Harde kritiek op AIVD en De Vries

Politiek Den Haag heeft dinsdag onthutst gereageerd op de bevindingen van de commissie-Van den Haak over de veiligheid van Pim Fortuyn. De AIVD heeft geflaterd bij de opdracht om een dreigingsanalyse te maken van het gevaar dat Fortuyn liep...

ANP en Internetredactie

Ook toenmalig minister De Vries (Binnenlandse Zaken) krijgt een stroom kritiek vanuit de politiek. De oud-PvdA-bewindsman vroeg dan wel twee keer om zo'n analyse maar was daarna veel te afwachtend om dat werk te controleren, aldus de Tweede Kamer. De AIVD bracht niet goed in kaart welke risico's Fortuyn liep. Daardoor kon De Vries op 6 mei, nadat Fortuyn was doodgeschoten, hardop zeggen dat er geen aanwijzingen waren dat Fortuyn gevaar liep. Die waren er echter wel, hoewel die volgens de commissie niet levensbedreigend waren.

Minister Remkes van Binnenlandse Zaken zei dinsdag na extra kabinetsberaad dat de AIVD wel degelijk een dreigingsanalyse heeft gemaakt. Die stond niet op papier maar de informatie was mondeling doorgegeven. Volgens de bewindsman zet de AIVD niet alle informatie altijd op papier en is dat de gebruikelijke werkwijze. Het kabinet volgt wel de aanbevelingen van de commissie op. Zo komt er een landelijke beveiligingscoördinator en een landelijk informatieknooppunt. Ook volgen vrijwel per direct maatregelen om lijsttrekkers, bewindslieden en andere politici persoonlijk te beveiligen in de aanloop naar de verkiezingen in januari.

De Tweede Kamer is desondanks kritisch. De CDA-fractie hekelt het optreden van De Vries. 'De AIVD deed het werk niet naar behoren en De Vries liet het gewoon gebeuren', sneert fractievoorzitter Verhagen. De VVD vindt eveneens dat de oud-bewindsman minder afwachtend had moeten zijn en dat de AIVD beter had moeten presteren. Maar de partij wijst er tegelijk op dat het werk de AIVD wel erg moeilijk werd gemaakt. Zo deed Fortuyn geen aangifte en waren de meeste bedreigingen niet serieus, aldus de liberalen.

De LPF krijgt in het rapport het verwijt niets gedaan te hebben aan de beveiliging van Fortuyn. LPF-voorman Herben vindt dat de LPF geen blaam treft. 'Wij hebben al het mogelijke gedaan.' Hij verwijt op zijn beurt echter De Vries dat hij op 6 mei onjuiste informatie heeft gegeven door te zeggen dat Fortuyn geen gevaar liep. 'De motie van wantrouwen was terecht.' Wellicht namen de inlichtingendiensten de bedreigingen niet serieus, suggereert Herben. 'En dat kan te maken hebben met de persoon Fortuyn.'

Oppositiepartij PvdA wil nog niet inhoudelijk ingaan op de bevindingen van de commissie. Dit kan samenhangen met het feit dat PvdA'er De Vries onder vuur ligt. Hij staat op drie op de PvdA-lijst voor de Tweede Kamer.

GroenLinks, SP en D66 zijn eenduidig in hun kritiek. De Vries had actiever achter de AIVD aan moeten zitten en heeft het te veel op zijn beloop gelaten. Verder vinden zij het onbegrijpelijk dat verschillende overheidsdiensten zo langs elkaar heen kunnen werken.

De huidige minister Remkes lijkt niet te hoeven struikelen over de niet-verwijtbare nalatigheid van zijn voorganger De Vries, vindt de Kamer. Wel weet de VVD-bewindsman veel kritiek te oogsten met zijn stelling dat de moord, ook als Fortuyn wel beveiligd was, niet voorkomen had kunnen worden. Ook de commissie vindt dat.

De particuliere beveiligingssector heeft geen enkel begrip voor deze stelling. De conclusie dat de moord niet voorkomen had kunnen worden, is absolute onzin. Dat menen althans beveiligingsdeskundigen A. de Jong en C. Busman. De Jong is bestuurslid van de Vereniging van Particuliere Beveiligingsorganisaties (VPB) en maakte voorheen deel uit van de beveiliging van het Koninklijk Huis.

'Natuurlijk kan persoonsbeveiliging nooit 100 procent waterdicht zijn. Maar het kan wel degelijk een goede bescherming bieden tegen dreigingen', vindt De Jong. 'Als Fortuyn op 6 mei goede persoonsbeveiliging had gehad, dan was de moord op die avond op die manier niet gepleegd.' Bij preventieve beveiliging was Van der G. volgens De Jong ook zeer waarschijnlijk gesignaleerd als potentieel gevaar. Daarmee had de dreiging van hem ook in de kiem kunnen worden gesmoord, denkt hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden