Hart van flamenco zit in een mandje

DANS..

Arsa y Toma door Ballet Cristina Hoyos. Choreografie: Cristina Hoyos en Manolo Marín. Gezien op 21 juli in de Stadsschouwburg in Amsterdam. Herhaling tot en met 25 juli.

Wie nog een last-minute-reis wil boeken naar de Costa del Sol, kan ook tramlijn 1 nemen naar het Leidseplein in Amsterdam. Daar broeit tot en met zaterdag de hitte van de Spaanse flamenco. Zeker het eerste kwartier waan je je te midden van toeristische folklore uit zuidelijke badplaatsen.

Een snoer met lampionnen daalt neer en tegen de achterwand verschijnt een kitcherig stilleven met gitaar. Vrouwen in groene, roze en blauwe roesjes en mannen in hemden van dezelfde kleuren storten zich op de flamenco met een temperament dat routinematig overkomt.

Daarbij klitten ze dicht op elkaar en rammelen ze als dronken lieden met hun castagnetten. Hier en daar dondert een kartonnen bloembak om.

Zijdelings van dit bonte gezelschap danst de 52-jarige Cristina Hoyos in een felle bolletjesjurk. Soms houdt ze halt bij een rieten mand om triest naar de inhoud te staren. Daarin bewaart ze het hart van de flamenco, dat in deze commerciële uitverkoop van folkloremode slechts oppervlakkig kan kloppen.

Wie de koningin van de flamenco en haar 'Ballet Cristina Hoyos' niet eerder zag optreden, herkent misschien in deze openingsscène van Arsa y Toma al het flamencogevoel. Kenners proeven echter het ironische commentaar, ook al is dat onvoldoende geaccentueerd.

Gelukkig verdwijnt de opsmuk snel en hervat de groep de zuivere en intense manier van flamencodansen, een topgezelschap als dit waardig. Hoyos zelf geeft de aftrap met een krachtige farruca-solo, getiteld 'Contraste'. Behendig draait ze haar polsen in talloze cirkels, waarbij haar vingers met licht en lucht spelen.

Toch is het de taranto, gedanst door vier vrouwen en drie mannen die de groep echt op het goede spoor zet. Met aan het slot een ijzersterke solo van de vierde man die zijn passie bundelt in een kaarsrechte torso en vliegensvlug voetenwerk.

In Arsa y Toma stelen de kerels sowieso de show met slanke lijven die trillen als hete naalden - hoe lelijk hun matjes-kapsels ook zijn. Bij de vrouwen wint de rondborstigheid het van de elegantie. Dit versterkt de erotische kant van de flamenco, maar maakt hun dans ook te rond en aards.

Samen met de drie zangers, die uit hun handen allerlei originele ritmes halen, en even zoveel gitaristen, weet het gezelschap echter precies hoe het zwoele spel van ritme en tegenritme, van handen en voeten en van heupen en blikken moet worden gespeeld. Daarbij werkt de mannelijke solozang met typisch hese, geforceerde solozang indringend, hoewel hij zo stevig is versterkt dat het geluid uit de boxen en niet uit de dichtgeknepen kelen lijkt te komen.

Het snelle danswerk laat Hoyos, net als in 'Caminos Andaluces' twee jaar geleden, over aan haar jongere collega's. Ze oogt zelfs ouder dan 52 en iets minder soepel dan vroeger. Waarschijnlijk staat ze dan ook voor het laatst zelf op het toneel. Maar aan het slot danst ze wel iedere keer door tijdens drie fade-outs: het afscheid van het podium valt haar duidelijk zwaar.

Annette Embrechts

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.