenders is Nederlandstalig, zo had de muziekrechtenorganisatie laten onderzoeken.

4 op de 100. Schande. Al is het wel interessant hoe dat ene nummer moet klinken dat voor 0,6 procent Nederlandstalig is - het zal toch niet Bløfs Holiday in Spain zijn?

De waarheid (hier neuriën we Marco Borsato) is dat het wel meevalt. De discussie die volgde, wemelt van de gelegenheidsargumentatie, waarbij het de ene keer ging om de publieke omroep, de andere keer om 'Hollandse hits'.

De spraakverwarring begint al bij de genre-aanduiding. Er is Nederlandse muziek, maar dat is net zo goed Di-Rect en Anouk als Lil' Kleine. Er is Nederlandstalige popmuziek, zoals Bløf, de Dijk of Kenny B.

Er is wat ooit werd aangeduid als 'het luisterlied', bezonken liederen van meestal cabaretiers die de (melancholieke) voering van hun clownspak wilden belichten. Er zijn een heleboel (mooie) nummers die om zulke grenspaaltjes heen slalommen en zich niet laten indelen. En er zijn de 'Hollandse hits', het genre van Frans Duits, Arie Ribbens, de Toppers en alles uit Volendam.

Om die laatste categorie leek het de Buma en De Telegraaf het meest te gaan. Hoe kan er trouwens überhaupt nog sprake zijn van 'Hollandse hits', wanneer die op de radio nooit gedraaid zouden worden? Het is dan ook niet waar. In het onderzoekje ontbrak bijvoorbeeld Radio 5, tegenwoordig het station voor 'nostalgia'. Onwetenschappelijk steekproefje van afgelopen donderdagmorgen: in twee uur tijd galmden Dimitri van Toren, het Cocktail Trio, De Dijk, Frank Boeijen en Guus Meeuwis uit de speakers. Binnenkort is Liesbeth List er weekartiest.

'Hollandse hits' worden voorts volop verstrekt op de (commerciële) radiozender 100% NL, waar weliswaar het percentage is teruggebracht tot 70 à 80 procent, maar waar Jan Smit en Guus Meeuwis nog steeds de hoogste noten zingen. Ook andere commerciële zenders schuwen de polderpop niet. De Nederlandse sterren stralen overal al. Daar hoeft een publieke omroep dus niet per se een leemte te vullen.

Veelzeggend was de motivatie van zanger Jeroen van den Boom om maandag in RTL LateNight de klacht bij te vallen: 'Het is toch je winkeltje, en je wilt dat Nederlandstalige muziek in de etalage komt te staan.'

Met die oer-Hollandse kruideniersmentaliteit richtten de pijlen zich op de publieke omroep, die impliciet weer eens te elitair werd bevonden. In dat schietspel tekende zich een interessante waterscheiding af tussen publieke radio en publieke tv.

Televisie wordt verweten te veel amusement van Frans Bauer en Jan Smit te tonen, waarop de omroep zich verdedigt met de kreet dat een 'brede' publieke omroep 'voor iedereen' moet zijn. Nu krijgt publieke radio het verwijt te weinig Frans Bauer te draaien, en zijn het ineens de critici die roepen dat de publieke omroep 'voor iedereen' moet zijn.

En daar is de parallel met de discussie over tv-amusement bij de publieke omroep: die verzandt direct in semantiek en definitiekwesties waar je nooit uitkomt, terwijl iedereen weet wat er wordt bedoeld.

Uiteindelijk draait de discussie natuurlijk om smaak, en daar is niets op tegen. Zoals Jurre Bosman, zenderbaas van Radio 2, zei in RTL LateNight: 'Niemand heeft bij voorbaat een ticket om op de radio te komen. Maak eerst een goed liedje, dan gaan wij luisteren.' Dat gold net zo goed voor U2's Bono als voor Dennie Christian.

Nooit doe je het goed. Woensdag in EenVandaag: Johan Derksen, on tour met ouwe bandjes als The Clarks en The Motions. Hij mopperde weer als vanouds, nu op de publieke omroep: 'Ik financier jullie met mijn belastinggeld, maar jullie moeten je doodschamen. Want de liefhebbers van blues, soul, jazz, reggae, die komen niet aan hun trekken.'

En nu dus ook weer te weinig Nederlands - pardon: Hollands.

Over smaak valt eindeloos te twisten. Cijfers hebben alleen geen enkele zin. Loeki Knol zong het al in de jaren zeventig: 'Wat heb ik nou aan algebra, nu ik voor de keuze sta?' Ook allang niet meer gedraaid trouwens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden