Heaven's Gate

Een gigaflop was Heaven's Gate, maar ruim 30 jaar later blijkt het een pracht- film. Met mooie anekdotes op de dvd

Overrompelend mooi zijn ze, de openingsscènes van Heaven's Gate. Dat is goed te zien nu de western van regisseur Michael Cimino uit 1980 is gerestaureerd en op Blu-ray is verschenen. Het licht, de kleuren, de zonnestralen, de weidse panorama's: adembenemend. De lange rijers langs de massascènes: overweldigend.

Heaven's Gate is en was niet zomaar een western. Het is een van de megalomaanste projecten uit de filmgeschiedenis. Het moest het beste en eerlijkste portret worden van het leed en geweld waarmee de ontwikkeling van Amerika gepaard ging. Geen film over cowboys en indianen, maar over landeigenaren en Oost-Europese immigranten. De film die Gone With the Wind, Dr. Zhivago en Lawrence of Arabia naar de kroon moest steken.

Regisseur-scenarist Cimino gebruikte als basis de geschiedenis van de Johnson County War, die rond 1890 uitbrak in Wyoming toen landeigenaren een legertje uit Texas over lieten komen om immigranten, die naar hun zeggen hun vee stalen, te laten liquideren. Daaraan voegde hij een driehoeksverhouding toe tussen een bordeeluitbaatster (Isabelle Huppert), een sheriff met het hart op de goede plaats (Kris Kristofferson) en een huurmoordenaar die naar het 'goede' kamp overloopt (Christopher Walken).

De film, waarvan de opnamen met schandalen waren omgeven, werd in Amerika na de première met de grond gelijk gemaakt en flopte. 25 jaar lang stond Heaven's Gate te boek als een mislukte film én de grootste flop uit de filmgeschiedenis. Daarna begon men hem meer en meer te waarderen en vorig jaar ging op het filmfestival van Venetië glorieus de gerestaureerde director's cut (ruim een uur langer dan de gangbare versie van 144 min.) in première. Cimino kreeg een lange staande ovatie.

Dat zal de maker goed hebben gedaan, want er was destijds weinig van hem over. Die geschiedenis wordt in een uur lange documentaire (uit 2004) uit de doeken gedaan. De acteurs verhalen met gemengde gevoelens over 'Camp Cimino', zoals zij de opnameperiode noemen. Wekenlang moesten ze van alles trainen (rolschaatsen!), nog voordat er één scène werd gefilmd, klaagt acteur Brad Dourif. En zo rijgen de verhalen over ellende, terreur en afzien zich aaneen in de documentaire; toen eentiende van het budget op was, had Cimino anderhalve minuut film geschoten. Uiteindelijk zou de film meer dan vijf keer zoveel gaan kosten als begroot: ruim 50 miljoen dollar, wat filmstudio United Artists op de rand van het faillissement bracht. Heaven's Gate maakte een eind aan een periode waarin de regisseur veel voor het zeggen had. Na het succes van The Deer Hunter had Cimino het voor elkaar gekregen dat hij artistiek en zakelijk alles zelf mocht beslissen. Die positie was nadien nooit meer voor een regisseur weggelegd.

Maar naast alle ellende komt één ding in de fascinerende documentaire óók naar voren: Heaven's Gate was niet de megalomane flop van een enkeling. Het was een film waarin alle belangrijkste betrokkenen altijd zijn blijven geloven. Een van de ontslagen directeuren: 'Uiteindelijk was er gedurende al die tijd geen moment dat we de film níét wilden.'

Heaven's Gate

Blu-ray, 2 discs, gerestaureerde director's cut (216 min.), doc. van 55', interviews met oppercameraman Vilmos Zsigmond en acteur Jeff Bridges; distributie Second Sight Films (import GB).

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden