Hawking heeft zich vergist

Cult-fysicus Stephen Hawking is om: zwarte gaten geven wel degelijk informatie prijs...

Door Martijn van Calmthout

Toen Stephen Hawkings eerste boek A brief History of Time (1988) een megabestseller werd en de uitgever m wilde, vroeg de door een spierziekte verlamde fysicus uit Cambridge zich af waar. Waarom een nieuw boek als alles over het heelal gezegd was?

Afgelopen woensdag hield diezelfde Hawking in Dublin een lezing die uitgevers hoop biedt. Dertig jaar lang, aldus Hawking, had hij zich schromelijk vergist. En wel over zwarte gaten: ineengestorte sterren die materie zo samenpakken dat niets aan hun zwaartekracht ontsnapt.

Zulke zwarte gaten zijn, anders dan hij sinds 1976 had volgehouden, geen afvoerputjes waaruit zelfs geen licht ontsnapt om te vertellen wat binnenin gaande is. Uiteindelijk, rekende Hawking zijn gehoor voor, verdampt het gat en komt alles wat te weten is, toch naar buiten.

Daarmee kwam, als Hawkings nieuwe rekenwerk klopt, een einde aan de 'informatieparadox' rond zwarte gaten. Volgens de quantumtheorie kan informatie nooit geheel verloren gaan, omdat grootheden nooit helemaal vastomlijnd zijn. Die onbepaaldheid bracht Hawking in de jaren tachtig al tot zijn beroemdste resultaat: de voorspelling dat zwarte gaten verdampen doordat ze straling uitzenden.

Maar zijn berekeningen gaven ook aan dat die straling geen informatie bevatte over wat in het zwarte gat gaande is. Volgens Hawking betekende dit dat de zwaartekracht een nieuwe fundamentele onzekerheid in de natuur introduceert, naast die van de quantummechanica.

Sommige fysici denken daarom dat in de juiste analyse van zwarte gaten een alomvattende theorie schuilt die zwaartekracht en quantumtheorie op principe terugvoert.

Maar woensdag gaf Hawking aan dat er geen informatieparadox bestaat. Cruciaal is dat zwarte gaten in een quantum-analyse geen scherpe horizon hebben waarachter de ineenstortende ster ooit verdwijnt, zoals pure zwaartekrachttheorie aangeeft. In plaats daarvan vervaagt de ster gaandeweg, maar komt er volgens Hawking een moment dat het beeld weer oplaait. De straling verraadt wel degelijk wat er achter de klassieke horizon gaande is.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden