Hartverwarmend remisegevecht

Nog tweemaal vraag ik uw aandacht voor het door Kees Thijssen gewonnen Bijlmer-toernooi. Dat doe ik nìet omdat ik geen ander onderwerp zou hebben - integendeel....

Dit laatste zeg ik niet eens, althans niet uitsluitend, omdat het toernooi zo'n opmerkelijk groot aantal winstpartijen telde (meer dan 40 procent eindigde in een beslissing). Want ook de meeste remise-partijen waren de moeite van het kennis nemen meer dan waard. Ten bewijze van die bewering leg ik de lezer twee puntendelingen uit de slotronde voor. Het betreft - in deze volgorde - de partijen Valneris-Tsjizjov en Thijssen-Samb.

Voor een goed begrip van de omstandigheden waaronder deze beide duels plaatsvonden, dient men te bedenken dat bij het ingaan van de negende en laatste ronde Thijssen aan de leiding ging, met een voorsprong van (slechts) één punt op het driemanschap Samb/Meijer/Tsjizjov. Men kan zich dus voorstellen dat de negenvoudige wereldkampioen er alles aan gelegen was zijn slotpartij in winst om te zetten.

De wetenschap dat Tsjizjov daartoe niemand minder dan Guntis Valneris, één van de twee 'tussenpausen' die de damwereld in de jaren negentig gehad heeft, moest zien te verslaan, deed hem allerminst bij voorbaat de moed in de schoenen zinken. En het was hem, in deze op de kop af zeventigste ontmoeting (waarvan Tsjizjov er 11 won en 3 verloor), nog bijna gelukt ook: pas in het gecompliceerde eindspel (met drie dammen!) van een even ongewone als spannende partij wist Valneris met remise te ontsnappen.

Valneris-Tsjizjov

(Bijlmer-toernooi 2001)

1.31-26 19-23 2.36-31 14-19 3.41-36 10-14 4.46-41 5-10 5.31-27 20-24 6.36-31 15-20 7.33-28 10-15 8.41-36 4-10 9.47-41 17-21!? 10.26x17 11x33 11.39x28

Opmerkelijk genoeg hadden beide spelers deze openingsvariant enige maanden tevoren met wit op het bord gehad: Tsjizjov tegen Milsjien (in een soort voorronde van het EK voor clubteams), Valneris tegen Podolski (Nijmegen 2001). Milsjien en Podolski kozen toen voor een bescheiden opbouwzetje (11...7-11 dan wel 11...6-11). Tsjizjov daarentegen vervolgt met de scherpste voortzetting die de stand bevat:

11...23-29!!? 12.34x23 18x29

Een agressieve opstoot die - zij het met 10 op 4 en 41 nog op 47 - voor het eerst is voorgekomen in de partij Keller-Roozenburg, NK 1943.

13.27-21 16x27 14.31x22 6-11 15.36-31 11-16 16.41-36

Tot zover is het verloop identiek aan dat van een vrijwel onbekende, maar desondanks beslist interessante partij Andrejev-Dibman, Militair Ploegenkampioenschap USSR 1984. Daarin vervolgde de latere wereldkampioen met 16...1-6, waarop Andrejev (alsnog) 17.40-34 29x40 18.45x34 speelde.

Tsjizjov kopieert echter een andere, nog oudere partij waarbij diezelfde Andrejev als witspeler betrokken was:

16...12-17 17.22x11 29-34 18.40x29 24x22 19.11-6 19-24

Na deze zet moeten de spelers geheel op eigen kompas varen. Van Andrejev-Vigman, kampioenschap van Letland 1980, was nog het vervolg 19...19-23 20.43-39 14-19 21.39-33 8-12 enz. bekend.

Met de tekstzet wil Tsjizjov zich kennelijk van het stuk op 22 ontdoen (20...22-28 en 21...24-30). Maar Valneris geeft hem er - terecht, dunkt mij - geen gelegenheid toe:

20.32-27 8-12 21.27x18 12x23

Hiermee ligt het spelbeeld dat deze partij verder zal bepalen, definitief vast. De vraag of het opgedrongen witte randstuk op 6 sterk of zwak is, zal pas na een lange opbouwfase op enigszins zinnige wijze kunnen worden beantwoord. Al wil ik mijn intuïtieve voorkeur voor de (flexibeler!) witte stand zeker niet verhullen.

22.31-26 20-25 23.37-31 14-20 24.44-39 10-14 25.42-37 3-8 26.31-27 14-19 27.45-40 9-14 28.37-32 24-30 29.35x24 19x30 30.39-33 13-19 31.33-28 30-35 32.40-34

Dit ziet er op zich natuurlijk volstrekt logisch uit. Toch valt er misschien óók iets te zeggen voor een opstelling met 32.49-44 20-24 33.43-39, zeker wanneer wit er daarna in zou slagen 34.48-43!? en 35.39-34!!? (35...24-30 36.43-39) dóór te zetten...

32...20-24 33.38-33! 8-13 34.36-31!

Schakelt 34...14-20?? uit door 35.33-29 +.

34...7-12

Zie diagram 1

35.26-21?

Maar hiermee begeeft Valneris zich op een dwaalspoor. Na 35.27-22! 12-17 36.22x11 16x7 37.26-21! was wit mijns inziens stevig aan de leiding gegaan, daar zwart het positioneel noodzakelijke 37...14-20? nog steeds niet kan doorzetten vanwege een doorbraak-combinatie naar 9: 38.34-30!!, 39.33-29!, 40.32-28 en 41.43-39 +.

35...2-8(!) 36.50-45

Met het opspelen van zijn belangrijkste basisschijf erkent Valneris impliciet dat hij zich zo-even lelijk vergist heeft. Vanaf dit moment is het Tsjizjov die met sterk en doelgericht spel steeds groter voordeel naar zich toe trekt:

36...13-18! 37.43-39 23-29! 38.34x23 18x38 39.32x43 24-30 40.39-33 14-20 41.45-40 35x44 42.49x40 30-35 43.43-39 35x44 44.39x50 25-30! 45.28-22 30-34!

Zonder enige vrees voor 46.33-29? 34x23 47.22-18 20-24! 48.18x20 15x24 +.

46.31-26 20-24 47.33-28 34-39! 48.22-17 24-29 49.28-22

Zie diagram 2

Wit heeft geen andere keuze dan zwart rechts en op het middenbord de vrije hand te laten en al zijn kaarten op een wanhoopsoffensief te zetten:

49...8-13! 50.17x8 13x2 51.22-18 29-34 52.21-17 34-40 53.17-12 40-44 54.26-21 2-7! 55.12-8 44-49!

Fraai gespeeld: wit mag tòch nergens damhalen.

56.27-22 16x27 57.22x31 49-16!

Idem.

58.48-42(!)

Inderdaad kan wit alleen zo nog voor overleving vechten. Absoluut foutief was 58.31-26? wegens 58...7-12! 59.8x17 19-23! 60.18x29 16-21 61.27-21 21-16 enz. met probleemloze winst.

58...7-12 59.8x17 39-43 60.42-38(!) 43x32 61.18-12(!) 32-38?

Maar hierna raakt zwarts (eerste) dam te ver van het strijdtoneel verwijderd. Kansrijker was 61...16-7! 62.12-8 7-11! enz., al durf ik niet met zekerheid te zeggen dat Tsjizjov in dat geval daadwerkelijk zou hebben gewonnen.

62.31-27!!

Dit is veel sterker dan het trage 62.12-8? 16-2! 63.8-3 38-42 enz.

62...16x32 63.12-8 38-42 64.8-2 42-48 65.2x35 32-16 66.35-2!

Zo verzekert (ook) Valneris zich van een doortocht naar tweede dam. Na bijna zes uur spelen (beiden hadden nog vier minuten bedenktijd over) berustte Tsjizjov in een puntendeling.

Een hartverwarmend, gedenkwaardig gevecht!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.