NieuwsBegroting EU

Harde kritiek op budgetplan EU-president Charles Michel

EU-president Charles Michel kreeg vrijdag de wind van voren na de presentatie van zijn langverwachte voorstel voor een nieuwe Europese meerjarenbegroting (2021-2027). Premier Mark Rutte concludeerde dat er ‘nog veel werk verzet moet worden’, Berlijn sprak over een stap naar achteren en grote vergissingen.

EU-president Charles Michel bij een persconferentie eerder dit jaar.Beeld AFP

Michel zet in op een begroting van bijna 1.100 miljard euro voor de 27 landen in de komende 7 jaar. In een poging zuinige landen als Nederland en Duitsland over de brug te krijgen, geeft hij deze lidstaten uitzicht op gedeeltelijk behoud van hun korting op betalingen aan de EU. Om de zuidelijke landen en Frankrijk te paaien, belooft Michel minder zwaar te korten op de landbouwuitgaven dan de Europese Commissie eerder voorstelde. ‘Een Valentijnsvoorstel’, noemde een betrokken EU-ambtenaar Michels plan. ‘Maar dat is Belgische humor.’

Marathontop

Donderdag komen de Europese regeringsleiders naar Brussel voor wat mogelijk een marathontop wordt over de nieuwe EU-meerjarenbegroting. Michel heeft premier Rutte en zijn collega’s gezegd dat hij bereid is desnoods tot in het weekeinde door te praten. Volgens de EU-president mag de Unie niet langer dralen. Zonder begroting staat de financiering van alle EU-ideeën (Green Deal, Digitale Uni en het managen van de migratie) op losse schroeven. Diplomaten achten de kans op een akkoord zeer klein.

De 1100 miljard euro die Michel noodzakelijk acht, komt neer op 1,07 procent van het Europese nationaal inkomen. De huidige meerjarenbegroting (2014-2020) is gelijk aan 1,03 procent. Nieuwe prioriteiten (klimaat, veiligheid, digitalisering) nopen volgens hem tot een ‘bescheiden’ verhoging van het EU-budget. Complicerende factor is dat het Verenigd Koninkrijk (een grote nettobetaler) uit de EU is vertrokken, waardoor de andere landen meer moeten betalen.

De zuinige vier

Michels voorstel is zuiniger dan wat de Commissie in mei 2018 neerlegde (1135 miljard euro; 1,11 procent van het EU-nationaal inkomen) maar meer dan de ‘zuinige vier’ (Nederland, Zweden, Denemarken, Oostenrijk) willen: 1,00 procent. Duitsland is iets soepeler dan deze vier maar bondskanselier Angela Merkel zit politiek niet in de positie om het EU-budget veel meer te laten stijgen, Berlijn is de grootste nettobetaler aan de EU.

In Michels plannen stijgen de uitgaven voor onderzoek en transport met ruim 30 miljard euro, een Nederlandse wens. Op de steun voor armere regio’s bezuinigt Michel ruim 40 miljard, op de landbouwuitgaven 50 miljard. Dat gaat Nederland en Duitsland niet ver genoeg. Die willen dat er meer gesneden wordt in deze twee uitgavenposten die samen momenteel bijna tweederde van het EU-budget opslokken. De zuidelijke en oostelijke lidstaten verzetten zich hiertegen, zij zijn de grootste ontvangers van deze EU-subsidies.

Nieuw in Michels plan is een verhoging van het kapitaal van de Europese Investeringsbank (EIB) met 10 miljard euro, te betalen door de lidstaten. Samen met extra staatsgaranties (ter waarde van 100 miljard) kan de EIB dan 500 miljard euro aan extra investeringen losweken voor een duurzamere en digitale samenleving.

Beloftes

Met deze groene en digitale plannen hoopt Michel komende dagen Rutte en Merkel tot meer souplesse te bewegen. Ook belooft hij de kortingsregeling op de EU-betalingen voor Nederland, Duitsland, Zweden, Oostenrijk en Denemarken niet af te schaffen, zoals de Commissie wil. Hoe hoog de korting zal zijn, is inzet van de onderhandelingen.

Om Polen en Hongarije tegemoet te komen, zwakt Michel het Commissievoorstel af om landen die de rechtsstaat ondermijnen te straffen met een verlaging van EU-subsidies. Zo’n straf is mogelijk als een grote meerderheid van de lidstaten die steunt, de Commissie wilde dat zij hierin bepalend was. Verschillende hoofdsteden noemen deze afzwakking ‘een grote vergissing’.

Het Europees Parlement, dat met de begroting moet instemmen, wil een veel hoger budget: ruim 1300 miljard euro. Michel komt daarom met nieuwe inkomstenbronnen voor de EU: een belasting op niet gerecycleerd plastic en op de uitstoot van CO2 door bedrijven. Lidstaten staan sceptisch tegenover nieuwe lasten voor burgers en bedrijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden