Harde, breekbare anti-gedichten

Na Martinus Nijhoff en Gerrit Kouwenaar werden op Poetry International nog twee andere dichters geëerd: de Griekse Kavafis, en de onlangs overleden C.O Jellema....

Een kolkende branding, een goudgele woestijnduin, en niet te vergeten een eenzame roeiboot in de avondzon. De in Alexandrië wonende en in het Grieks schrijvende dichter Konstantinos Kavafis zag ze niet. Het uitzicht vanuit zijn huis in de rosse buurt was, zo ontdekte dichter Rob Schouten tijdens een pelgrimsreis anderhalf jaar geleden, 'niet veel meer dan een loods of een garage.'

Toch vormden de tien bij twintig meter grote projecties van natuurfotograaf Peter Muller het ideale decor voor een hommage aan deze dichter, wiens honderdveertigste geboortedag en zeventigste sterfdag donderdag op Poetry International werden herdacht. Na Kouwenaar (binnenkort tachtig) en Nijhoff (vijftig jaar dood) was dit het derde aan één enkele dichter gewijde programma.

Dichters uit Jordanië, Egypte, India en Nederland lazen Kavafis-verzen voor, het ensemble Palio-Paréa bracht twee op muziek gezette gedichten en een uit 1983 stammende Griekse documentaire toonde interviews met zonen en weduwen van al of niet vermeende vrienden van Kavafis.

Een van de mooiste bijdragen was een korte toespraak van Mario Molegraaf, die samen met wijlen Hans Warren de complete Kavafis vertaalde. Hij roemde Kavafis' 'antigedichten' die 'hard als taal, breekbaar als porselein' tot een poëzie geleid hebben, waarvan Kavafis zelf al wist dat zij 'door de poëziepolitie zou worden afgekeurd.'

In het vuur van zijn betoog was soms niet duidelijk of Molegraaf over Kavafis sprak of over zijn anderhalf jaar geleden overleden vriend. Maar juist deze verwarring gaf aan dat hier jarenlang sprake is geweest van een uiterst vruchtbare driehoeksverhouding. Tot slot citeerde hij het gedicht Kavafis dat Warren al in 1966 schreef, toen Molegraaf pas vijf jaar oud was: 'Kavafis, huiverend voor die nu lege zaal/ keek recht en zag zichzelf, een oude Griek/ met beheerste open handen en met ogen/ mooi van verlangen en herinnering.'

Een ander en onvoorzien hommage volgde later op de avond toen het werk van de Groningse dichter C.O. Jellema werd voorgedragen. Jellema had zelf zullen komen, had zijn gedichten ook al geselecteerd, maar overleed drie maanden geleden onverwacht. Zijn gedichten werden nu voorgelezen, niet zoals aangekondigd door Jellema's levensgezel Klaas Noordhuis, maar door de beheerder van zijn literaire nalatenschap Gerben Wynia.

Een van de opvallendste verschijningen in het programma was de Griekse dichter Yoryis Pavlópoulos, wiens ironische gedicht De lopers volgens presentator Cornel Bierens een 'tophit' was. De eerste regel, 'De dichtkunst is een open deur', kon inderdaad op veel gelach en instemming vanuit de zaal rekenen. Maar het slot was nog mooier: 'Misschien dat de gedichten geschreven/ sinds het ontstaan van de wereld/ een eindeloze bos lopers zijn waarmee/ we de deur van de dichtkunst kunnen openen.// Maar de dichtkunst is een open deur.'

Al met al was het een geslaagde 34ste aflevering van Poetry International, waar scheidend directeur Tatjana Daan tevreden op kan terugkijken. In zeven jaar heeft zij van een besloten dichtersfeest een verrassend en veelzijdig festival weten te maken, dat ook dit jaar weer beter werd bezocht dan vorig jaar.

De kwaliteit van de ten gehore gebrachte poëzie was gemiddeld hoog en het was goed dat eindelijk de Arabische poëzie eens op het programma stond.

Waarbij niet vergeten mag worden dat dit jaar een aantal hoogtepunten toch van eigen bodem kwam. Zangeres Greetje Bijma die als een heuse sirene de jarige Kouwenaar toezong, dichter en acteur Ramsey Nasr die een prachtige voordracht gaf van Nijhoffs Awater. En dat alles in een in al zijn eenvoud grandioos decor, een zandbak zo groot als het podium waarin men, zoals Menno Wigman opmerkte, waarlijk in de voetsporen van andere dichters trad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden