Hartverwarmend spel leidt tot scheiding der geesten

Kasparov - Anand 1. e2-e4 c7-c6 2. d2-d4 d7-d5 3. e4xd5 c6xd5 4. c2-c4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 Pb8-c6 6. Lc1-g5 e7-e6 7....

GERT LIGTERINK

Van onze schaakmedewerker

Gert Ligterink

AMSTERDAM

Na drie hartverwarmende ronden waarin vele koppen rolden en bijna niemand ongedeerd bleef, heeft zich al een duidelijke scheiding der geesten voltrokken in het VSB-toernooi. Vijf spelers gaan samen aan kop en kijken reikhalzend uit naar nieuwe avonturen. Vijf anderen zoeken naar hun vorm en weten dat zij het zwaar zullen krijgen. Tot de laatste groep behoren ook Jan Timman en Jeroen Piket, de verdedigers van de Nederlandse eer.

De nationale schade bleef in het afgelopen weekeinde nog enigszins binnen de perken. Piket verloor eerst van Kasparov - dat kan gebeuren - maar herstelde zich een dag later kranig door met zwart gemakkelijk remise te maken tegen Kramnik. Timman had het tweemaal zwaar te verduren. Nadat een moeizame verdediging tegen Kramnik nog net goed was afgelopen, werd hij zondag door de mangel gehaald door de Fransman Lautier.

Het publiek, de laatste tijd niet verwend door successen van Nederlandse spelers, wacht op betere tijden en concentreert zich voorlopig op het amusement dat door de buitenlandse gasten wordt geleverd. Door Veselin Topalov bijvoorbeeld, de pas 21-jarige Bulgaar, die zaterdag even met zijn hoofd in de wolken liep nadat hij de wereldkampioen en zijn uitdager had verslagen.

Topalov gaf zijn vernietigende overwinning op Kasparov een indrukwekkend vervolg door een dag later Anand in een Siciliaanse partij helemaal weg te spelen. Met de witte stukken had Anand niets in te brengen. De opening behandelde hij slordig en zijn vertwijfelde pogingen om alsnog het initiatief te grijpen, strandden op Topalovs vastberaden en nauwkeurige spel.

Zondag kwam aan de glorietocht van de Bulgaar een einde toen hij in een door Nigel Short bijzonder listig opgestelde val liep. Niets vermoedend probeerde Topalov het opnieuw met de scherpe openingsvariant die hem in de eerste ronde tegen Kasparov succes had gebracht. Toen Short zijn zetten steeds à tempo beantwoordde, zal hij onraad hebben vermoed maar er was al geen weg terug meer.

Het was een vreemd gezicht. Na vijftien zetten stond het bord in brand en was Topalov in diep gepeins verzonken terwijl Short ontspannen door de zaal kuierde. De stelling zag er op het eerste gezicht heel kansrijk voor Topalov uit, maar nadere analyse leerde dat aan alle aanvalspogingen een klein bezwaar kleefde. Topalov kwam er niet uit, hij vluchtte tenslotte in een eindspel met een kwaliteit minder dat geen overlevingskansen bood.

Na afloop kwam de aap uit de mouw. Bij zijn voorbereidingen op de WK-tweekamp tegen Kasparov in 1993 had Short de tekortkomingen van de door Topalov gekozen openingsvariant al ontdekt. Bijna tweeëneenhalf jaar had hij geduldig gewacht en nu deed de gelegenheid om zijn vondst te gelde te maken zich eindelijk voor. Een gouden gelegenheid, want hij kon er zeker van zijn dat Topalov na zijn overwinning op de wereldkampioen maar al graag te bereid zou zijn om nogmaals zijn geluk te beproeven.

Kasparov liet dit weekeinde zien dat hij nog lang niet oud en versleten is zoals door zijn conncurrenten wel eens vrolijk wordt gefluisterd. Met twee uitstekende overwinningen op Piket en Anand maakte hij zijn valse start goed en voegde hij zich bij de leidende groep. In beide partijen trok Kasparov door middel van een pionoffer de aanval naar zich toe die hij vervolgens in grote stijl tot een goed einde voerde.

Piket liet zich in een gelijke stand verblinden door de mogelijkheid van een pionwinst. Hij had er snel spijt van want de samenwerking tussen zijn stukken bleek voorgoed verbroken. Dat hij ten slotte door tijdsoverschrijding verloor, was een onbelangrijk detail.

Nog indrukwekkender was de diepzinnige overwinning die Kasparov zondag op Anand behaalde. Langzame manoeuvres op de damevleugel leken hem niets op te leveren, een zetherhaling hing in de lucht en toen kwam plotseling een pionoffer en een door niemand voorziene switch van al zijn stukken naar de andere kant van het bord. Zwarts koning was geheel weerloos tegen dat geweld.

Anand, die doorgaans goed met een nederlaag kan leven, moest even iets wegslikken. Het is lang geleden dat hij zo slecht aan een toernooi is begonnen. 'Het ergste is dat ik nog geen enkele zet van enige betekenis heb gedaan', zei Anand. 'Ik heb alleen maar achter de feiten aangelopen'.

En dan deed zich zondagavond laat, toen bijna alle toeschouwers de speelzaal al hadden verlaten, nog een klein drama voor. De jarige Yasser Seirawan had vele uren lang met een pion meer op winst gespeeld tegen Boris Gelfand zonder veel vorderingen te maken.

Pas toen zijn bedenktijd nagenoeg verstreken was, ging Seirawan tot actie over. Had hij het maar niet gedaan. Hij wikkelde foutief af naar een pionneneindspel, verzeilde in een dame-eindspel met een pion minder dat remise stond en overschreed vervolgens de tijd. Het schakersleven kan hard zijn.

AMSTERDAM: int. toernooi: tweede ronde: Piket (Ned) - Kasparov (Rus) 0-1, Anand (India) - Topalov (Bul) 0-1, Short (GB) - Gelfand (WRus) 1-0, Seirawan (VS) - Lautier (Fr) 1-0, Timman (Ned) - Kramnik (Rus) 1/2-1/2.

Derde ronde: Kramnik - Piket 1/2-1/2, Lautier - Timman 1-0, Gelfand - Seirawan 1-0, Topalov - Short 0-1, Kasparov - Anand 1-0.

Stand: Topalov, Kramnik, Kasparov, Lautier, Short 2 pnt, Gelfand 11/2, Piket, Seirawan, Timman 1, Anand 1/2.

TER APEL: Kloostertoernooi: vijfde en laatste ronde: Nijboer (Ned) - Svidler (Rus) 1/2-1/2, Oll (Est) - Andersson (Zwe) 1/2-1/2, Nikolic (Bos) - Leko (Hon) 1-0.

Eindstand: 1. Andersson 31/2 pnt, 2. Nikolic 3, 3. Nijboer, Svidler 21/2, 5. Leko 2, 6. Oll 11/2.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden