HÉ, NIET ZOENEN OP HET ZEBRAPAD

JAREN geleden zat ik in de trein tegenover een man die onmiskenbaar tot vrouw was omgebouwd. Nu vond ik ook destijds al dat zoiets moest kunnen....

Het klinkt een beetje dominee Gremdaat-achtig, maar ik moest aan die ervaring denken toen ik, terug van vakantie, een knipselmapje over Gerry van der List en de gay games doorlas.

Ik weet het: homo's zijn geen mannen die vrouw willen zijn, maar mannen met een voorkeur voor hetzelfde geslacht. Maar net als transseksuelen hebben ook zij met meer of minder subtiele vormen van afwijzing te maken.

In de weldenkende kringen waarin ik verkeer - de Volkskrant-redactie en het Binnenhof - valt dat nogal mee. Zeker voor homo's die het advies van Herman Bianchi indachtig een 'ingetogen leven' leiden. Maar zelfs in mijn milieu worden nog vaak grappen gemaakt die voor de betrokkenen pijnlijk kunnen zijn.

Homo's die echt in de gaten lopen omdat ze - al dan niet van nature - met nichterig gedrag zijn behept, zullen daar nog vaker last van hebben. Bepaalde groepen jongens kunnen de straat beter mijden en een carrière als profvoetballer of politieagent is voor hen niet weggelegd.

Ik heb verschillende kennissen die niet als homoseksueel herkenbaar zijn, maar die toch bij herhaling in nachtelijk Amsterdam in elkaar zijn getremd. Mij is dat nog nooit overkomen, dus ik vermoed - volstrekt onwetenschappelijk - dat een deel van het gespuis dat 's nachts over de straten zwermt, over een zintuig beschikt waarmee het 'de ander' moeiteloos herkent - om er vervolgens op los te slaan.

Ik geloof dus niet dat de emancipatie al zover is voltooid dat homo's als ieder ander door het leven kunnen gaan. En zelfs voor een homo-paradijs als Amsterdam, the gay way to Europe volgens burgemeester Patijn, leek de komst van de gay games me daarom nuttig. Ook al had zo'n festiviteit overal elders in de wereld natuurlijk nog meer zin gehad.

Buitengewoon tevreden was ik ook met de reactie van de modale Volkskrantlezer op de homofobe column van Gerry van der List. Dat is een opvatting waarmee je je in het zelfingenomen wereldje van de vaderlandse stukjesschrijvers niet populair maakt. Daar tel je pas mee als je regelmatig je gal spuit over de Volkskrant en zijn lezerschare, want die zijn 'politiek correct' nietwaar?

Welnu, ik beken mij graag tot die verwerpelijke mentaliteit. Niet omdat ik een voorstander van censuur of verbieden ben. Integendeel. Ik vind het zelfs een schande dat een Kamerlid als Van Dijke (RPF) diens evangelisch geinspireerde homohaat voor de rechter is gedaagd. En voor de actie van het Meldpunt Discrimatie tegen Van der List en de Volkskrant heb ik geen goed woord over. Die club moet oppassen dat ze zelf geen advocaat aan de voordeur krijgt.

Het is - zoals Van der List heeft gedaan - volstrekt geen discriminatie een verband te suggereren tussen een 'schaamteloze', 'hedonistische' cultuur (van homoseksuelen in zijn geval) en kinderporno. Dorien Pessers ('immorele seksualiteit') en Kees Schuyt ('de pornobobo's') legden in recente columns - zij het wat subtieler - een soortgelijk verband. Misschien is het waar, misschien ook niet, maar het is in elk geval een legitiem debat.

Maar omgekeerd lijkt het me ook legitiem een verband te suggereren tussen de 'cultuurkritiek' van Van der List en de afwijzende houding, de discriminatie en soms nog het geweld waarmee homo's, zelfs in het o zo tolerante Amsterdam, nog steeds te maken hebben.

Van der List en zijn fans zeggen dat het hen alleen maar gaat om een debat over de vraag wat in de publieke ruimte als normaal fatsoenlijk gedrag moet worden beschouwd. Nu ben ik zelf opgevoed in milieu waarin 'hé niet zoenen op het zebrapad' (een liedje uit de jaren zestig) als een gedragsvoorschrift werd opgevat en niet als een kritische noot daarbij. En kan ik me dus wel in verplaatsen in mensen die hun blik afwenden als homo's in leren tuigjes door grachten paraderen. Dat hoeft ook geen permanente voorstelling te worden, maar bij een incidentele manifestatie, feestje of demonstratie, kan het geen kwaad. Ik vind het juist leuk dat zoiets in Nederland kan.

Van der List ziet dat anders. Maar wat mag er van hem eigenlijk wel? Hij vindt niet alleen dat 'de' homo's terug moeten naar hun darkrooms (een grove generalisatie, veel homo's komen er nooit), maar laat - hij schreef het zelf- ook al zijn andere 'vooroordelen' de vrije loop. Mannen die elkaar zoenen ('aflebberen') of nichterig gedrag vertonen - het most niet maggen. Travestie? Een afwijking die 'helaas steeds minder weerstand wekt'. En over 'de' (alweer) homoseksuele subcultuur schrijft hij onbekommeerd dat die in ons land op 'een opvallend tolerantie en zelfs waardering rekenen' kan.

Maar niet bij hem. Van der List beweert weliswaar zich erover te verheugen dat homo's 'niet of nauwelijks' worden achtergesteld. Maar dat is alleen een schaamlap: hij heeft niets tegen homo's behalve als hij iets van ze merkt.

Als altijd schreef Van der List zijn stukje, met een scherpe pen. Plagerig, zegt hij zelf. Ook ik moest erom lachen. Totdat ik besefte dat de weerzin die hij koestert rechtstreeks uit zijn onderbuik stamt en door minder bedeesde burgermannetjes in echt geweld wordt vertaald.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden