Hbo-docenten zijn helemaal niet zo goed

De arbeidsmarkt schreeuwt om slimme mensen met een praktische instelling, maar hogescholen leveren die helaas niet af, zegt Arnold Heertje....

Arnold Heertje

In zijn bijdrage over het hoger beroepsonderwijs (Forum, 26 april) schetst Doekle Terpstra een beeld dat ver af staat van de werkelijkheid. Het idee dat hoogopgeleiden vooral moeten komen van het hbo, berust op drijfzand. Zijn mening dat afgestudeerden van de scholen voor hoger beroepsonderwijs een vernieuwende en onderzoekende instelling hebben en geheel zelfstandig nieuwe kennis verwerven, illustreert dat hij ver verwijderd blijft van de werkvloer van dit onderwijs. De eigenschappen die hij afgestudeerden van het hbo toedicht, zijn slechts voorbehouden aan de toplaag van universitair geschoolden. Hbo-studenten die potentieel over deze aanleg beschikken, doen er verstandig aan zich tot de universiteiten te wenden. Zij treffen daar gekwalificeerde docenten en beoefenaren van wetenschap aan die een constructieve, begeleidende rol spelen. Hbo-docenten beschikken niet over de nodige creatieve en innovatieve kwaliteiten, die juist de vrucht zijn van hoogwaardige wetenschappelijke activiteit. Zij leveren niet de kwaliteit die Terpstra voorspiegelt.

Het hoger beroepsonderwijs ontleent betekenis aan het toepassen van verworven kennis en inzichten op praktische vraagstukken die voor hun oplossing niet of nauwelijks een beroep doen op abstraherend vermogen. Niet voor niets wordt de instroom van hogescholen gevormd door leerlingen met een mbo- of havo-diploma. Het is al een hele opgave deze leerlingen een fase verder te brengen.

Wanneer Terpstra zich op de hoogte stelt van de werkvloer van het hbo-onderwijs, neemt hij waar dat nog steeds sprake is van spookvakken, spookcijfers en spookstudenten. Door perverse prikkels worden door toedoen van de managers publieke gelden op grote schaal verspild. Studenten protesteren af en toe tegen het gebrek aan onderwijs en de bescheiden kwaliteit van de lessen die wel worden gegeven (Binnenland, 8 mei).

De tweedegraads lerarenopleidingen voor vakken als Frans, wiskunde, natuurkunde en scheikunde staan overwegend in het teken van communicatieve en sociale vaardigheden en niet van vakinhoudelijke kennis. Geen wonder dat leraren worden afgeleverd die geen lessen in Frans en exacte vakken kunnen geven. In het kader van het nieuwe leren worden zij als coach aangesteld. Dat bedrijven hun heil zoeken in het buitenland voor het vervullen van vacatures voor hoger opgeleiden is het gevolg van de hogere kwaliteit van het buitenlandse aanbod.

Het is wel waar dat de arbeidsmarkt schreeuwt om slimme mensen met een praktische instelling, maar van die mensen is, anders dan Terpstra beweert, het hbo niet de broedplaats.

Terpstra doet er verstandiger aan de oproep van Plasterk te volgen een einde te maken aan de managementcultuur in het hbo, die grote schade heeft toegebracht aan de arbeidsvreugde van docenten en het plezier in de studie van studenten. Ontsla managers die frauduleus cijfers geven voor vakken die studenten niet hebben gevolgd, enkel en alleen met het oogmerk subsidiegelden te ontvangen. Herstel de bevoegdheid van docenten de lesprogramma’s en de inhoud van de vakken vast te stellen zonder inmenging van het management. Zet een punt achter de dictatuur van de grootschaligheid. Zorg bovenal voor orde in eigen huis door een einde te maken aan de toestand dat meer dan de helft van de docenten geen universitaire opleiding heeft genoten en veelal zelfs geen hbo-opleiding.

Het kan Terpstra niet kwalijk worden genomen geen benul te hebben van universitair onderwijs en fundamenteel onderzoek, ook al zou het moeten nopen tot enige bescheidenheid. Dat hij echter nog steeds niet op de hoogte is van de praktijk van het hoger beroepsonderwijs, geen enkele instelling serieus heeft bezocht, zijn oor te luisteren heeft gelegd bij docenten noch studenten, is ernstiger dan een misdaad. Het is een fout.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden