NieuwsStaatssecretaris Ankie Broekers-Knol

Hardnekkige problemen rond asiel frustreren Kamer en staatssecretaris

Staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid, VVD) laat in 2021 een externe, onafhankelijke doorlichting van de hele asielketen uitvoeren. Ze ziet zich daartoe genoodzaakt nu veel problemen rond asiel en migratie ‘zo hardnekkig’ zijn, dat een oplossing op korte termijn niet mogelijk blijkt.

Staatssecretaris Ankie Broekers-Knol van Justitie en Veiligheid.Beeld ANP

Dat heeft zij donderdag een kritische Tweede Kamer toegezegd tijdens de tweede dag waarop de Justitie-begroting werd behandeld. Vooral de wachttijden bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), het niet doorstromen van vergunninghouders uit opvangcentra (azc’s) naar permanente huisvesting, en de falende terugkeer van overlastgevende asielzoekers uit veilige landen zijn de Kamer een doorn in het oog. Broekers-Knol nam vorig jaar zomer de portefeuille asiel en migratie over van de tussentijds afgetreden staatssecretaris Mark Harbers.

Begin dit jaar kondigde Broekers-Knol aan dat per 1 april een speciale taskforce de achterstanden bij de IND te lijf zou gaan. Zij zegde de Kamer toe dat eind december 15.350 achterstallige zaken zouden zijn weggewerkt. Nog begin november meldde zij dat dit ging lukken, maar 18 november kwam zij daarop terug. Toen bleek dat eind van het jaar in slechts 8.000 zaken een beslissing zal zijn genomen.

Broekers-Knol noemde dat zelf ‘pijnlijk’, maar vroeg zich ook af wat er was gebeurd als zij de taskforce niet had ingesteld. ‘Ik heb enorm de pee in, maar het is wel gelukt om de trend van alsmaar oplopende achterstanden te keren.’ Een groot deel van de Kamer was niet tevreden met die uitleg. SP-Kamerlid Jasper van Dijk: ‘Uw geloofwaardigheid is aangetast.’ Joël Voordewind van coalitiepartij ChristenUnie sprak ‘diepe teleurstelling’ uit.

Dat de IND en de taskforce nu aan een nieuw plan werken om de resterende ruim 7.000 zaken medio 2021 weggewerkt te hebben, noemde Kamerlid Maarten Groothuizen van regeringspartij D66 ‘onbestaanbaar’. Ook GroenLinks-Kamerlid Bram van Ojik vond dat zo’n plan er allang had moeten zijn. Zeker nu de staatssecretaris bij herhaling heeft gezegd dat het verlossen van de IND van de zwaar drukkende achterstallige zaken, met bijbehorende dwangsommen, voor haar een prioriteit is.

Volgens Broekers-Knol was een gehoopte versnelling in de afhandeling dit najaar niet tot stand gekomen. Niet alleen corona was daaraan debet, ook het ingeboekte voordeel van telehoren of schriftelijk horen van asielzoekers bleek niet uitvoerbaar zonder te tornen aan de vereiste zorgvuldigheid. ‘Pas in november zagen we: oh help, we gaan het niet halen.’ Van Ojik kon dat niet begrijpen en verweet haar ‘gebrek aan politieke regie’.

Een ander pijnpunt zijn de overvolle azc’s. Daar verblijven 27.700 asielzoekers. Wie een status krijgt, moet binnen veertien weken doorstromen naar een huis. Maar op dit moment zitten 7.600 vergunninghouders vast in azc’s, omdat gemeenten geen woningen kunnen leveren. Het COA, de dienst die verantwoordelijk is voor opvanglocaties, is daardoor gedwongen naarstig te zoeken naar nieuwe plekken. Zo neemt het COA in februari voor de vierde keer in tien jaar het azc in Azelo (gemeente Borne) in gebruik.

Het vinden van geschikte plaatsen wordt bemoeilijkt door overlastgevende asielzoekers, die het draagvlak voor opvang ondermijnen. CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg wees op de situatie in Overloon, die voor bewoners ‘zeer verontrustend’ is. SP’er Van Dijk vroeg waarom Spanje en Frankrijk wel slagen in het terugsturen naar met name Marokko, ‘terwijl u daar steeds de deur op de neus krijgt’. ‘Dat is ook mijn frustratie’, beaamde Broekers-Knol. ‘Het lukt ons wel om een redelijk aantal mensen naar allerlei landen terug te sturen, maar het moet meer.’

LEES OOK:

Tijdens de eerste dag van het debat over de Justitie-begroting, woensdag, stelde een verdeelde Tweede Kamer veel vragen over asiel en migratie. U leest het verslag hier.

Over de brief van 18 november aan de Tweede Kamer, waarin staatssecretaris Ankie Broekers-Knol berichtte dat zij haar doelstelling niet ging halen, kunt u hier meer lezen.

In augustus en september berichtte de Volkskrant al dat de taskforce die de achterstanden bij immigratiedienst IND zou verhelpen niet op rolletjes liep. Hier leest u dat terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden