Harde aanpak jeugdoverlast lost problemen nog niet op

De eerste resultaten van een nieuwe intensieve aanpak van criminele jongeren in Kanaleneiland laten geen daling van de overlast zien. Toch wil burgemeester Wolfsen van Utrecht niet spreken van een mislukking.

UTRECHT - Een beruchte jeugdgroep uit de wijk Kanaleneiland waarop Utrecht het afgelopen jaar een nieuwe, intensieve aanpak heeft uitgeprobeerd, lijkt er in die periode niet minder crimineel op geworden. Dit valt op te maken uit cijfers van de politie Utrecht.


Het betreft een groep van 43 jongeren van Marokkaanse afkomst, waarvoor de gemeente Utrecht, de politie, het Openbaar Ministerie en andere partijen een nauw samenwerkingsverband met veel extra mankracht hebben opgezet. De doelstelling de jongeren hun leven te laten beteren, is niet gehaald, blijkt uit rapportages over dit proefproject.


Tussen december 2010 en februari 2011, voordat de intensieve aanpak begon, kwamen de 43 jongens in totaal 156 keer voor in de politiesystemen, waarvan 29 keer als verdachte van een delict: met name diefstal, autokraak en inbraak. Een jaar later, in de periode waarin de jeugdgroep werd aangepakt, stonden deze jongens 259 keer in het politiesysteem, waarvan 31 maal voor een strafbaar feit: nu vooral belediging, inbraak en mishandeling.


Toch wil de politie niet spreken van een mislukking. Projectleider Carlijn Plancken: 'Natuurlijk zouden we heel graag willen dat ze meteen minder strafbare feiten zouden plegen. Maar dat blijkt niet reëel op zo'n korte termijn. Deze nieuwe aanpak heeft tijd nodig voor er meetbare effecten zijn.'


De Utrechtse burgemeester Wolfsen kondigde in januari aan dat Utrecht de jeugdgroepen met nieuwe maatregelen keihard zou gaan aanpakken. Deze nieuwe werkwijze werd volgens de burgemeester al met succes toegepast in Kanaleneiland.


Volgens Wolfsen is het gestegen aantal meldingen bij de politie juist gevolg van de extra inspanningen. Bewoners kunnen overlast via de zogeheten overlasttelefoon, een mobiel nummer van de wijkpolitie, rechtstreeks melden.


De burgemeester wijst erop dat de algehele criminaliteit in Utrecht ook dit jaar is gedaald. Het is volgens hem lastig te meten hoeveel afzonderlijke maatregelen daaraan bijdragen. 'Van bewoners in Kanaleneiland en veel andere buurten hoor ik dat ze vooruitgang zien. Dat is voor mij het belangrijkste.'


Meelopers

Na de commotie rondom het weggepeste homostel Hans en Ton constateerde de politie in 2010 dat de aanpak van jeugdgroepen tekortschoot. Voor het proefproject werden zo'n veertig Marokkaanse jongens uitgekozen, die met telkens nieuwe aanwas al een jaar of tien rondhangen bij een winkelcentrum in Kanaleneiland. De kopstukken van de groep zouden hard worden aangepakt, de meelopers moesten terug naar school of aan het werk gaan.


De jongeren kregen een brief van Wolfsen, met de waarschuwing dat de politie hen extra in de gaten zou houden. Een rechercheur is aangesteld om de strafzaken tegen deze jongens met meer succes voor de rechter te kunnen brengen. Een vaste officier van justitie en goed ingevoerde rechters houden zich bezig met de groep. De rechtbank houdt sinds begin dit jaar elke maand een aparte zitting voor de groepen.


Het onafhankelijke Bureau Beke evalueerde het project. Over de samenwerking zijn de partners tevreden, maar doordat het er zoveel zijn (onder meer Bureau Jeugdzorg, reclassering, jongerenwerk en kinderbescherming), ontstaan soms oeverloze discussies, zegt het onderzoeksbureau. Beke meldt verder dat het alle instanties nauwelijks is gelukt de ouders van de jongeren te bereiken of de jongeren aan werk te helpen.


De repressieve kant van het jongerenproject komt beter uit de verf. De overlasttelefoon werkt goed, en doordat de aanklager zeer direct betrokken is, komen de zaken consistenter voor de rechter.


De politie merkt dat de jongeren balen van de extra aandacht. 'Ze schrikken ervan wanneer hun auto in beslag wordt genomen', zegt projectleider Plancken. 'Een jongen die jaren niet aanspreekbaar was, kwam naar het politiebureau met de vraag: hoe kom ik van die lijst af.'


Repressie én zorg


Utrecht is niet de enige gemeente waarin jeugdgroepen worden aangepakt. Eind 2010 constateerde het ministerie van Justitie dat er 89 criminele jeugdgroepen actief zijn. Minister Opstelten eiste dat ze binnen twee jaar 'aangepakt' moesten zijn. Veel gemeenten hebben - in samenwerking met politie, reclassering, jeugdzorg en tal van andere instanties - een plan van aanpak ontwikkeld. Zo heeft Amsterdam de Top 600 in kaart gebracht, ofwel 600 van de meest criminele jongeren op een lijst gezet. Inmiddels zijn er al 500 aangepakt. Ze krijgen een 'eigen regisseur', en ze worden niet alleen bestraft, maar krijgen ook zorg in de hoop dat ze niet opnieuw de fout in gaan. Omdat de meesten uit gezinnen komen waar veel problemen zijn, worden de broertjes en zusjes ook in de gaten gehouden. In Den Haag wordt dit de 'Mammoetaanpak' genoemd. Net als in Amsterdam wordt repressie gecombineerd met zorg: woonbegeleiding, hulp bij het zoeken van werk of scholing. Ook Rotterdam is begonnen met een vergelijkbaar beleid. Vanaf 2013 moeten daar jaarlijks minimaal 100 kopstukken worden aangepakt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden