Hazes en Oranje vallen ook al onder opgerekte religie

Wat doet een wetenschapper als zijn onderzoeksonderwerp uitsterft? Een nieuw onderwerp zoeken, bij voorkeur een dat niet uitsterft...

Dat is precies wat godsdienstwetenschappers momenteel aan het doen zijn. Want de gelovige sterft uit. Over twintig jaar, zo constateerde het Sociaal Cultureel Planbureau afgelopen september, zijn de kerkgangers in ons land (katholieken én protestanten) een onbeduidende minderheid. Het overgrote deel gelooft straks niks of gelooft in ‘iets’, maar komt in ieder geval nooit in de kerk. De godsdienstwetenschapper mag dus terecht vrezen voor zijn academische leven. Maar daar hebben ze wat op gevonden.

Afgelopen zaterdag organiseerde NWO een bijeenkomst waarbij godsdienstwetenschappers het toegestroomde publiek kwamen vertellen wat ze doen. Men is duidelijk op zoek naar nieuwe soorten gelovigen.

De Amsterdamse socioloog Peter van Rooden heeft, zo las ik in NRC Handelsblad, een nieuwe definitie van geloof gefabriceerd. Hij laat zich inspireren door de New Age-beweging: ‘New Age belooft je in contact te brengen met je ware zelf. Dat Zelf naar buiten brengen, daarin schuilt de verlossing en het geheim van een goed leven. Dat ideaal van een expressief en reflexief Zelf tekent de manier waarop Nederlanders tegenwoordig over godsdienst praten.’

Jezelf zijn. Die modekreet is volgens hem ‘geloof’. Ach, wat zou het. De VVD heeft er ooit campagne mee gevoerd. Emile Ratelband is er rijk mee geworden. Van Rooden verdient ook een kansje.

Ook de Leidse godsdienstsocioloog Meerten ten Borg rekt het begrip religie eens flink op: Religie is alles wat ‘de mens helpt zich te verzoenen met zijn eindigheid.’ Dat kan volgens hem een geloof in god zijn maar bijvoorbeeld ook het opgaan in de massa. Dat laatste illustreerde hij met behulp van filmpjes van een stille tocht in Nijmegen, van lallende Oranjesupporters en van samenzang in de Arena, ter ere van de overleden André Hazes. Allemaal ‘collectieve religiositeit’, vertelde Ter Borg. Allemaal onderwerpen voor de vernieuwde godsdienstwetenschap.

Ook Ter Borg geven we nog een kansje om zijn nut te bewijzen. En zeg nou zelf: zo¿n plechtige NWO-bijeenkomst waarin Jan Publiek kennis mag nemen van de diepe wijsheid van de wetenschap, zoiets heeft toch zeker iets religieus?

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden