Hbo's staan voor de keuze: autonomie of fusie

Met de oprichting op 1 januari van de hogeschool Inholland, ontstaan na een fusie van vier grote hogescholen in de Randstad, raakte in het zuiden van het land de Fontysgroep haar positie als grootste hogeschool van Nederland kwijt....

Inholland heeft naar eigen zeggen meer dan 36 duizend studenten. Zoveel plaatsen heeft Fontys niet. Maar bestuursvoorzitter N. Verbraak van Fontys laat er geen traan om. Hij kijkt weliswaar even bedenkelijk bij de cijfers van zijn concurrent en pakt een lijstje van de HBO-Raad waaruit blijkt dat zijn groep nog steeds groter is, maar zegt dan: 'Het is wel comfortabel even niet de grootste te zijn. Je niet te hoeven afzetten tegen kleinschaligheid. Ik heb niets tegen kleinschaligheid, ik verzet mij er alleen tegen dat groot per se slecht of onbestuurbaar zou zijn.'

Waarom moeten grote hogescholen zich altijd verdedigen, vraagt Verbraak zich af. 'Bij universiteiten hoor je nooit iemand over de grootte, terwijl de grootste Nederlandse universiteiten in Utrecht en Amsterdam toch ook snel in de richting van dertigduizend studenten gaan. Je moet het niet afmeten aan de kleine Nederlandse schaal. Je moet ons vergelijken met andere EU-landen of de Angelsaksische schaal. Dan valt de omvang reuze mee.

'Voor universiteiten gelden kennelijk andere maatstaven. Daar heb je de weidsheid van het academisch klimaat nodig om tot grootse daden te komen, en is een monocultuur niet voldoende. Maar zo groot zijn de verschillen niet meer. Wij leiden mensen op die niet met oogkleppen functioneren. Je moet de wereld om je heen kunnen zien, daarvoor heb je andere disciplines nodig. Grootschaligheid biedt die mogelijkheden.'

Daarbij heeft Fontys zich wel tot taak gesteld de student een plaats te bieden waar hij zich thuis voelt, in een menselijke maat. 'We hebben van het verleden geleerd. Aanvankelijk wilden we de universiteiten nadoen, hadden we allemaal faculteiten en waren de fusiepartners vooral bezig de eigenheid te benadrukken. Daarvan zijn we teruggekomen. We hebben de organisatie platter gemaakt, maar het kost een jaar of tien na zo'n grote fusie vóór de eigenheid verdwijnt. We zijn op de goede weg nu we de faculteiten hebben afgeschaft en zijn teruggegaan naar hogescholen.'

Eén verschil met de universiteiten kan Verbraak niet wegnemen. In het hbo kiest de student veelal een regionaal gebonden opleiding. Die verankering van het hbo is ook de kracht, want de klanten, bedrijven en studenten zitten in dezelfde regio. Docenten en bestuurders moeten dáár hun contacten hebben. Dat is niet altijd gemakkelijk.

'Bij een kleine opleiding is alles in dienst van het primair proces, het onderwijs. De directeur kent iedereen en de administratie ook. Als je groter wordt, komt dat steeds meer op afstand, krijg je een divisiestructuur. Managers gaan hun eigen gang. Als je zes faculteiten hebt, krijg je zes automatiseringssystemen en zes huisvestingsbureaus. Dus hebben wij gezegd: weg met die divisies.

'Een aantal zaken kun je centraal regelen, de rest laat je over aan het instituut. Wij geven ze een zak geld op basis van de begroting en kijken aan het einde van het jaar of de plannen zijn verwezenlijkt. Ze zijn ook zelf verantwoordelijk voor de onderwijskwaliteit en de innovatieve activiteiten. Omgekeerd verlangen wij wel dat ze ook samenwerken. Je kunt zes instituten niet allemaal eenzelfde nieuwe studie laten beginnen, dan ben je zes keer noodlijdend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden