Nieuws Asielzaken

Harbers stapt op als staatssecretaris na geblunder met misdaadcijfers asielzoekers

Mark Harbers stapt op als staatssecretaris van Vreemdelingenzaken. De VVD’er erkent dat er op zijn ministerie fouten zijn gemaakt bij de presentatie van cijfers over delicten die door asielzoekers worden gepleegd. Ook heeft hij de Kamer verkeerd geïnformeerd over de toedracht. Omdat dit ‘het vertrouwen raakt tussen uw Kamer en mij’, ziet Harbers geen andere optie dan te vertrekken.

Staatssecretaris Mark Harbers van Justitie en Veiligheid (VVD) tijdens het debat waarin hij bekend maakt op te stappen. Beeld . FREEK VAN DEN BERGH

‘Niet alleen bén ik in staatsrechtelijke zin verantwoordelijk, maar ik voel me ook verantwoordelijk’, trok Harbers aan het einde van het debat het boetekleed aan. De VVD’er erkende dat hij had moeten ingrijpen toen het gewraakte rapport (met daarin de ergste misdaden gepleegd door asielzoekers onder het kopje ‘overig’) aan hem werd voorgelegd. Maar, zei Harbers meteen: er is geen sprake geweest van ‘opzettelijke verdoezeling’.

Zijn tweede fout maakte Harbers naar eigen zeggen toen hij vorige week niet doorvroeg naar de toedracht van de cijfers. In antwoorden op de Kamer hield hij het er toen op het niet vermelden van de ernstige delicten een ‘onbedoeld gevolg’ was van de gekozen presentatie, een toptien van de meest voorkomende misdrijven onder asielzoekers. ‘Ik had natuurlijk nog verder moeten doorvragen of dat echt de enige overweging is geweest.’

De bewindspersoon heeft zijn conclusie getrokken na een reconstructie van de gang van zaken binnen het ministerie. Daaruit bleek dat op verschillende momenten wel degelijk intern aan de bel is getrokken over het niet expliciet vermelden van misdaden als moord en verkrachting. Op verschillende momenten hebben volgens Harbers medewerkers hardop uitgesproken dat dit tot ‘verwarring en terechte vragen’ zou kunnen leiden.

Dat de toptien-opzet toch is doorgezet, zei Halbers, kwam doordat de cijfers ‘op zichzelf een wereld van vragen opriepen’. Als voorbeeld nam hij de op veel plekken genoemde 31 meldingen van moord en doodslag. ‘Slechts in één geval was er sprake van een succesvolle poging’, andere keren ging het om pogingen of dubbelregistraties. Omdat de cijfers zo onduidelijk waren, is besloten om deze gevallen onder het kopje ‘overig’ samen te vatten.

Vierde VVD’er

Een groot deel van de Tweede Kamer voelde zich misleid door de cijfers van Harbers, bleek wel uit het debat. ‘Simpelweg misleiding van het volk’, fulmineerde FvD-Kamerlid Hiddema. ‘Het vertrek van de staatssecretaris is onvermijdelijk’, was Van Dijk (SP) Harbers al voor. Een groot deel van de woede was gericht tegen het ministerie van Justitie en Veiligheid, dat het rapport maakte. Van Ojik (GroenLinks): ‘Er is iets mis met de politieke antenne’.

Harbers hechtte er naar eigen zeggen zeer aan om nog verantwoording af te leggen in de Tweede Kamer. De staatssecretaris zei voorafgaand dat hij er vanuit ging dat het zijn laatste debat ‘in deze functie’ zou zijn. De VVD’er kan eventueel terugkeren in de Tweede Kamer, omdat hij op de lijst stond bij de laatste verkiezingen. 

Voor de VVD is het vertrek van Harbers een zware klap. Na Ivo Opstelten, Fred Teeven en Ard van der Steur is hij de vierde VVD-bewindspersoon die sneuvelt op het ministerie. In deze kabinetsperiode moest eerder VVD-minister Halbe Zijlstra van Buitenlandse Zaken aftreden na een leugen over een bezoek aan de datsja van Poetin. 

De gewraakte cijfers:

Harbers in het nauw na weggelaten cijfers

Hoe konden de zware delicten van asielzoekers onder het kopje ‘overig’ belanden in een rapport over misdaadcijfers? De Tweede Kamer eist uitleg van Harbers. Zelfs de coalitiepartners zijn not amused.

‘Ik ben gewoon hartstikke menselijk’

Nu de uitzetting van het 9-jarige Iraakse jongetje Nemr dreigt, klinkt opnieuw de roep voor een ruimhartiger kinderpardon. Maar staatssecretaris Mark Harbers biedt weinig hoop. ‘Dat gaan we niet doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden